Quả bóng vàng Bóng đá nữ Việt Nam Văn Thị Thanh: Từ cầu thủ phong trào đến danh hiệu HLV Pro châu Á
Trưởng thành từ bóng đá phong trào, hiện là HLV duy nhất của Việt Nam sở hữu Bằng AFC Pro - chứng chỉ cao nhất của Liên đoàn Bóng đá châu Á (AFC), đủ điều kiện dẫn dắt các đội tuyển quốc gia. Thành công này nhờ sự dìu dắt của những người thầy đi trước. Nhân Ngày Nhà giáo Việt Nam 20/11, HLV Văn Thị Thanh có cuộc trò chuyện với Báo Công lý.

PV: Là cầu thủ trưởng thành từ bóng đá phong trào, theo chị những yếu tố nào để một vận động viên từ phong trào có thể trưởng thành, vươn tới môi trường thi đấu thể thao chuyên nghiệp?
Có thể nói, Thanh trưởng thành từ môi trường bóng đá phong trào hay còn gọi là bóng đá học đường đã tạo nên Thanh của những giải bóng đá chuyên nghiệp mà Thanh từng được tham gia và theo Thanh thì những điều một cầu thủ xuất phát điểm từ môi trường, bóng đá học đường cần có là niềm đam mê với thể thao nói chung và môn bóng đá nói riêng; sự ủng hộ của gia đình; môi trường tập luyện phù hợp, nơi các em được tự do chơi, đưa ra quyết định và nuôi dưỡng niềm đam mê, hướng tới ước mơ trở thành cầu thủ quốc gia.
Như Thanh, ngày trước, tình cờ được xem các chị Hiền Lương, Ngọc Mai… thi đấu cho đội tuyển quốc gia trên ti vi và ước mơ một ngày nào đó sẽ được thi đấu như các chị. Thanh đã làm được điều đó, thậm chí còn có cơ hội thi đấu cùng đàn chị Lưu Ngọc Mai. Ước mơ ấy hình thành khi Thanh 13 tuổi và trở thành hiện thực khi Thanh 17 tuổi.
PV: Ai cũng có ít nhất một người thày, cô trên con đường lớn lên và trưởng thành. Với chị, những người thầy đóng vai trò như thế nào trên con đường chinh phục bóng đá chuyên nghiệp?
Câu tục ngữ “Không thầy đố mày làm nên” luôn đúng và Thanh cũng vậy. Ngoài những người thầy đã giúp Thanh có tên tuổi trong giới bóng đá nữ, còn có những người đồng đội đã đồng hành với Thanh từ những ngày đầu chập chững chơi bóng. Trải qua môi trường rèn luyện của rất nhiều người thầy, đồng đội, và Thanh luôn mang ơn những người đã giúp mình theo đuổi ước mơ.
Khi Thanh mới chơi bóng đá thì có sự chỉ bảo của chú Hợp dẫn dắt đội bóng thị trấn Vĩnh Trụ (huyện Lý Nhân, tỉnh Hà Nam, nay là xã Vĩnh Trụ, tỉnh Ninh Bình) tham gia thi đấu giải của huyện và đội Thanh đã vô địch. Sau đó chú cũng là người dẫn dắt đội bóng huyện Lý Nhân tham gia thi đấu giải của tỉnh Hà Nam (cũ). Thanh cũng nhận được sự hỗ trợ của những người đồng đội trong những ngày đầu tập chơi bóng.
Người thầy đặt nền móng cho sự ra đời của đội bóng đá nữ Hà Nam ngày nay, đồng thời giúp Thanh trở thành cầu thủ chuyên nghiệp là thầy Phạm Hải Anh. Người đã đãi cát tìm nhân tài rong ruổi trên chiếc xe máy Dream và vài quả bóng để truyền đạt những kiến thức về bóng đá cho các huyện thị trên địa bàn tỉnh Hà Nam. Thanh cũng được phát hiện từ cái ngày thầy rong ruổi truyền đạt bóng đá như vậy và trở thành lứa cầu thủ đầu tiên của CLB Bóng đá nữ Hà Nam.
Ngoài ra, Thanh còn có những người thầy ở đội tuyển quốc gia như “bố” Mai Đức Chung, HLV Trần Ngọc Thái Tuấn, HLV Ngô Lê Bằng, HLV Trần Văn Phát, HLV Vũ Bá Đông… Trong đó người đã giúp đỡ Thanh rất nhiều để được đứng trong hàng ngũ ĐTQG là thầy Mai Đức Chung. Những lúc phong độ của Thanh tốt hay chưa tốt, thầy luôn là người động viên để Thanh có thể yên tâm thi đấu.
Bây giờ, khi đã trở thành người thầy, người cô - những HLV, Thanh cảm nhận rõ hơn những giá trị từ sự ân cần chỉ bảo của các thầy khi mình còn là VĐV. Các thầy chính là những người lái đò, góp phần đào tạo nên các thế hệ cầu thủ cho bóng đá nước nhà. Những kinh nghiệm có được từ quá trình tiếp xúc, làm việc với các thầy, cô thế hệ đi trước cũng giúp Thanh trên hành trình huấn luyện, đưa đội bóng ngày càng tiến bộ và chinh phục những mục tiêu phía trước.

