Lào Cai: Tạo động lực mới cho hành lang kinh tế Việt - Trung

Sáng 24/8, tại phường Sa Pa, tỉnh Lào Cai, trong khuôn khổ Hội nghị hợp tác hành lang kinh tế 5 tỉnh, thành phố gồm Lào Cai, Hà Nội, Hải Phòng, Quảng Ninh (Việt Nam) và tỉnh Vân Nam (Trung Quốc) lần thứ XII, chính thức khai mạc.

Hơn 200 đại biểu cùng đại diện lãnh đạo tỉnh, các sở, ban, ngành, chuyên gia, doanh nghiệp của các địa phương tham dự, với 24 tham luận tập trung vào ba nhóm lĩnh vực: đầu tư, thương mại; giao thông vận tải, logistics; văn hóa, du lịch, y tế, giáo dục và giao lưu nhân dân. Các ý kiến tập trung đánh giá kết quả hợp tác, nhận diện những điểm nghẽn và đề xuất các giải pháp nhằm đưa cơ chế hợp tác hành lang kinh tế ngày càng thực chất, hiệu quả và có chiều sâu.

Lào Cai cửa ngõ khơi thông dòng chảy đầu tư, thương mại

Một trong những nội dung được quan tâm tại hội nghị là làm thế nào khai thác tốt hơn tiềm năng kinh tế của tuyến hành lang kết nối tỉnh Vân Nam qua Lào Cai tới Hà Nội, Hải Phòng, Quảng Ninh và từ đó vươn ra các thị trường quốc tế.

Tại phiên chuyên đề về đầu tư, thương mại, ông Đỗ Đức Minh, Giám đốc Sở Tài chính tỉnh Lào Cai và ông Chu Lập Quân, Phó Châu trưởng Châu Văn Sơn, tỉnh Vân Nam đồng chủ trì.

Năm 2025, tổng giá trị xuất nhập khẩu qua các cửa khẩu Lào Cai đạt khoảng 3,19 tỷ USD. Từ đầu năm 2026 đến thời điểm tổ chức hội nghị, giá trị xuất nhập khẩu qua địa bàn đạt khoảng 2,23 tỷ USD, tăng 35,5% so với cùng kỳ năm trước. Những con số này cho thấy hoạt động giao thương qua Lào Cai tiếp tục duy trì đà tăng trưởng và ngày càng khẳng định vai trò cửa ngõ kết nối giữa Việt Nam với tỉnh Vân Nam và khu vực Tây Nam Trung Quốc.

Tuy nhiên, các đại biểu cũng nhìn nhận liên kết kinh tế trên toàn tuyến vẫn chưa tương xứng với tiềm năng, lợi thế của các địa phương. Do đó, một trong những yêu cầu đặt ra là tiếp tục tháo gỡ rào cản trong hoạt động giao thương, đơn giản hóa thủ tục thông quan, tăng cường kết nối doanh nghiệp và từng bước hình thành những chuỗi cung ứng xuyên biên giới.

Các địa phương đề xuất tăng cường chia sẻ thông tin về thị trường, tiêu chuẩn chất lượng, truy xuất nguồn gốc; đồng thời ưu tiên thu hút đầu tư vào logistics, công nghiệp chế biến, nông nghiệp công nghệ cao, công nghiệp xanh, kinh tế số và du lịch.

Đáng chú ý, các ý kiến cho rằng hợp tác trong thời gian tới cần chuyển mạnh từ những định hướng chung sang các chương trình, dự án cụ thể, tiến tới xây dựng danh mục các dự án ưu tiên chung của toàn hành lang.

Bên cạnh đó, nhiều đề xuất được đưa ra như đẩy nhanh xây dựng cửa khẩu thông minh tại Lào Cai, triển khai tuyến đường sắt khổ tiêu chuẩn 1.435 mm Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng, nghiên cứu các mô hình hợp tác công nghiệp xuyên biên giới và mở rộng thương mại điện tử qua biên giới.

Tăng kết nối giao thông, giảm chi phí logistics

Nếu thương mại là dòng chảy của hành lang kinh tế thì hạ tầng giao thông và logistics được xác định là nền tảng để dòng chảy đó vận hành thông suốt.

Tại phiên chuyên đề về giao thông vận tải và logistics, đại diện các địa phương tập trung trao đổi giải pháp tăng cường kết nối hạ tầng, phát triển logistics, giao thông thông minh và vận tải xuyên biên giới.

