Mở rộng thẩm quyền công chứng không theo địa hạt

Trình bày báo cáo giải trình, chỉnh lý dự thảo Luật, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng nhấn mạnh, trên cơ sở tiếp thu ý kiến của các đại biểu Quốc hội, dự thảo Luật được chỉnh lý chặt chẽ, sát thực tiễn hơn; từng bước hình thành cơ sở dữ liệu công chứng tập trung nhằm đáp ứng yêu cầu quản lý, phòng ngừa rủi ro và nâng cao chất lượng dịch vụ công chứng.

Trong đó, về giao dịch phải công chứng, dự thảo Luật đã được chỉnh lý theo hướng không quy định danh mục cụ thể các giao dịch phải công chứng mà xác lập tiêu chí chung để xác định các giao dịch thuộc diện bắt buộc công chứng. Cách tiếp cận này vừa góp phần thu hẹp phạm vi các giao dịch phải công chứng, vừa khắc phục nguy cơ chồng chéo, xung đột với các luật chuyên ngành, qua đó tạo thuận lợi, giảm chi phí tuân thủ pháp luật cho tổ chức, cá nhân và nâng cao tính minh bạch, ổn định của hệ thống pháp luật.

Đối với tổ chức hành nghề công chứng, dự thảo Luật kế thừa quy định về việc UBND cấp tỉnh ban hành Đề án quản lý, phát triển tổ chức hành nghề công chứng, đồng thời làm rõ yêu cầu xây dựng Đề án phải phù hợp với quy định pháp luật và điều kiện thực tiễn của địa phương.

Theo Bộ trưởng, việc duy trì cơ chế này nhằm bảo đảm phát triển mạng lưới tổ chức hành nghề công chứng theo hướng xã hội hóa có kiểm soát, gắn với nhu cầu của người dân và điều kiện kinh tế - xã hội của từng địa bàn; bảo đảm khả năng tiếp cận dịch vụ công chứng, nhất là tại vùng sâu, vùng xa; đồng thời nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, hạn chế tình trạng phát triển tự phát, cạnh tranh không lành mạnh hoặc tập trung quá mức tại các khu vực có lợi thế. Quy định này bảo đảm hài hòa giữa yêu cầu phát triển dịch vụ và yêu cầu quản lý, duy trì tính ổn định, bền vững của hệ thống tổ chức hành nghề công chứng.

Về thẩm quyền công chứng giao dịch có đối tượng là bất động sản, dự thảo Luật tiếp tục quy định thẩm quyền công chứng giao dịch có đối tượng là bất động sản theo phạm vi tỉnh, thành phố nơi tổ chức hành nghề công chứng đặt trụ sở.

Quy định này phù hợp với đặc thù mô hình công chứng hiện hành, theo đó công chứng viên chịu trách nhiệm về tính xác thực, hợp pháp của giao dịch, bao gồm cả việc kiểm tra, xác minh tình trạng pháp lý và thực tế của bất động sản khi cần thiết.

Đáng chú ý, dự thảo Luật đã điều chỉnh theo hướng mở rộng thẩm quyền công chứng không theo địa hạt đối với các giao dịch không có đối tượng trực tiếp là bất động sản (như hợp đồng ủy quyền, hợp đồng đặt cọc, chuyển nhượng hợp đồng...), qua đó tạo thuận lợi cho người dân và doanh nghiệp.

Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Công chứng có hiệu lực thi hành từ ngày 01/01/2027.