Nâng cao năng lực cộng đồng trước nguy cơ thiên tai cực đoan

Đây là hoạt động nằm trong khuôn khổ triển khai Đề án Nâng cao nhận thức cộng đồng và quản lý rủi ro thiên tai dựa vào cộng đồng đến năm 2030 được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt.

Trong bối cảnh thiên tai diễn biến ngày càng phức tạp, việc chủ động phòng ngừa, nâng cao nhận thức và năng lực cộng đồng, đặc biệt tại cấp xã, thông qua đánh giá rủi ro thiên tai, xác định nguồn lực với sự tham gia của người dân được xác định là một trong những nhiệm vụ quan trọng nhằm giảm thiểu thiệt hại do thiên tai gây ra.

Đây cũng là cơ sở để xây dựng kế hoạch phòng, chống thiên tai và phương án ứng phó với các cấp độ rủi ro thiên tai, bao gồm cả ứng phó về dinh dưỡng khẩn cấp, sát với thực tế địa phương và bảo đảm theo phương châm “bốn tại chỗ”.

Phát biểu khai mạc lớp tập huấn, ông Nguyễn Huỳnh Quang, Phó Trưởng phòng Quản lý rủi ro thiên tai cộng đồng và Truyền thông, Cục Quản lý đê điều và Phòng, chống thiên tai cho biết những năm gần đây, dưới tác động của biến đổi khí hậu và các hiện tượng thời tiết cực đoan, thiên tai tại Việt Nam ngày càng diễn biến phức tạp, khốc liệt, bất thường và khó dự báo hơn.

Theo ông Quang, trong năm 2025, nhiều trận mưa lớn, lũ lụt, lũ quét, ngập lụt đã vượt xa các kịch bản và số liệu quan trắc trong quá khứ. Mức độ cực đoan của thiên tai đang gia tăng, trong khi việc dự báo chính xác thời gian, địa điểm và mức độ tác động ngày càng khó khăn hơn. Vì vậy, công tác phòng, chống thiên tai tại cộng đồng cần chuyển từ bị động ứng phó sang chủ động phòng ngừa, trong đó sự tham gia của người dân có ý nghĩa đặc biệt quan trọng.

Ông Nguyễn Huỳnh Quang nhấn mạnh, người dân địa phương là những người hiểu rõ nhất về điều kiện tự nhiên, các thuận lợi, khó khăn, thách thức và nhu cầu của cộng đồng khi thiên tai xảy ra. Điều người dân cần là được trang bị kiến thức, kỹ năng, cập nhật thông tin và thường xuyên tham gia các hoạt động thực hành, diễn tập để nâng cao khả năng tự ứng phó.

Việc tham gia các lớp tập huấn không chỉ giúp người dân hiểu rõ bản chất của rủi ro thiên tai, chủ động chuẩn bị các biện pháp phòng ngừa, ứng phó nhằm bảo vệ tính mạng, tài sản và các nhóm dễ bị tổn thương, mà còn góp phần nâng cao ý thức chấp hành các chỉ đạo, hướng dẫn của chính quyền địa phương trong phòng, chống thiên tai.

Phát biểu tại lớp tập huấn, ông Phạm Chí Toản, Phó Chi cục trưởng Chi cục Thủy lợi và Phòng, chống thiên tai tỉnh Đắk Lắk cho biết năm 2025, địa phương liên tiếp chịu ảnh hưởng của nhiều đợt thiên tai lớn, đặc biệt là trận mưa lũ nghiêm trọng xảy ra vào nửa cuối tháng 11, gây thiệt hại nặng nề trên địa bàn.

Theo ông Toản, thực tiễn này cho thấy thiên tai ngày càng cực đoan, dị thường và khó dự báo hơn, đặt ra yêu cầu cấp thiết phải tăng cường công tác tuyên truyền, nâng cao nhận thức cộng đồng, đồng thời chủ động các biện pháp phòng ngừa và ứng phó ngay từ cơ sở. Lớp tập huấn cũng là dịp để các địa phương trao đổi kinh nghiệm, chia sẻ những mô hình hay, cách làm hiệu quả trong công tác phòng, chống thiên tai.

Tại lớp tập huấn, các học viên là cán bộ xã phụ trách lĩnh vực phòng, chống thiên tai, lực lượng xung kích phòng, chống thiên tai, trưởng thôn cùng đại diện các hội, đoàn thể và tổ chức chính trị - xã hội của xã Hòa Thịnh được hướng dẫn các nội dung về thực hành đánh giá rủi ro thiên tai dựa vào cộng đồng; nhận diện các yếu tố dễ bị tổn thương; xác định rủi ro thiên tai; xây dựng bản đồ rủi ro; đề xuất các giải pháp phòng ngừa, ứng phó phù hợp với điều kiện thực tế của địa phương.

Bên cạnh đó, các học viên còn được trang bị kiến thức về các rủi ro dinh dưỡng trong thiên tai, những biện pháp can thiệp dinh dưỡng trong tình huống khẩn cấp, kỹ năng bảo đảm dinh dưỡng cho người dân, đặc biệt là trẻ em và các nhóm dễ bị tổn thương trong quá trình ứng phó và khắc phục hậu quả thiên tai.

Chương trình cũng hướng dẫn thực hành các kỹ năng sơ cấp cứu cơ bản nhằm bảo vệ sức khỏe cộng đồng khi có thiên tai xảy ra.