Sau bầu cử giữa kỳ, nước Mỹ sẽ thay đổi thế nào?

Kinh tế và chiến tranh trở thành phép thử đối với Nhà Trắng

Kết quả bầu cử cho thấy các vấn đề kinh tế và chi phí sinh hoạt đã trở thành mối quan tâm hàng đầu của cử tri Mỹ. Bên cạnh đó, cuộc chiến giữa Mỹ, Israel và Iran cũng góp phần định hình tâm lý cử tri trước ngày bỏ phiếu.

Theo khảo sát do AP-NORC công bố trước bầu cử, 85% cử tri cho biết kinh tế là một trong những vấn đề quan trọng nhất khi cân nhắc lựa chọn ứng viên; 84% đề cập đến chi phí sinh hoạt. Đáng chú ý, 64% cử tri coi cuộc chiến với Iran là vấn đề quan trọng đối với quyết định bỏ phiếu.

Một khảo sát khác của AP-NORC cho thấy 65% người trưởng thành tại Mỹ cho rằng các chính sách của Tổng thống Trump là nguyên nhân khiến giá cả tăng cao hơn bình thường. Trong khi đó, AP Voter Poll ghi nhận khoảng 8/10 cử tri cho biết lạm phát gây khó khăn tài chính ở mức nghiêm trọng hoặc vừa phải đối với gia đình họ.

Các số liệu cho thấy áp lực về giá cả và chi phí sinh hoạt tiếp tục là thách thức lớn đối với chính quyền Tổng thống Trump, nhất là khi cử tri trực tiếp cảm nhận tác động của lạm phát trong đời sống hằng ngày.

Cuộc chiến với Iran cũng làm gia tăng lo ngại về chi phí năng lượng và những hệ lụy kinh tế. Tại bang Maine, giá nhiên liệu và dầu sưởi tăng cao được ghi nhận là một trong những yếu tố gây bất lợi cho Thượng nghị sĩ Susan Collins trong cuộc đua tái tranh cử.

Thất bại của đảng Cộng hòa cho thấy những cam kết tranh cử và thông điệp chính trị của Nhà Trắng không đủ để xoa dịu bất mãn của một bộ phận cử tri trước các vấn đề tác động trực tiếp đến đời sống. Đây cũng là lời cảnh báo đối với chính quyền Tổng thống Trump về khoảng cách giữa các mục tiêu chính sách và cảm nhận của người dân.

Nguy cơ bế tắc chính trị

Việc đảng Dân chủ kiểm soát cả hai viện Quốc hội sẽ làm thay đổi tương quan quyền lực tại Washington, đặt chính quyền Tổng thống Trump trước sức ép lớn hơn từ cơ quan lập pháp. Những đề xuất của Nhà Trắng có thể gặp nhiều trở ngại hơn khi không nhận được sự ủng hộ của phe đối lập.

Đáng chú ý, các ủy ban Quốc hội do đảng Dân chủ kiểm soát có thể mở rộng hoạt động điều tra, yêu cầu cung cấp hồ sơ, triệu tập quan chức và tổ chức điều trần về những quyết định gây tranh cãi của chính quyền. Tại Thượng viện, đảng Dân chủ cũng có thêm khả năng gây trở ngại đối với các đề cử nhân sự cấp cao và thẩm phán liên bang.

Kinh nghiệm từ năm 2018, khi đảng Dân chủ giành quyền kiểm soát Hạ viện trong nhiệm kỳ đầu của ông Trump, cho thấy hoạt động giám sát của Quốc hội có thể trở thành sức ép đáng kể đối với Nhà Trắng.

Dù kiểm soát cả hai viện, đảng Dân chủ không có toàn quyền quyết định chính sách quốc gia. Tổng thống vẫn có quyền phủ quyết các dự luật. Muốn vượt qua quyền phủ quyết, Quốc hội cần đạt đa số hai phần ba tại mỗi viện. Tại Thượng viện, nhiều dự luật thông thường còn phải vượt qua rào cản thủ tục, thường cần 60 phiếu để chấm dứt tranh luận.

Vì vậy, những thay đổi lớn về chính sách và ngân sách khó có thể diễn ra nhanh chóng nếu không có sự thỏa hiệp giữa hai đảng. Nguy cơ bế tắc lập pháp cũng có thể gia tăng khi các cuộc điều tra và tranh chấp chính trị chiếm phần lớn chương trình nghị sự của Quốc hội.

Điều đó cũng có nghĩa kết quả bầu cử không lập tức dẫn đến những thay đổi trong chính sách của chính quyền. Thay đổi trước mắt nằm ở việc các quyết định của Nhà Trắng sẽ phải đối mặt với sự giám sát và phản biện mạnh hơn tại Quốc hội.

Trong hai năm cuối nhiệm kỳ, ông Trump sẽ phải điều hành đất nước trong bối cảnh Quốc hội không còn do đảng Cộng hòa kiểm soát. Khả năng thúc đẩy chương trình nghị sự của Nhà Trắng vì thế sẽ phụ thuộc nhiều hơn vào tương quan lực lượng tại Quốc hội và mức độ thỏa hiệp giữa hai đảng.