Nhiều hộ kinh doanh trả lại mặt bằng, nhà mặt phố ế ẩm
Những tuyến phố từng được coi là “đất vàng” tại Hà Nội với mức giá thuê hàng chục, thậm chí hàng trăm triệu đồng mỗi tháng, đang treo biển tìm khách thuê vào thời điểm cuối năm - vốn là mùa cao điểm kinh doanh.
Mặt bằng bỏ trống nhiều tuần nhưng chưa có người thuê
Những tấm biển cho thuê nhà, sang nhượng cửa hàng xuất hiện ngày càng nhiều trên phố tại Hà Nội. Có nơi mặt bằng bỏ trống nhiều tuần nhưng chưa có người thuê. Khi các hộ kinh doanh rà soát lại doanh thu, chi phí và kế hoạch hoạt động cho năm tiếp theo, việc tiếp tục thuê hay trả lại mặt bằng trở thành bài toán phải cân nhắc.
Với người kinh doanh, tiền thuê nhà chỉ là một phần trong tổng chi phí duy trì cửa hàng. Tiền điện, nước, nhân công, nguyên vật liệu, thuế và chi phí bán hàng đều tạo áp lực lên hoạt động kinh doanh. Khi lượng khách không ổn định, doanh thu giảm hoặc không đạt kỳ vọng, việc duy trì một mặt bằng có giá thuê cao càng trở nên khó khăn.

Ghi nhận tại các tuyến phố trung tâm Hà Nội như: Phố Huế, Bà Triệu, Hàng Bông, Hàng Gai, Hàng Đào,... những nơi từng được mệnh danh là “đất vàng” với giá thuê mặt bằng có thể lên tới hàng trăm triệu đồng mỗi tháng lại bắt gặp cảnh tượng đìu hiu.

Hàng loạt mặt bằng nhà phố, cửa hàng “cửa đóng then cài”, những tấm biển “cho thuê nhà”, “cho thuê cửa hàng”,... xuất hiện hàng loạt, từ mới cho đến cũ kỹ. Sự sầm uất, nhộn nhịp của các cửa hàng thời trang, nhà hàng đã không còn.
Đáng chú ý, tình trạng này không chỉ xảy ra ở những vị trí khuất tầm nhìn hay nhà trong ngõ, mà ngay cả những mặt bằng lô góc, sở hữu hai đến ba mặt tiền tại các ngã tư lớn cũng chịu chung số phận.
Theo ghi nhận của PV tại phố Hàng Đào một mặt bằng rộng 40m2 được chào thuê 110.000.000 đồng mỗi tháng, mặt bằng 375m2 có giá thuê lên tới 220.000.000 đồng. Tuy nhiên, nhiều bất động sản vẫn treo biển tìm khách trong thời gian dài.

Ông Sơn, chủ nhà cho thuê trên phố Hàng Bông (phường Hoàn Kiếm, Hà Nội) cho biết, cách đây 5 năm, ông cho thuê mặt bằng tầng 1 và 2 với mức giá 110 triệu đồng/tháng với diện tích hơn 50m2/tầng. Tuy nhiên, từ năm 2023, ông đã phải hạ giá xuống 90 triệu đồng/tháng để giữ chân khách thuê và một phần hỗ trợ sau dịch Covid-19.
“Mặc dù hạ giá nhưng đến năm 2024, khách thuê cũ họ vẫn trả nhà và tôi tiếp tục giảm giá nhà thuê xuống 70 triệu đồng/tháng thì cuối năm 2024 mới có khách thuê. Nhưng đến đầu năm 2026, khách thuê đàm phán hạ giá tiếp không họ sẽ trả lại mặt bằng khi hết hợp đồng vào tháng 10 năm nay”, ông Sơn chia sẻ.
Tình trạng ế mặt bằng cũng xuất hiện tại các tuyến phố Phạm Ngọc Thạch, Chùa Bộc, Xã Đàn, Trường Chinh, Tây Sơn, Láng Hạ, Kim Mã. Không khó để bắt gặp cảnh nhà phố cửa đóng then cài, cửa cuốn hạ kín, phía trước treo biển “cho thuê”, “sang nhượng”, “thanh lý cửa hàng”.

Chị Ngân Anh, một chủ cửa hàng thời trang trên phố Kim Mã (Hà Nội) cho biết, trong khoảng 1 năm trở lại đây, người tiêu dùng có xu hướng thắt chặt chi tiêu, đặc biệt là đối với các mặt hàng không thiết yếu như thời trang, mỹ phẩm cao cấp khiến mặt bằng nhà phố ế ẩm.

“Khi doanh thu sụt giảm mạnh, tôi phải đối mặt với áp lực từ chi phí cố định, trong đó tiền thuê mặt bằng thường chiếm tỷ trọng lớn nhất 50% tổng chi phí vận hành. Đây là thách thức rất lớn trong việc duy trì để cửa hàng”, chị Ngân Anh chia sẻ.
Nếu như những khách thuê gặp khó khăn, chủ nhà cho thuê cũng có những “cái khó” khác để giữ chân khách hoặc thu hút khách mới, tránh tình trạng bỏ phí mặt bằng “đất vàng”.

