Ban hành Kế hoạch quyết tâm gỡ “Thẻ vàng” IUU trong năm 2026

Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng ký Quyết định số 1516/QĐ-TTg ngày 10/8/2026 ban hành Kế hoạch hành động thực hiện các biện pháp khắc phục khuyến nghị của Ủy ban châu Âu (EC) tại đợt thanh tra lần thứ 5 về chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU).

Khắc phục triệt để tồn tại, thực hiện đầy đủ khuyến nghị của EC

Kế hoạch đặt mục tiêu khắc phục triệt để các tồn tại, hạn chế và thực hiện đầy đủ, thực chất các khuyến nghị của EC tại đợt thanh tra lần thứ 5; tạo chuyển biến căn bản trong quản lý nghề cá, ngăn chặn và tiến tới chấm dứt khai thác IUU.

Đồng thời, Việt Nam sẽ chuẩn bị đầy đủ hồ sơ, dữ liệu và bằng chứng thực thi để làm việc với EC, quyết tâm gỡ cảnh báo “Thẻ vàng” trong năm 2026; phát triển ngành thủy sản minh bạch, có trách nhiệm và bền vững.

Theo Kế hoạch, 100% tàu cá đã đăng ký phải được cập nhật đầy đủ, chính xác, kịp thời trên Cơ sở dữ liệu quốc gia về thủy sản VNFishbase, bảo đảm xác định được chủ tàu, vị trí, tình trạng hoạt động và tình trạng pháp lý.

Đối với tàu cá thuộc diện bắt buộc lắp thiết bị giám sát hành trình (VMS), mục tiêu đặt ra là 100% được kiểm soát tình trạng thiết bị khi xuất, nhập bến. Các trường hợp mất kết nối, vượt ranh giới hoặc can thiệp thiết bị phải được cảnh báo, xác minh và xử lý theo thời hạn quy định.

Kế hoạch cũng yêu cầu 100% lượt tàu cá có chiều dài từ 6 m trở lên ra, vào cảng, xuất, nhập bến được ghi nhận trên hệ thống eCDT. Không cấp giấy xác nhận nguyên liệu thủy sản khai thác đối với nguyên liệu của tàu cá không có dữ liệu hoặc dữ liệu không hợp lệ trên eCDT.

Đối với hoạt động truy xuất nguồn gốc, 100% hồ sơ cấp giấy xác nhận nguyên liệu và giấy chứng nhận nguồn gốc thủy sản khai thác phục vụ xuất khẩu sang thị trường có yêu cầu phải được xử lý trên eCDT theo quy định tại Thông tư số 81/2025/TT-BNNMT của Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường, trừ trường hợp bất khả kháng theo quy định.

Bên cạnh đó, 100% doanh nghiệp chế biến, xuất khẩu các loài có nguy cơ cao sang thị trường châu Âu phải được kiểm tra theo phương pháp đánh giá rủi ro. Các sai lệch về nguyên liệu, định mức, sản lượng và hồ sơ truy xuất phải được xác minh, xử lý dứt điểm.

Tiến tới chấm dứt khai thác IUU

Một trong những yêu cầu trọng tâm của Kế hoạch là bảo đảm 100% vụ việc vi phạm IUU được tiếp nhận, xác minh và xử lý đúng thẩm quyền, thời hạn; kết quả xử lý phải được cập nhật kịp thời lên cơ sở dữ liệu xử phạt, không để tồn đọng hồ sơ không có lý do chính đáng.

Các cơ quan chức năng phải ngăn chặn, giảm tối đa và tiến tới chấm dứt tình trạng tàu cá Việt Nam vi phạm vùng biển nước ngoài. Mọi vụ việc phát sinh phải được điều tra, xử lý và làm rõ trách nhiệm của chủ tàu, thuyền trưởng cùng các tổ chức, cá nhân có liên quan.

Để đạt các mục tiêu trên, Kế hoạch xác định nhiều nhóm nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm gồm: hoàn thiện khung pháp lý; quản lý, kiểm soát đội tàu; theo dõi, kiểm tra, giám sát và kiểm soát tại cảng; thực hiện biện pháp quốc gia có cảng; truy xuất nguồn gốc thủy sản khai thác trong nước; kiểm soát nguyên liệu thủy sản nhập khẩu; thực thi pháp luật; chuyển đổi số, kết nối và chia sẻ dữ liệu; hợp tác quốc tế, thông tin và truyền thông.

Kế hoạch cũng đặt ra nhiệm vụ phát động “Tháng cao điểm” thực hiện công tác chống khai thác IUU.

Kiểm tra liên ngành doanh nghiệp xuất khẩu sang châu Âu

Theo Kế hoạch, các ngành, địa phương liên quan phải quản lý chặt chẽ tàu cá đã xóa đăng ký nhưng còn khả năng hoạt động; tàu cá không đăng ký, không đăng kiểm, không có giấy phép; đồng thời phân công cụ thể cơ quan, đơn vị và cá nhân theo dõi từng tàu có nguy cơ cao.

Đáng chú ý, Kế hoạch yêu cầu kiểm tra liên ngành đối với doanh nghiệp chế biến cá kiếm, cá ngừ và các loài có nguy cơ cao xuất khẩu sang thị trường châu Âu.

Các cơ quan chức năng sẽ xác minh định mức tỷ lệ thu hồi sau chế biến bảo đảm phù hợp với thực tế sản xuất; ban hành quy trình vận hành tiêu chuẩn kiểm soát nhà máy chế biến; xây dựng kế hoạch kiểm tra hằng năm theo đánh giá rủi ro và tăng cường kiểm tra đột xuất.

Cùng với đó, tổ chức kiểm tra liên ngành, đột xuất đối với doanh nghiệp nhập khẩu, chế biến các loài có nguy cơ cao; điều tra, xử lý triệt để các trường hợp có sai lệch giữa hồ sơ và nguyên liệu thực tế.

Kế hoạch cũng yêu cầu thiết lập cơ chế thông báo ngay cho EC và quốc gia thành viên liên quan khi phát hiện lô hàng vi phạm đã xuất khẩu hoặc đang trên đường vận chuyển.

Tập trung xử lý dứt điểm tồn tại trong “Tháng cao điểm”

Trong “Tháng cao điểm” chống khai thác IUU, các bộ, ngành và địa phương tập trung xử lý dứt điểm các nhiệm vụ còn tồn tại, trước hết là công tác quản lý, kiểm soát đội tàu; đăng ký, đăng kiểm và cấp phép; lắp đặt, duy trì kết nối, kiểm soát thiết bị VMS.

Các cơ quan, địa phương đồng thời phải tăng cường kiểm soát tàu cá xuất, nhập bến; cập nhật, vận hành VNFishbase và eCDT; thực hiện truy xuất nguồn gốc thủy sản; kiểm soát nguyên liệu thủy sản nhập khẩu.

Đặc biệt, các trường hợp mất kết nối VMS, vượt ranh giới cho phép khai thác trên biển phải được xác minh, xử lý; đồng thời triển khai các biện pháp ngăn chặn, xử lý, không để phát sinh tàu cá Việt Nam vi phạm vùng biển nước ngoài.

Việc triển khai đồng bộ các nhiệm vụ trên nhằm khắc phục thực chất những tồn tại được EC chỉ ra tại đợt thanh tra lần thứ 5, hoàn thiện bằng chứng thực thi và thực hiện mục tiêu gỡ cảnh báo “Thẻ vàng” IUU trong năm 2026.