PV: Trong hành trình trở thành cầu thủ chuyên nghiệp, ngoài Quả bóng vàng Bóng đá nữ Việt Nam 2003, Quả Bóng bạc năm 2005 và danh hiệu Gương mặt thể thao Việt Nam tiêu biểu các năm 2003, 2005, chị còn là HLV nữ đầu tiên và duy nhất đến nay của Việt Nam có Chứng chỉ Pro của Liên đoàn Bóng đá châu Á. Chị có thể chia sẻ thêm về những điều này?
Như Thanh đã nói ở trên, con đường sự nghiệp cầu thủ của mình có rất nhiều các thầy, cô và các đồng đội đã giúp đỡ để mình có thể chinh phục những tấm huy chương trong nước và quốc tế. Trên sân là sự dìu dắt của các thầy, cô; ngoài sân là sự hỗ trợ của các cấp lãnh đạo, cô chú quản lý, đội ngũ bác sĩ và những người phụ trách chế độ, thủ tục cho cầu thủ. Nhờ có họ, Thanh và các đồng đội mới có thể yên tâm tập trung tập luyện, thi đấu và có những thành tích đó.
Còn bây giờ, khi đã trở thành HLV thì sao? Khó nói lắm, đôi lúc chỉ muốn quay trở lại thời còn là vận động viên nhưng nếu được chọn lại Thanh vẫn chọn con đường huấn luyện này. Bởi vì suy cho cùng, bóng đá đã cho Thanh nhiều thứ: được nhiều người biết đến, được nổi tiếng và có cuộc sống cải thiện về kinh tế.
Hàng năm, có rất nhiều cầu thủ được tuyển chọn vào đào tạo. Tuy nhiên, sau khi không còn thi đấu, nhiều người phải chuyển sang một hướng đi mới. Thanh rất may mắn khi ngay từ lúc còn là cầu thủ đã được tạo điều kiện theo học tại Đại Học TDTT Từ Sơn (Bắc Ninh). VFF cũng thường xuyên tổ chức các lớp đào tạo HLV với mục tiêu và phương châm: Có nhiều HLV giỏi sẽ có nhiều cầu thủ giỏi.
Thanh cũng là một người ham học hỏi. Để củng cố những kiến thức mình tham gia các khóa học “C, B, A, PRO" trong 10 năm, vừa làm công tác huấn luyện vừa học tập để nâng cao trình độ chuyên môn. Khi chuyển lên VFF làm công tác với Đội tuyển nữ trẻ quốc gia và tham gia khóa học “A, PRO”, thầy Aki đã hỗ trợ, giúp Thanh có cái nhìn sâu rộng hơn về nghề HLV. Thầy ADACHI là người giảng dạy Thanh trong khóa học bằng “A, Pro” cũng như hành trình trở thành một giảng viên.
Có rất nhiều kiến thức Thanh được tiếp thu trong các khóa học thông qua sự hướng dẫn của các thầy và những anh, chị đi trước. Bóng đá không phải là một đáp án cụ thể. Điều thú vị của bóng đá mang lại là những điều chúng ta chưa biết được kết quả trước và trong trận đấu. Chính điều đó làm nên sức hấp dẫn của môn thể thao này.

PV: Với cương vị hiện nay là HLV đội tuyển nữ Thái Nguyên, chị truyền đạt, chia sẻ gì để các VĐV, nhất là các em gái, cháu gái có ý định vươn lên trở thành cầu thủ chuyên nghiệp, đặc biệt ở các vùng nông thôn, đi lên từ các giải phong trào?
Trên cương vị là HLV Trưởng CLB Thái Nguyên T&T, với kinh nghiệm khi còn là cầu thủ, kinh nghiệm làm đội trẻ, đội League nhiều năm, cũng như sự hỗ trợ của Tập đoàn T&T và ban lãnh đạo, giám đốc trung tâm, ban huấn luyện Thái Nguyên và những người dân, hội cổ động viên yêu quý đội bóng nữ Thái Nguyên T&T, Thanh muốn cùng tập thể BHL và các cầu thủ đoàn kết chinh phục những giải mà đội sẽ tham gia, như giải Cúp QG và giải vô địch Quốc gia với mục tiêu luôn hướng đến là chức vô địch.
Đối với các cầu thủ trẻ, Thanh cũng như BHL luôn dành sự quan tâm, chú trọng xây dựng lực lượng kế cận. Sự kết hợp giữa sức trẻ và kinh nghiệm của các cầu thủ đi trước sẽ tạo nên một tập thể vững mạnh.

