Người dân được đăng ký khai sinh, kết hôn tại bất kỳ xã nào trong tỉnh

Theo quy định mới, người dân có thể thực hiện đăng ký khai sinh, kết hôn và một số thủ tục hộ tịch khác tại bất kỳ UBND cấp xã nào trong phạm vi cùng một tỉnh, không phụ thuộc vào nơi cư trú hay địa giới hành chính như trước đây.

Cụ thể, UBND cấp xã được giao thẩm quyền đăng ký các việc hộ tịch gồm khai sinh, kết hôn, giám hộ, giám sát việc giám hộ, nhận cha mẹ con, thay đổi thông tin hộ tịch, tình trạng hôn nhân và khai tử.

Chủ tịch UBND cấp xã có thẩm quyền ký các giấy tờ hộ tịch; đồng thời được ủy quyền ký trong một số trường hợp phù hợp với thực tế địa phương. Tuy nhiên, các giấy tờ hộ tịch gốc, quan trọng như giấy khai sinh, giấy chứng nhận kết hôn và hồ sơ hộ tịch có yếu tố nước ngoài vẫn do Chủ tịch UBND cấp xã ký trực tiếp để bảo đảm tính chặt chẽ và trang trọng.

Trình bày báo cáo tiếp thu, giải trình, chỉnh lý dự thảo luật trước khi Quốc hội thông qua, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng cho biết việc sửa đổi luật lần này đã phân cấp triệt để thẩm quyền đăng ký hộ tịch, đồng thời mở rộng cơ chế đăng ký không phụ thuộc địa giới hành chính và quy định rõ việc ủy quyền ký giấy tờ hộ tịch.

Theo Bộ Tư pháp, cơ sở dữ liệu hộ tịch đã được vận hành thống nhất trên toàn quốc, kết nối với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư và các hệ thống giải quyết thủ tục hành chính của địa phương, tạo điều kiện thuận lợi cho việc tra cứu và xử lý hồ sơ phi địa giới.

Hiện nay, đội ngũ công chức hộ tịch tại các địa phương đã được kiện toàn với hơn 8.000 người, phần lớn đáp ứng yêu cầu về trình độ chuyên môn luật và nghiệp vụ hộ tịch.

Bộ trưởng Hoàng Thanh Tùng cho biết thực tiễn triển khai mô hình đăng ký hộ tịch không phụ thuộc địa giới hành chính từ ngày 1/7/2025 đến nay cho thấy hệ thống vận hành ổn định, không phát sinh vướng mắc lớn.

Về nội dung ủy quyền ký giấy tờ hộ tịch, tiếp thu ý kiến đại biểu Quốc hội, dự thảo Luật đã được chỉnh lý theo hướng linh hoạt, không hạn chế việc ủy quyền đối với một số loại giấy tờ hộ tịch nhằm bảo đảm giải quyết thủ tục kịp thời cho người dân.

Tuy nhiên, đối với Giấy khai sinh và Giấy chứng nhận kết hôn là các giấy tờ hộ tịch gốc, có tính chất quan trọng dự thảo quy định do lãnh đạo UBND cấp xã trực tiếp ký, nhằm bảo đảm tính chặt chẽ, trang trọng trong quản lý nhà nước.

Liên quan đến việc đăng ký khai sinh, khai tử theo phương thức chủ động, Chính phủ đã tiếp thu ý kiến đại biểu Quốc hội và bổ sung lộ trình thực hiện thống nhất trên toàn quốc, chậm nhất từ ngày 1/1/2031.

Theo Bộ trưởng Bộ Tư pháp, đây là bước cải cách lớn, chuyển từ cơ chế “người dân yêu cầu” sang cơ chế “cơ quan nhà nước chủ động phục vụ”, qua đó nâng cao hiệu quả quản lý và chất lượng phục vụ người dân. Tuy nhiên, việc triển khai đòi hỏi phải hoàn thiện đồng bộ hạ tầng số và hệ thống dữ liệu, đặc biệt trong lĩnh vực y tế.

Trong giai đoạn chuyển tiếp, các địa phương có đủ điều kiện được phép triển khai trước. Đồng thời, Nhà nước sẽ tiếp tục đầu tư hạ tầng kỹ thuật, đào tạo nguồn nhân lực và đẩy mạnh truyền thông chính sách, nhằm bảo đảm tính khả thi và sự đồng thuận trong xã hội.

Luật Hộ tịch (sửa đổi) gồm 4 chương, 30 điều, có hiệu lực thi hành từ ngày 1/3/2027.