Một tư duy mới về nhà ở xã hội đang hình thành ở Quảng Ninh

Từ những quyết sách liên tiếp

Trong thời gian gần đây, Quảng Ninh liên tiếp triển khai nhiều quyết sách về phát triển nhà ở xã hội.

Tại Kỳ họp thứ 5, HĐND tỉnh khóa XV đã thông qua Nghị quyết số 26/NQ-HĐND về vốn điều lệ ban đầu 500 tỷ đồng cho Quỹ Nhà ở tỉnh Quảng Ninh. Trước đó, ngày 30/6, dự án nhà ở xã hội cho thuê của tỉnh được khởi công tại phường Uông Bí với quy mô khoảng 150 căn hộ, tổng mức đầu tư gần 130 tỷ đồng, sử dụng 100% vốn ngân sách thông qua Quỹ Phát triển nhà ở tỉnh.

Hai quyết sách này có sự gắn kết chặt chẽ. Nếu dự án tại Uông Bí mở đầu cho việc hình thành quỹ nhà ở thuộc sở hữu Nhà nước để cho thuê trên địa bàn tỉnh, thì Quỹ Nhà ở tạo thêm nguồn lực tài chính để Quảng Ninh chủ động đầu tư, phát triển loại hình nhà ở này trong thời gian tới.

Trong nhiều năm, chính sách nhà ở xã hội chủ yếu hướng tới mục tiêu giúp người dân tiếp cận nhà ở thông qua hình thức mua hoặc thuê mua. Tuy nhiên, tại những địa phương có tốc độ công nghiệp hóa và đô thị hóa cao như Quảng Ninh, nhu cầu về nhà ở không chỉ dừng ở việc sở hữu.

Đối với nhiều công nhân, người lao động trẻ hay những người làm việc theo từng giai đoạn, điều cần trước mắt là một chỗ ở ổn định với chi phí phù hợp. Phát triển nhà ở xã hội cho thuê vì vậy trở thành một lựa chọn bổ sung bên cạnh các loại hình nhà ở xã hội hiện có.

Với khoảng 150 căn hộ, dự án tại phường Uông Bí đáp ứng chỗ ở cho khoảng 500 người và dự kiến hoàn thành trong năm 2027, dự án chưa tạo ra thay đổi lớn về quy mô nguồn cung, nhưng mở ra một hướng tiếp cận mới trong việc phát triển nhà ở xã hội cho thuê.

Tại lễ khởi công, lãnh đạo Bộ Xây dựng và tỉnh Quảng Ninh đều nhấn mạnh phát triển nhà ở cho thuê không chỉ nhằm bảo đảm an sinh xã hội mà còn góp phần ổn định nguồn nhân lực, đáp ứng yêu cầu phát triển của địa phương.

Quỹ Nhà ở - công cụ tài chính cho phát triển nhà ở cho thuê

Theo Nghị quyết số 26/NQ-HĐND, Quỹ Nhà ở tỉnh Quảng Ninh có vốn điều lệ ban đầu 500 tỷ đồng. UBND tỉnh sẽ tổ chức quản lý, sử dụng nguồn vốn theo đúng quy định; đồng thời rà soát nhu cầu thực tế để lựa chọn các dự án phù hợp và xây dựng phương án quản lý, vận hành quỹ nhà ở hiệu quả.

Theo định hướng của tỉnh, giai đoạn 2026-2030, tổng nhu cầu vốn để tạo lập quỹ nhà ở cho thuê dự kiến khoảng 2.357 tỷ đồng. Trong đó, khoảng 1.906 tỷ đồng dành để đầu tư xây dựng nhà ở xã hội và khoảng 451 tỷ đồng để mua lại nhà ở xã hội từ các chủ đầu tư nhằm bổ sung vào quỹ cho thuê.

Việc kết hợp giữa đầu tư xây dựng mới và mua lại nhà ở xã hội từ các dự án đã triển khai là một điểm mới trong cách thức tạo lập nguồn cung. Theo rà soát của Sở Xây dựng, đến năm 2030, Quảng Ninh dự kiến hoàn thành khoảng 20.468 căn nhà ở xã hội từ 17 dự án. Trong giai đoạn đầu, khoảng 410 căn hộ sẽ được mua lại để phục vụ nhu cầu cho thuê; quy mô sẽ tiếp tục được điều chỉnh trên cơ sở nhu cầu thực tế và khả năng cân đối nguồn lực.

Những định hướng này cho thấy Quỹ Nhà ở được kỳ vọng trở thành công cụ tài chính hỗ trợ phát triển quỹ nhà ở xã hội cho thuê trong dài hạn, bên cạnh các dự án do doanh nghiệp đầu tư.

Điểm đáng chú ý trong cách làm của Quảng Ninh không nằm ở quy mô của dự án vừa khởi công, mà ở việc địa phương chủ động bố trí nguồn lực ngân sách để phát triển nhà ở xã hội cho thuê.

Nếu trước đây nguồn cung nhà ở xã hội chủ yếu được tạo lập thông qua các doanh nghiệp tham gia đầu tư dự án, thì với Quỹ Nhà ở, địa phương có thêm điều kiện để chủ động hơn trong việc phát triển quỹ nhà ở cho thuê, nhất là tại các khu vực tập trung đông công nhân và người lao động.

Một dự án quy mô khoảng 150 căn hộ sẽ chưa tạo ra thay đổi lớn về nguồn cung nhà ở của tỉnh. Tuy nhiên, đặt trong chuỗi quyết sách từ việc thành lập Quỹ Nhà ở, khởi công dự án nhà ở xã hội cho thuê đầu tiên bằng nguồn vốn ngân sách đến kế hoạch phát triển quỹ nhà ở cho thuê giai đoạn 2026-2030, có thể thấy Quảng Ninh đang mở rộng vai trò của Nhà nước trong phát triển nhà ở xã hội.

Trong bối cảnh nhu cầu nhà ở cho thuê ngày càng lớn tại các địa phương phát triển công nghiệp và dịch vụ, đây là một hướng tiếp cận đáng chú ý, góp phần đa dạng hóa các giải pháp phát triển nhà ở xã hội và đáp ứng tốt hơn nhu cầu an cư của người dân.