Quảng Ninh 63 năm: Từ bản lĩnh vùng mỏ đến tầm vóc thành phố mới
“Quảng Ninh là đất của sóng lớn. Cũng là đất của những bước đi lớn”, lời khẳng định của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại lễ công bố thành lập thành phố Quảng Ninh đã khái quát hành trình 63 năm xây dựng và phát triển của vùng đất địa đầu Đông Bắc. Từ truyền thống “Kỷ luật và Đồng tâm” đến vị thế cực tăng trưởng, Quảng Ninh bước vào chặng đường mới với những cơ hội lớn, khát vọng vươn xa và trách nhiệm ngày càng cao.
Hôm nay (30/10/2026), Quảng Ninh kỷ niệm 63 năm thành lập (30/10/1963 - 30/10/2026) với dấu mốc lịch sử đặc biệt: Trở thành thành phố trực thuộc Trung ương từ ngày 1/9/2026.
Từ vùng đất của than, biển, biên giới và di sản, Quảng Ninh đã vượt qua nhiều gian khó, vươn lên thành cực tăng trưởng của đất nước. Vị thế mới kết tinh thành quả của nhiều thế hệ, đồng thời mở ra chặng đường phát triển với những yêu cầu và trách nhiệm cao hơn.
Phát biểu tại lễ công bố Nghị quyết của Quốc hội về thành lập thành phố Quảng Ninh và đón nhận Huân chương Lao động hạng Nhất, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh: “Mỗi khi lịch sử giao nhiệm vụ, người Quảng Ninh đều đoàn kết để vượt lên. Hôm nay, lịch sử trao một cơ hội mới. Cơ hội lớn. Trách nhiệm nặng nề”.
Nhấn mạnh những giá trị văn hóa, lịch sử của Quảng Ninh, ông Quản Minh Cường, Ủy viên BCH Trung ương Đảng, Bí thư Thành ủy Quảng Ninh, từng chia sẻ: “Đến với Quảng Ninh là đến với vùng đất của những giá trị bền vững và sâu lắng…
Đó chính là cội nguồn sức mạnh để chúng tôi vượt qua mọi thác ghềnh của lịch sử, xây dựng một Quảng Ninh đa dạng trong thống nhất, nơi văn hóa trở thành nguồn lực nội sinh, sức mạnh mềm cho sự phát triển”.
Từ “Kỷ luật và Đồng tâm” đến những bước ngoặt lịch sử
Ngày 30/10/1963, tỉnh Quảng Ninh được thành lập trên cơ sở hợp nhất tỉnh Hải Ninh và khu Hồng Quảng, mở ra chặng đường phát triển mới cho vùng đất địa đầu Đông Bắc. Tên gọi Quảng Ninh do Chủ tịch Hồ Chí Minh lựa chọn, gửi gắm mong muốn về một vùng đất rộng lớn, yên vui và bền vững.
Kế thừa hào khí Bạch Đằng, giá trị văn hóa Yên Tử và truyền thống “Kỷ luật và Đồng tâm” của công nhân vùng mỏ năm 1936, Quảng Ninh tiếp tục khẳng định bản lĩnh trong những năm tháng vừa sản xuất, vừa chiến đấu, góp sức cùng cả nước đi đến thống nhất. Công cuộc đổi mới từ năm 1986 mở ra bước chuyển quan trọng về tư duy kinh tế, tạo nền tảng cho những giai đoạn phát triển tiếp theo.
Những năm 1990, bên cạnh công nghiệp than, thương mại biên giới, cảng biển, du lịch và dịch vụ dần hình thành các động lực tăng trưởng mới. Năm 1994 ghi dấu những sự kiện quan trọng: Cầu Bắc Luân được thông xe, cửa khẩu quốc tế Móng Cái - Đông Hưng được mở; ngày 17/12, Vịnh Hạ Long lần đầu được UNESCO công nhận là Di sản Thiên nhiên thế giới. Quảng Ninh mở rộng giao thương, đưa những giá trị thiên nhiên và văn hóa đến với thế giới.
