Nhiều ngư dân "giật mình" khi được giải đáp về IUU

Đồng hành, hỗ trợ người dân nắm vững pháp luật

Tham dự chương trình có ông Trần Đức Vinh – Ủy viên Ban Chấp hành Đảng bộ TANDTC, Bí thư Chi bộ, Tổng Biên tập Báo Công lý; Đại tá Hoàng Ngọc Thiện – Bí thư Đảng ủy, Chính ủy Hải đoàn 32, Bộ Tư lệnh Vùng Cảnh sát biển 3; ông Nguyễn Văn Thanh, Phó Chánh án TAND tỉnh Khánh Hòa; bà Nguyễn Thị Huyền – Phó Trưởng phòng Dân vận, Ban Tuyên giáo và Dân vận Tỉnh ủy Khánh Hòa; ông Phạm Đình Thanh, Chánh án TAND khu vực 4, tỉnh Khánh Hòa; ông Nguyễn Công Bằng, Phó Bí thư thường trực Đảng ủy xã Đại Lãnh cùng lãnh đạo chính quyền xã và hàng trăm bà con ngư dân trên địa bàn.

Phát biểu khai mạc chương trình, ông Trần Đức Vinh – Tổng Biên tập Báo Công lý cho biết hiện nay, việc đánh bắt cá của chúng ta vẫn xảy ra tình trạng vi phạm pháp luật, dẫn đến bị xử lý hình sự. Trên thực tế, nhiều vụ án vi phạm về IUU đã bị đưa ra xét xử với mức án rất nặng nề.

Báo Công lý là cơ quan ngôn luận của TANDTC, thực hiện chủ trương của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước và Nghị quyết 04 của Hội đồng Thẩm phán TANDTC, phối hợp với các đơn vị chức năng tổ chức các phiên tòa nhằm đồng cung cấp kiến thức pháp luật cho bà con ngư dân. Sau phiên tòa giả định, các lực lượng chức năng sẽ giải đáp pháp luật để bà con nắm bắt đầy đủ hơn các quy định hiện nay.

Lan tỏa pháp luật bằng “câu chuyện pháp đình” thực tế

Công tác chuẩn bị phiên tòa giả định được ban tổ chức xây dựng công phu, kỹ lưỡng.

Tại phiên tòa giả định, TAND khu vực 4 – tỉnh Khánh Hòa xét xử vụ án “Tổ chức cho người khác xuất cảnh trái phép” và “Gây rối loạn hoạt động của phương tiện điện tử” đối với Nguyễn Văn Dũng và Nguyễn Văn Hiền, hai chủ tàu cá tại TPHCM.

Các tình tiết đều dựa trên vụ án xảy ra thực tế, là những chuỗi hành vi các ngư dân dễ mắc phải nếu không tỉnh táo đề phòng. Theo đó, với mục đích đưa tàu qua vùng biển nước ngoài đánh bắt sẽ thu được nhiều nguồn lợi hải sản hơn, thu lợi cao hơn đánh bắt ở vùng biển Việt Nam, Nguyễn Văn Dũng là chủ tàu đã bàn bạc, phân công Nguyễn Văn Hiền dùng cặp tàu có số hiệu BR-VT 05-TS, BR-VT 006-TS tổ chức đưa 06 người (chưa tính Dũng và Hiền) qua vùng biển của nước ngoài để khai thác hải sản trái phép.

Nguyễn Văn Dũng còn chỉ đạo Hiền phân công ngư phủ xóa số tàu cá và tháo gỡ thiết bị giám sát hành trình để gửi cho Phạm Văn Phong cất giữ.

Hành vi đó của bị cáo Nguyễn Văn Dũng và Nguyễn Văn Hiền là hành vi nguy hiểm cho xã hội, trực tiếp xâm phạm đến trật tự quản lý hành chính và ảnh hưởng nghiêm trọng đến công tác chống khai thác IUU của Việt Nam, trong đó Dũng giữ vai trò chủ chốt trong vụ án nên cần phải xử lý nghiêm.