PV: Ngày 20/11 năm nay cận kề Ngày Văn hoá Việt Nam 24/11 và Ngày Đại Đoàn kết toàn dân 18/11. Theo chị, thể thao, đặc biệt là môn bóng đá vốn là môn thi đấu tập thể, đòi hỏi sự đoàn kết cao. Vậy, những ngày này có mối liên hệ như thế nào trong đời sống hiện nay cũng như thể thao?
Một câu hỏi rất hay và có ý nghĩa. Như Thanh nói ở trên, một đội bóng xuất sắc không phải có nhiều ngôi sao, mà những ngôi sao thực sự phải nằm trên ngực của các bạn. Khi ra sân, mỗi cầu thủ phải vì cái chung của cả đội mới có thể giành được chiến thắng.
Trong đời sống cũng vậy, Thanh có nhớ câu “muốn đi nhanh thì đi một mình, còn muốn đi xa thì hãy đi cùng nhau”. Vì vậy, tinh thần đoàn kết, vai trò của tập thể là vô cùng quan trọng.

PV: Lời chúc của chị đối với những người làm công tác giáo dục nói chung và những người với vai trò người hướng dẫn nói riêng (như chị) và điều chị muốn nhắn nhủ đến các học trò, thế hệ đi sau là gì?
Nhân Ngày Nhà giáo Việt Nam 20/11, Thanh muốn gửi lời chúc đến các thầy, cô những người đang đứng trên bục giảng hay những người đang miệt mài dưới nắng mưa trên sân cỏ, trên đường pít, trên đường đua xanh… Dù trong vai trò nào đi chăng nữa, Thanh chúc mọi người luôn có thật nhiều sức khỏe, có niềm vui khi đứng lớp.
Chúng ta là những người lái đò đưa các bạn đến những bến đỗ. Thành công trước hết là kết quả từ sự nỗ lực của chính các bạn. Nhưng khi các bạn thất bại, những người thầy, người cô sẽ là người động viên và tiếp tục đồng hành trên chặng đường tiếp theo.
Thanh muốn nhắn nhủ rằng, hãy luôn có niềm tin, theo đuổi ước mơ và nỗ lực cống hiến, tạo ra những giá trị tốt đẹp cho gia đình, đất nước.

PV: Cảm ơn Văn Thị Thanh về những chia sẻ thú vị vừa rồi!
Văn Thị Thanh SN 27/8/1985 tại thị trấn Vĩnh Trụ, huyện Lý Nhân, tỉnh Hà Nam (nay là xã Vĩnh Trụ, tỉnh Ninh Bình) là một trong những cựu cầu thủ và HLV nổi bật của bóng đá nữ Việt Nam.
Trong sự nghiệp cầu thủ của mình, Văn Thị Thanh gắn bó với CLB Phong Phú Hà Nam từ năm 2001 đến 2011, ra sân 72 trận và ghi được 38 bàn thắng. Thi đấu ở Đội tuyển Quốc gia Việt Nam từ năm 2003 đến năm 2009, ra sân 58 trận và ghi được 23 bàn thắng.
Tại SEA Games 22 năm 2003 tổ chức tại Việt Nam, khi mới 17 tuổi, Văn Thị thanh ghi bàn thắng duy nhất trong trận chung kết giúp tuyển nữ Việt Nam đánh bại Myanmar 2-1 để giành Huy chương Vàng đầu tiên và được mệnh danh là "Phạm Văn Quyến của bóng đá nữ".
Cô giành giải Quả bóng Vàng Bóng đá nữ Việt Nam năm 2003, Quả bóng Bạc Việt Nam năm 2005; Top 10 vận động viên thể thao xuất sắc nhất Việt Nam các năm 2003 và 2005.
Năm 2011, ở tuổi 26, cô dừng thi đấu để tập trung học đại học và chuyển sang công tác huấn luyện. Cô hiện là nữ HLV duy nhất tại Việt Nam hiện sở hữu Bằng AFC Pro - chứng chỉ cao nhất của Liên đoàn Bóng đá châu Á (AFC), đủ điều kiện dẫn dắt các ĐTQG. Cô từng là HLV trưởng CLB Phong Phú Hà Nam (2010–2016), được bổ nhiệm làm HLV trưởng CLB Bóng đá nữ Thái Nguyên T&T từ tháng 9/2024.
