Luật Thủ đô 2026: Thử nghiệm để đưa công nghệ mới vào thực tiễn

Mở không gian thử nghiệm cho đổi mới sáng tạo

Từ ngày 1/7, Luật Thủ đô năm 2026 được áp dụng, tạo cơ sở pháp lý để Hà Nội thúc đẩy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Điều 2 của Luật xác định Hà Nội là trung tâm lớn về kinh tế, văn hóa, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, giáo dục, đào tạo, y tế và hội nhập quốc tế.

Cùng với định hướng này, Luật quy định các chính sách phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, tạo cơ sở để thành phố chủ động xây dựng chính sách, huy động nguồn lực và tổ chức thử nghiệm những công nghệ, sản phẩm, dịch vụ và mô hình mới.

Theo khoản 1 Điều 18, các chính sách được đặt ra theo hướng thu hút, sử dụng nhân lực chất lượng cao; thúc đẩy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; khuyến khích thử nghiệm có kiểm soát, quản lý rủi ro và sử dụng ngân sách linh hoạt, gắn với kết quả đầu ra. Trong nhóm chính sách này, cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) mở ra cách tiếp cận mới đối với những công nghệ, sản phẩm, dịch vụ và mô hình kinh doanh chưa có đầy đủ điều kiện để triển khai trên diện rộng.

Điều 19 trao cho HĐND Thành phố thẩm quyền quy định tiêu chí, điều kiện, trình tự, thủ tục thử nghiệm có kiểm soát; UBND Thành phố quyết định cho phép triển khai từng dự án cụ thể. Với những nội dung pháp luật chưa quy định đầy đủ hoặc không còn phù hợp, một số quy định có thể được tạm thời không áp dụng trong phạm vi thử nghiệm.

Thực tế tại Hà Nội đã xuất hiện những dự án đầu tiên cho thấy cơ chế này đang được cụ thể hóa. Ngày 25/8/2026, UBND TP Hà Nội ban hành Quyết định số 4554/QĐ-UBND cho phép thử nghiệm có kiểm soát dự án hệ thống giao thông tự hành thông minh tại Khu Công nghệ cao Hòa Lạc và cơ sở Hòa Lạc của Đại học Quốc gia Hà Nội trong thời gian 24 tháng. Dự án gồm 4 nhóm phương tiện: xe buýt tự hành, robotaxi, robot dọn vệ sinh tự động và robot giao hàng.

Tại Khu Công nghệ cao Hòa Lạc, robotaxi và robot giao hàng được thử nghiệm trên mạng lưới đường dài khoảng 11,5km. Tại cơ sở Hòa Lạc của Đại học Quốc gia Hà Nội, xe buýt tự hành hoạt động trên cung đường khoảng 2,8km.

Các phương tiện được tích hợp LiDAR, camera, bản đồ số HD 2D/3D, GPS độ chính xác cao cùng các thuật toán trí tuệ nhân tạo, học máy và học sâu. Việc thử nghiệm nhằm đánh giá độ an toàn, độ tin cậy, trải nghiệm người sử dụng và khả năng tích hợp với hệ thống hiện có; kết quả được sử dụng phục vụ nghiên cứu, xây dựng tiêu chuẩn, quy chuẩn về xe tự hành.

Điểm nổi bật nằm ở cách thức tổ chức thử nghiệm. Các phương tiện phải được xác nhận về số định danh, cấu hình phần cứng, phiên bản phần mềm, kết quả kiểm tra an toàn, tuyến đường, tốc độ, khung giờ, điều kiện thời tiết và phương án dừng khẩn cấp, cứu hộ, phòng cháy, chữa cháy.

Xe buýt tự hành và robotaxi phải bố trí người giám sát an toàn tại vị trí lái, có khả năng can thiệp thủ công khi hệ thống phát sinh lỗi hoặc vượt quá giới hạn vận hành an toàn. Trong thời gian thử nghiệm, doanh nghiệp không được kinh doanh vận tải thương mại và không được thu phí vận tải.

