Một thời người giáo viên đứng ngang tầm chiến lũy

Khắc ghi sự hy sinh giữa những năm tháng khói lửa

Khi tổ quốc cần, hàng triệu người người đã không tiếc máu xương, sức lực cho sự toàn vẹn của đất nước. Thanh Hóa là một trong những hậu phương lớn của tiền tuyến, nằm trên đường huyết mạch nên bị địch đánh phá ác liệt nhất.

Ngày 14/6/1972, trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, tại công trường đê Nam sông Mã, nhiều giáo viên, học sinh Trường Y sĩ, Trường Sư phạm 7+3 cùng lực lượng dân công Thanh Hóa đã tham gia lao động, đắp đê với quyết tâm bảo vệ tuyến đê, giữ vững mạch sống của quê hương.

Giữa bom đạn chiến tranh, những người thầy, người trò vốn gắn bó với bảng đen, phấn trắng và trang sách đã không ngần ngại bước vào cuộc chiến đấu bảo vệ quê hương.

Sự hy sinh anh dũng của các giáo viên, học sinh khi tuổi đời còn rất trẻ đã trở thành dấu son không thể phai mờ trong lịch sử đấu tranh cách mạng của Đảng bộ và Nhân dân Thanh Hóa.

Hình ảnh người thầy giáo, người học trò đứng ngang tầm chiến lũy, sẵn sàng đối mặt với hiểm nguy vì sự bình yên của quê hương đã vượt lên ý nghĩa của một sự kiện lịch sử, trở thành biểu tượng cao đẹp của lòng yêu nước, tinh thần trách nhiệm và lý tưởng sống vì cộng đồng.

Với lòng thành kính và biết ơn sâu sắc, Khu tưởng niệm các giáo viên và học sinh hy sinh tại công trường đê Nam sông Mã được xây dựng như một sự tri ân của cấp ủy, chính quyền và Nhân dân thành phố Thanh Hóa đối với những người đã anh dũng hy sinh vì sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc.

Công trình tưởng niệm mang đậm dấu ấn lịch sử

Ngày 31/3/2025, Khu tưởng niệm các giáo viên và học sinh hy sinh tại công trường đê Nam sông Mã ngày 14/6/1972 chính thức được khánh thành và đi vào hoạt động. Công trình không chỉ là nơi tưởng niệm, tri ân những người đã anh dũng ngã xuống vì quê hương, đất nước, mà còn là địa chỉ đỏ góp phần giáo dục truyền thống yêu nước, tinh thần cách mạng cho các thế hệ hôm nay và mai sau.

Khu tưởng niệm có tổng diện tích khoảng 2,05 ha, được quy hoạch thành hai khu vực chính, gồm khu vực trong đê và khu vực ngoại đê, với hệ thống công trình được đầu tư xây dựng đồng bộ, kết hợp hài hòa giữa không gian tưởng niệm, tái hiện lịch sử và cảnh quan văn hóa.

Khu vực trong đê có diện tích 11.230 m², gồm các hạng mục chính như: Nhà lưu niệm giáo viên và học sinh; nhà quản lý, đón tiếp khách; khu tưởng niệm nữ sinh với hồ sen, sân lễ, đền thờ nữ sinh và hệ thống cây xanh; khu tái hiện lịch sử; khu trồng cây lưu niệm cùng hệ thống giao thông đối ngoại.

Không gian nơi đây được tổ chức theo hướng trang nghiêm, gần gũi, tạo điều kiện để người dân, du khách và các đoàn học sinh, sinh viên đến dâng hương, tưởng niệm, tìm hiểu về sự kiện lịch sử và những tấm gương hy sinh cao đẹp của thế hệ đi trước.

Đặc biệt, khu vực ngoại đê có diện tích 9.270 m², nổi bật với cụm tượng đài được điêu khắc từ đá granite tự nhiên. Tượng đài khắc họa 7 nhân vật với những tư thế khác nhau của thầy cô giáo và học sinh trong diễn biến cuộc đắp đê giữa trận không kích của Mỹ ngày 14/6/1972.

Các hình tượng được xây dựng nhằm tái hiện tinh thần lao động, chiến đấu kiên cường và sự hy sinh anh dũng của những người có mặt tại công trường lịch sử.

Bên cạnh đó, công trình còn tái hiện hình ảnh quân và dân Nam Ngạn hiệp đồng chiến đấu, cứu chữa thương binh; khu tượng đài nữ sinh, bến thuyền thả hoa đăng, miếu thờ, bia ghi dấu sự kiện lịch sử và không gian làng Nam Ngạn truyền thống.

Mỗi hạng mục đều mang một ý nghĩa riêng, góp phần tái hiện không khí hào hùng của những năm tháng chiến tranh, đồng thời giúp người đến tham quan cảm nhận sâu sắc hơn về sự mất mát, hy sinh cũng như tinh thần bất khuất của quân và dân Thanh Hóa.

Địa chỉ đỏ giáo dục truyền thống cho thế hệ mai sau

Không chỉ là nơi tưởng niệm, tri ân các giáo viên, học sinh và lực lượng dân công đã hy sinh tại công trường đê Nam sông Mã, công trình còn có ý nghĩa quan trọng trong việc kết nối các di tích lịch sử, văn hóa và danh lam thắng cảnh trên địa bàn.

Từ đây, Khu tưởng niệm sẽ trở thành một điểm kết nối trong không gian du lịch lịch sử, văn hóa gắn với các địa danh nổi tiếng như cầu Hàm Rồng, núi Ngọc, trận địa pháo cao xạ C4, đồi “Quyết Thắng”, tượng đài Thanh niên xung phong chiến thắng, tượng đài Nam Ngạn chiến thắng, đền thờ Bà mẹ Việt Nam anh hùng và các Anh hùng liệt sĩ...

Sự kết nối này không chỉ góp phần làm phong phú thêm các sản phẩm du lịch lịch sử, văn hóa của địa phương mà còn tạo điều kiện để các giá trị truyền thống được lan tỏa sâu rộng trong đời sống cộng đồng.

Đặc biệt, đối với thế hệ trẻ, Khu tưởng niệm sẽ là một không gian giáo dục trực quan và sinh động. Qua những hình ảnh, hiện vật, tượng đài và câu chuyện lịch sử được tái hiện, mỗi chuyến tham quan, mỗi nén hương dâng lên các anh hùng liệt sĩ sẽ trở thành dịp để thế hệ hôm nay hiểu hơn về giá trị của hòa bình, độc lập, tự do; từ đó nuôi dưỡng lòng yêu nước, niềm tự hào dân tộc và ý thức trách nhiệm đối với quê hương, đất nước.

Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua, những người thầy, người trò năm ấy đã mãi mãi nằm lại nơi công trường đê Nam sông Mã. Nhưng tinh thần quả cảm, sự hy sinh cao đẹp của họ vẫn còn sống mãi trong ký ức của quê hương và các thế hệ người dân Thanh Hóa.

Khu tưởng niệm hôm nay không chỉ lưu giữ một trang sử hào hùng mà còn là lời nhắc nhở về trách nhiệm gìn giữ, tiếp nối những giá trị mà cha anh đã đánh đổi bằng tuổi trẻ và máu xương. Để từ mảnh đất thấm đẫm ký ức lịch sử ấy, tinh thần yêu nước, ý chí kiên cường và truyền thống hiếu học tiếp tục được trao truyền cho các thế hệ mai sau.