Từ đó, các bị cáo Nguyễn Văn Dũng và Nguyễn Văn Hiền bị truy tố về các tội “Tổ chức cho người khác xuất cảnh trái phép” theo quy định tại điểm c khoản 2 Điều 348 Bộ luật Hình sự và tội “Gây rối loạn hoạt động của phương tiện điện tử” theo quy định tại điểm e khoản 2 Điều 287 Bộ luật Hình sự.

Các hành vi của Dũng và Hiền còn gây ảnh hưởng đến uy tín quốc gia trong nỗ lực gỡ “thẻ vàng” IUU. Sau quá trình xét xử, tranh tụng, HĐXX tuyên phạt bị cáo Dũng 10 năm tù; bị cáo Hiền 8 năm tù về hai tội danh nêu trên.

Qua câu chuyện thực tế cho thấy một trong những khó khăn lớn hiện nay là một số ngư dân còn chưa nắm bắt đầy đủ các quy định về khai thác, ghi chép nhật ký, thiết bị giám sát hành trình, hay quy định về xử phạt vi phạm…

Không ít ngư dân vẫn còn tâm lý chủ quan, chưa coi trọng việc tuân thủ quy định, dẫn đến bị tước giấy phép khai thác, bị nước ngoài bắt giữ tàu do vi phạm vùng biển… ảnh hưởng xấu đến hình ảnh chung của Việt Nam. Chính vì vậy, ngoài xử lý nghiêm các vi phạm, cần đẩy mạnh công tác giáo dục pháp luật thường xuyên, liên tục, tạo thành “văn hóa tuân thủ pháp luật” trong cộng đồng ngư dân.

Tư vấn pháp luật trực tiếp với ngư dân

Sau phần xét xử giả định, chương trình tiếp tục với phần tọa đàm, trao đổi pháp luật về chống khai thác IUU giữa đại diện các cơ quan chức năng và bà con ngư dân.

Buổi tọa đàm do ông Phạm Đình Thanh, Chánh án TAND khu vực 4, tỉnh Khánh Hòa; Đại tá Hoàng Ngọc Thiện – Bí thư Đảng ủy, Chính ủy Hải đoàn 32; Thượng tá Lương Sỹ Hiệp, Phó Hải đoàn trưởng pháp luật Hải Đoàn 32 chủ trì cùng đại diện chính quyền địa phương trao đổi cùng bà con ngư dân.

Tại đây, nhiều câu hỏi thực tế đã được bà con ngư dân đặt ra. Ông Xuân Nam, ngư dân xã Đại Lãnh mong cơ quan nhà nước tạo điều kiện cho bà con trong việc đưa ghe ra khai thác, nêu rõ các quy định về việc khai thác bất hợp pháp về thủy sản…; ngư dân Nguyễn Văn Luân nêu câu hỏi quy định về vùng biển được phép khai thác, trách nhiệm của chủ tàu, và các chế tài xử lý khi vi phạm…

Chánh án Phạm Đình Thanh và lãnh đạo Hải Đoàn 32 đã trực tiếp giải đáp từng vấn đề, giúp bà con hiểu rõ hơn những quy định pháp luật liên quan đến hoạt động khai thác thủy sản.

Không khí buổi tọa đàm diễn ra cởi mở, thẳng thắn. Nhiều ngư dân hồ hởi cho biết cách tuyên truyền thông qua phiên tòa giả định và buổi tọa đàm giúp họ dễ hiểu và dễ nhớ hơn so với việc chỉ nghe phổ biến văn bản pháp luật.

Đại tá Hoàng Ngọc Thiện – Bí thư Đảng ủy, Chính ủy Hải đoàn 32 cho biết các vấn đề ngư dân phản ánh đều ghi nhận đầy đủ, từ đó có những kiến nghị hỗ trợ bà con cho thật linh động, sát với thực tế.