Chia sẻ với phóng viên, anh Hoàng, chủ một cửa hàng thời trang đã kinh doanh 6 năm trên phố Chùa Bộc cho biết: “Mặt bằng phố lớn giúp cửa hàng dễ tiếp cận khách hàng, nhưng hiện nay lợi thế này không còn rõ rệt khi người tiêu dùng chuyển sang mua sắm online.
Cùng một sản phẩm, tôi bán trên sàn thương mại điện tử vẫn tiếp cận được khách trên cả nước, chi phí thấp hơn rất nhiều. Giữ mặt bằng đẹp nhưng giá thuê không giảm thì rất khó sống”.
Một số cửa hàng trên các tuyến phố Cầu Giấy, Đội Cấn, Hoàng Hoa Thám,… ế khách từ năm ngoái dù giá thuê đã giảm từ 10-15%. Nhiều chủ kinh doanh lựa chọn trả mặt bằng để cắt giảm chi phí, chuyển hướng sang bán hàng trực tuyến hoặc tìm vị trí thuê rẻ hơn trong ngõ, hẻm.

Thương mại điện tử là nguyên nhân trực tiếp khiến nhà mặt phố giảm sức hút?
Người thuê trả mặt bằng cũng khiến chủ nhà đối diện nguy cơ mất nguồn thu. Một căn nhà phố bỏ trống không chỉ đồng nghĩa với việc không có tiền thuê hàng tháng mà còn có thể phát sinh chi phí bảo quản, sửa chữa và duy trì tài sản.
Việc giữ mức giá thuê như kỳ vọng trong khi chưa tìm được khách đồng nghĩa với việc căn nhà có thể tiếp tục bỏ trống. Nhưng nếu giảm giá, nguồn thu từ tài sản sẽ thấp hơn dự tính. Sự cân nhắc này khiến việc tìm được mức giá phù hợp giữa hai bên không dễ dàng.
Thực tế, giá trị khai thác của một mặt bằng không chỉ phụ thuộc vào vị trí. Diện tích, thiết kế, công năng sử dụng, chỗ đỗ xe và mức giá thuê đều ảnh hưởng đến quyết định của người kinh doanh. Một căn nhà nằm trên tuyến phố đông đúc nhưng giá thuê vượt quá khả năng tạo doanh thu vẫn có thể khó tìm khách.
Cuối năm cũng là thời điểm nhiều hợp đồng thuê mặt bằng đến kỳ gia hạn. Sau một năm hoạt động, người thuê có cơ sở đánh giá lại doanh thu, lượng khách và hiệu quả của địa điểm. Nếu chi phí thuê không còn tương xứng với kết quả kinh doanh, việc trả mặt bằng hoặc chuyển sang địa điểm khác có thể được lựa chọn.
Với chủ nhà, việc tìm khách thuê mới trong bối cảnh người kinh doanh thận trọng hơn đòi hỏi phải xem lại mức giá và điều kiện cho thuê. Giữ giá cao nhưng để mặt bằng bỏ trống kéo dài có thể không mang lại hiệu quả như kỳ vọng. Ngược lại, điều chỉnh giá thuê, linh hoạt thời hạn hợp đồng và cải thiện điều kiện sử dụng mặt bằng có thể giúp tăng khả năng tiếp cận khách thuê phù hợp.

TS. Trần Xuân Lượng, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu và Đánh giá thị trường Bất động sản Việt Nam nhận định: Giá thuê mặt bằng tại Hà Nội vẫn được thiết lập theo kỳ vọng của giai đoạn tăng trưởng nóng, trong khi sức mua hiện nay đã thay đổi. Khi doanh thu không còn đủ bù chi phí cố định, đặc biệt là tiền thuê nhà, nên việc trả mặt bằng là lựa chọn của nhiều người.
Theo TS. Lượng, các hợp đồng thuê dài hạn, tiền đặt cọc lớn càng khiến rủi ro dồn về phía người thuê. Phần lớn hộ kinh doanh nhỏ hoạt động dựa trên dòng tiền ngắn hạn. Chỉ cần doanh thu sụt giảm vài tháng, chi phí thuê lập tức trở thành gánh nặng không thể xoay xở, theo ông Lượng.
Ông Matthew Powell (Giám đốc Savills Hà Nội) nhận định doanh nghiệp hiện nay rất chọn lọc khi thuê mặt bằng. Họ ưu tiên những vị trí thực sự tiếp cận đúng tệp khách hàng thay vì cố giữ mặt tiền đắt đỏ bằng mọi giá.
Bà Hoàng Nguyệt Minh (Giám đốc cấp cao, Bộ phận Cho thuê Thương mại Savills Hà Nội) chỉ ra rằng sự bùng nổ của thương mại điện tử là nguyên nhân trực tiếp khiến nhà mặt phố giảm sức hút. Nhiều nhãn hàng chọn đẩy mạnh kênh trực tuyến hoặc chuyển vào các trung tâm thương mại có hạ tầng tốt để thay thế mặt bằng phố truyền thống
Giá thuê cao, chi phí vận hành lớn cùng sự phát triển của thương mại điện tử đang làm thay đổi nhu cầu thuê mặt bằng. Các chuyên gia nhận định sự dịch chuyển dân cư và hình thành những trung tâm thương mại mới đòi hỏi chủ mặt bằng phải điều chỉnh giá thuê, phương thức khai thác để thích ứng với thị trường.
Đồng thời, cơ quan quản lý nên xem xét hỗ trợ tạm thời về thuế, phí và cải thiện hạ tầng phụ trợ như bãi đỗ xe, không gian công cộng, wifi miễn phí nhằm thúc đẩy mua sắm offline thích ứng với bối cảnh mới.
Làn sóng trả mặt bằng tại Hà Nội vào thời điểm cuối năm cho thấy, mô hình kinh doanh truyền thống đang chịu sức ép lớn trước sức mua suy giảm và sự dịch chuyển sang mua sắm trực tuyến.
Khi chi phí thuê vẫn neo cao, nhiều hộ kinh doanh nhỏ buộc phải rút lui, trong bối cảnh không thích ứng kịp với thị trường sẽ khó tồn tại.