Trong đó, tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng được xác định là một trong những trục kết nối chiến lược giữa khu vực cửa khẩu Lào Cai với Thủ đô Hà Nội, hệ thống cảng biển Hải Phòng, Quảng Ninh và mạng lưới giao thông phía Vân Nam.

Mục tiêu được đặt ra là từng bước hình thành mạng lưới vận tải liên hoàn, kết nối các trung tâm logistics, cảng cạn với hệ thống cao tốc, đường sắt, đường thủy, cảng hàng không và cảng biển, qua đó tạo thành chuỗi vận tải xuyên suốt từ Vân Nam qua Lào Cai, Hà Nội đến Hải Phòng, Quảng Ninh và các thị trường quốc tế.

Tháng 7/2026, phía Lào Cai và Vân Nam đã ký thỏa thuận kéo dài ba tuyến vận tải qua Cửa khẩu quốc tế Lào Cai - Hà Khẩu, góp phần tăng kết nối trực tiếp Hải Phòng, Hà Nội với Mông Tự, Côn Minh và các khu vực sâu hơn trong nội địa Trung Quốc.

Lào Cai cũng đang triển khai Đề án xây dựng cửa khẩu thông minh tại Kim Thành và Bản Vược, hướng tới ứng dụng công nghệ, tự động hóa trong hoạt động vận chuyển, kiểm soát và thông quan hàng hóa.

Từ lợi thế và đặc thù của từng địa phương, Hà Nội đề xuất tăng kết nối các trung tâm logistics, cảng cạn với mạng lưới cao tốc, đường sắt, đường thủy và Cảng hàng không quốc tế Nội Bài. Hải Phòng đề xuất đẩy mạnh vận tải đa phương thức, từng bước hình thành trục logistics kết nối cửa khẩu - đường bộ, đường sắt - cảng cạn - trung tâm logistics - cảng biển.

Việc đồng bộ hóa hạ tầng và tăng cường chuyển đổi số trong quản lý cửa khẩu được kỳ vọng góp phần rút ngắn thời gian vận chuyển, giảm chi phí logistics, nâng cao năng lực cạnh tranh cho doanh nghiệp và tạo điều kiện để hàng hóa của các địa phương trên hành lang tiếp cận thị trường nhanh hơn.

Từ hợp tác kinh tế đến kết nối con người

Cùng với đầu tư, thương mại và giao thông, các lĩnh vực văn hóa, du lịch, y tế, giáo dục và giao lưu nhân dân tiếp tục được xác định là những trụ cột quan trọng. Hợp tác trên hành lang kinh tế không chỉ tạo ra những kết nối về hạ tầng và kinh tế mà còn góp phần tăng cường hiểu biết, giao lưu giữa nhân dân các địa phương hai nước.

Các đại biểu đánh giá hoạt động giao lưu đang từng bước chuyển từ hình thức tổ chức theo từng sự kiện sang các chương trình hợp tác có tính thường xuyên, lâu dài và chiều sâu hơn.

Trong lĩnh vực du lịch, nhiều ý kiến đề xuất tiếp tục xây dựng các sản phẩm du lịch liên vùng và xuyên biên giới, tăng kết nối giữa các doanh nghiệp lữ hành; phát triển những chương trình có tính liên kết cao như “Một hành trình - Nhiều điểm đến”, nâng tầm các sản phẩm du lịch chung giữa các địa phương của Việt Nam và Vân Nam.

Về văn hóa và giao lưu nhân dân, các địa phương định hướng luân phiên tổ chức hoạt động văn hóa, nghệ thuật, thể thao khu vực biên giới; mở rộng các chương trình giao lưu thanh niên, học sinh.

Trong lĩnh vực giáo dục, các đại biểu đề xuất tăng cường trao đổi học sinh, sinh viên, giáo viên, nghiên cứu mô hình trường kết nghĩa và đẩy mạnh hợp tác đào tạo nguồn nhân lực đáp ứng nhu cầu phát triển của hành lang kinh tế.

Đối với y tế, các địa phương mong muốn mở rộng trao đổi chuyên gia, chuyển giao kỹ thuật, hợp tác y học cổ truyền và tiếp tục triển khai những chương trình hỗ trợ cộng đồng mang lại hiệu quả thiết thực.

Những kiến nghị tại các phiên chuyên đề được tổng hợp để báo cáo tại phiên toàn thể và làm cơ sở hoàn thiện Biên bản Hội nghị hợp tác hành lang kinh tế lần thứ XII.