Theo PGS.TS Nguyễn Anh Tuấn, Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Hà Nội, thử nghiệm có kiểm soát không đồng nghĩa với việc cho phép thực hiện công nghệ mới một cách tùy tiện. Đây là không gian thử nghiệm được giới hạn về thời gian, phạm vi, địa điểm, đối tượng và điều kiện, đi cùng cơ chế giám sát, kiểm soát rủi ro và đánh giá kết quả. Qua thử nghiệm, cơ quan quản lý có thêm dữ liệu thực tiễn phục vụ việc hoàn thiện chính sách.

Cụ thể hóa cơ chế, khơi thông nguồn lực

Cùng với cơ chế thử nghiệm, Hà Nội đang từng bước cụ thể hóa các chính sách của Luật Thủ đô năm 2026 bằng các nghị quyết và nguồn lực dành cho khoa học, công nghệ.

HĐND TP Hà Nội đã ban hành 6 nghị quyết về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, bao quát các nội dung từ nghiên cứu, phát triển hạ tầng, thử nghiệm có kiểm soát đến hỗ trợ khởi nghiệp sáng tạo, chuyển đổi số và Quỹ Phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo của thành phố.

Trong đó, Nghị quyết số 26/2026/NQ-HĐND quy định về thử nghiệm có kiểm soát tại Hà Nội, bao quát các khâu từ hồ sơ, thẩm định, điều kiện, tiêu chí đến giám sát, điều chỉnh, gia hạn, tạm dừng, chấm dứt và hoàn thành thử nghiệm. Nghị quyết cũng quy định các chính sách hỗ trợ liên quan đến dữ liệu, hạ tầng, tài sản công và phát triển thị trường sau thử nghiệm.

Hà Nội đồng thời xác định các lĩnh vực ưu tiên thử nghiệm có kiểm soát, trong đó có đô thị thông minh, y tế, giáo dục, công nghệ sinh học, robot, chip bán dẫn, công nghệ lượng tử, bản sao số đô thị, dữ liệu lớn và trí tuệ nhân tạo. Việc xác định danh mục lĩnh vực ưu tiên tạo cơ sở để thành phố lựa chọn, tổ chức các dự án thử nghiệm cụ thể.

Bên cạnh đó, nguồn lực cho nghiên cứu và phát triển công nghệ cũng được thành phố quan tâm. Hà Nội định hướng triển khai 3 phòng thí nghiệm trọng điểm trong các lĩnh vực công nghệ ưu tiên. Theo kế hoạch, mỗi phòng thí nghiệm được hỗ trợ 50 tỷ đồng, tương đương 50% kinh phí và vận hành theo mô hình “phòng thí nghiệm mở”. Một phần thời lượng, công suất thiết bị được dành cho các đề tài nghiên cứu, thử nghiệm, kiểm định do địa phương đặt hàng; hạ tầng có thể được chia sẻ với viện nghiên cứu, doanh nghiệp và các địa phương. Cách làm này hướng tới khai thác hiệu quả nguồn lực nghiên cứu, đồng thời tạo thêm điều kiện để kết quả khoa học được tiếp tục thử nghiệm và ứng dụng.

Từ thử nghiệm xe tự hành tại Hòa Lạc đến việc hình thành các phòng thí nghiệm trọng điểm, Hà Nội đang xây dựng hệ thống chính sách theo hướng vừa tạo điều kiện cho công nghệ mới được thử nghiệm, vừa đặt ra các yêu cầu về phạm vi, điều kiện và kiểm soát rủi ro. Những kết quả từ quá trình thử nghiệm sẽ cung cấp thêm dữ liệu thực tiễn cho cơ quan quản lý, làm cơ sở đánh giá, hoàn thiện chính sách và từng bước đưa các công nghệ mới vào ứng dụng.