Lan tỏa mạnh mẽ thông điệp về nghề cá bền vững

Thượng tá Lương Sỹ Hiệp, Phó Hải đoàn trưởng pháp luật Hải Đoàn 32 phân tích nhiều tình huống trong phần tọa đàm và nhấn mạnh việc tuyên truyền pháp luật cho ngư dân đóng vai trò đặc biệt quan trọng trong nỗ lực chấm dứt tình trạng khai thác IUU. Bởi chỉ khi ngư dân hiểu rõ quy định pháp luật và tự giác tuân thủ thì các biện pháp quản lý mới thực sự phát huy hiệu quả.

Mô hình tuyên truyền thông qua phiên tòa giả định được bà con hào hứng tham dự, đánh giá là một cách làm sáng tạo, giúp pháp luật trở nên gần gũi và dễ tiếp cận hơn với cộng đồng ngư dân thường xuyên hoạt động ngoài khơi xa.

Tại buổi tuyên truyền, ban tổ chức đã tổ chức buổi lễ ký cam kết không vi phạm IUU. Đại diện các chủ tàu thuyền đánh bắt hải sản trên biển.

Không chỉ dừng lại ở hoạt động tuyên truyền pháp luật, chương trình còn mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc khi ban tổ chức trao tặng cờ Tổ quốc và 30 phần quà ý nghĩa cho các gia đình chính sách và ngư dân có hoàn cảnh khó khăn trên địa bàn.

Theo ban tổ chức, việc trao cờ Tổ quốc cho ngư dân nhằm động viên tinh thần bà con vươn khơi bám biển, góp phần lan tỏa ý thức trách nhiệm trong việc tuân thủ pháp luật và bảo vệ nguồn lợi biển.

Theo kế hoạch, trong thời gian tới, chuỗi phiên tòa giả định sẽ tiếp tục được Báo Công lý phối hợp tổ chức tại nhiều địa phương ven biển, đưa pháp luật đến gần hơn với ngư trường và đời sống của bà con ngư dân.

Từ “phiên tòa đặc biệt” hôm nay, thông điệp về nghề cá có trách nhiệm, phát triển bền vững đang từng bước được lan tỏa mạnh mẽ.

Kết thúc buổi tuyên truyền, chia sẻ với phóng viên, đại diện gia đình ông Nguyễn Văn Hậu và bà Huỳnh Văn Hương – những người gắn bó cả đời với biển không giấu được xúc động khi lần đầu tiên được “dự khán” một phiên tòa theo cách gần gũi và dễ hiểu đến vậy.

Theo chia sẻ của hai ngư dân, qua phiên tòa giả định, từng hành vi vi phạm, từng hậu quả pháp lý đã được tái hiện cụ thể, trực quan, giúp họ nhận thức rõ hơn ranh giới giữa “đi biển mưu sinh” và “vi phạm pháp luật”.

“Xem phiên tòa mới thấy, chỉ cần một quyết định sai, như tắt thiết bị giám sát hành trình hay vượt ranh giới biển, là không chỉ ảnh hưởng đến bản thân mà còn tác động đến cả ngành thủy sản của đất nước”. Cả hai đều bày tỏ sự đồng tình với cách tuyên truyền mới mẻ, dễ hiểu này, đồng thời khẳng định sẽ chấp hành nghiêm các quy định khi vươn khơi, nhắc nhở anh em bạn nghề cùng thực hiện, để mỗi chuyến biển không chỉ an toàn mà còn đúng pháp luật.

Những chia sẻ mộc mạc nhưng chân thành ấy chính là minh chứng rõ nét cho hiệu quả của việc “đưa pháp luật đến ngư trường”, nền tảng quan trọng để cùng cả nước từng bước gỡ bỏ “thẻ vàng” IUU, xây dựng một nghề cá có trách nhiệm, bền vững và hội nhập.