Bước vào thế kỷ XXI, Quảng Ninh tiếp tục đổi mới tư duy phát triển. Từ năm 2013, địa phương đẩy mạnh huy động nguồn lực xã hội, thí điểm hợp tác công - tư trong đầu tư hạ tầng. Hệ thống cao tốc, Cảng hàng không quốc tế Vân Đồn, Cảng tàu khách quốc tế Hạ Long cùng các tuyến giao thông chiến lược từng bước hình thành, mở rộng không gian phát triển, tăng cường kết nối vùng.
Dấu ấn nổi bật là chuyển đổi mô hình tăng trưởng từ “nâu” sang “xanh”, giảm phụ thuộc vào khai thác tài nguyên, phát triển công nghiệp chế biến, chế tạo, du lịch, dịch vụ, logistics và kinh tế biển. Tỷ trọng khai khoáng giảm từ khoảng 35% năm 2010 xuống còn 8,11% GRDP năm 2025, thể hiện tư duy mới: Chuyển từ khai thác tài nguyên sang tạo dựng động lực tăng trưởng bền vững.
Từ cực tăng trưởng phía Bắc đến trách nhiệm của thành phố trực thuộc Trung ương
Những thành tựu tích lũy qua nhiều thập niên tạo nền tảng để Quảng Ninh bước vào năm 2026 với vị thế mới. Giai đoạn 2021-2025, kinh tế tăng trưởng bình quân gần 10% mỗi năm. Năm 2025, GRDP tăng 11,89%, quy mô đạt 368.445 tỷ đồng, gấp 103 lần năm 1986; GRDP bình quân đầu người đạt 10.402 USD.
Trong 9 tháng đầu năm 2026, GRDP tăng 12,54%, dẫn đầu 34 tỉnh, thành phố. Công nghiệp chế biến, chế tạo tăng 26,67%; tổng vốn đầu tư thực hiện đạt khoảng 98.000 tỷ đồng, tăng 17,4%. Du lịch đón 18,8 triệu lượt khách, doanh thu ước đạt 56.400 tỷ đồng, tiếp tục khẳng định vai trò của các động lực tăng trưởng mới.
Song hành với phát triển kinh tế, Quảng Ninh chú trọng an sinh xã hội, từ trường nội trú biên giới, giáo dục hòa nhập đến nhà ở xã hội và y tế cơ sở. Đáng chú ý, Trung tâm Hỗ trợ phát triển giáo dục hòa nhập đi vào hoạt động từ tháng 9/2026, sớm hơn 4 năm so với kế hoạch, góp phần mở rộng cơ hội học tập cho trẻ khuyết tật.
Trở thành thành phố trực thuộc Trung ương, Quảng Ninh có thêm điều kiện tổ chức lại không gian phát triển theo hướng đa trung tâm, kết nối đô thị, biển, đảo, biên giới và di sản. Cùng với cơ hội ấy là yêu cầu cao hơn về năng lực quản trị, chất lượng nguồn nhân lực, hiệu quả sử dụng nguồn lực và bảo vệ môi trường.
Tầm vóc thành phố hiện đại không chỉ nằm ở quy mô kinh tế, hạ tầng mà còn ở chất lượng quản trị, môi trường sống, cơ hội phát triển của người dân và gìn giữ bản sắc văn hóa. Tinh thần “Kỷ luật và Đồng tâm” cần tiếp tục được phát huy, gắn tăng trưởng với lợi ích của nhân dân.
Ngày 30/10/1963, Quảng Ninh được khai sinh từ một quyết sách lịch sử. Ngày 1/9/2026, vùng đất bước sang một vị thế mới. Từ những đường lò sâu trong lòng đất đến các tuyến cao tốc vươn ra biển lớn, từ hào khí Bạch Đằng, non thiêng Yên Tử đến nhịp sống của một thành phố hiện đại, hành trình 63 năm là sự tiếp nối ý chí và khát vọng của nhiều thế hệ.
Trải qua 63 năm xây dựng và phát triển, Quảng Ninh đã tạo dựng vị thế mới, đồng thời đứng trước yêu cầu và trách nhiệm cao hơn trong hành trình phát triển. Như lời Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh: “Cơ hội lớn. Trách nhiệm nặng nề”.
