Không để khoảng trống trách nhiệm trong chống khai thác IUU

Kiểm soát chặt từng con tàu

Ngày 14/8, tại tỉnh Gia Lai, Bộ Nông nghiệp và Môi trường phối hợp UBND tỉnh Gia Lai tổ chức Hội nghị triển khai Kế hoạch hành động thực hiện các biện pháp khắc phục khuyến nghị của Ủy ban châu Âu (EC) về chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU).

Hội nghị do Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Võ Văn Hưng và Phó Chủ tịch UBND tỉnh Gia Lai Dương Mah Tiệp chủ trì.

Hội nghị diễn ra ngay sau khi Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định 1516/QĐ-TTg ngày 10/8/2026 về Kế hoạch hành động thực hiện các biện pháp khắc phục khuyến nghị của EC tại đợt thanh tra lần thứ 5 về chống khai thác IUU.

Kế hoạch đặt mục tiêu khắc phục thực chất các tồn tại, tạo chuyển biến căn bản trong quản lý nghề cá và chuẩn bị đầy đủ hồ sơ, dữ liệu, bằng chứng thực thi để làm việc với EC, quyết tâm gỡ cảnh báo "thẻ vàng" trong năm 2026.

Theo kế hoạch, 46 nhiệm vụ được giao cho các bộ, ngành và địa phương, tập trung vào quản lý đội tàu, truy xuất nguồn gốc, giám sát hành trình, thực thi pháp luật và hoàn thiện khung pháp lý.

Tại hội nghị, các đại biểu được quán triệt nhiệm vụ trọng tâm trong "Tháng cao điểm" chống khai thác IUU, kéo dài từ ngày 15/8 đến 15/9/2026.

Các địa phương phải lập danh sách tàu cá không đủ điều kiện hoạt động, phân công theo dõi cụ thể từng tàu và kiên quyết không cho những tàu này xuất, nhập bến.

Truy xuất nguồn gốc phải "đúng từ chuyến biển"

Cảng cá và lực lượng Biên phòng phải kiểm soát 100% lượt tàu qua hệ thống eCDT. Chỉ những tàu có thông tin trên VNFishbase và thực hiện khai báo trên eCDT mới được xuất, nhập bến.

Cùng với đó, tình trạng thiết bị giám sát hành trình (VMS) phải được theo dõi chặt chẽ. Các trường hợp mất kết nối, vi phạm quy định về VMS phải được cảnh báo, xác minh và xử lý theo thời hạn quy định.

Theo kế hoạch của Chính phủ, mục tiêu là 100% tàu cá đã đăng ký được cập nhật đầy đủ, chính xác trên VNFishbase; các tàu thuộc diện bắt buộc lắp VMS phải được kiểm soát tình trạng thiết bị khi xuất, nhập bến.

Một trong những nhiệm vụ then chốt được nhấn mạnh tại hội nghị là kiểm soát nguồn gốc thủy sản.

Các chuyến biển phải ghi và nộp nhật ký khai thác đầy đủ. Sản lượng bốc dỡ và hồ sơ liên quan phải được cập nhật trên eCDT để đối chiếu, kiểm soát.

Dữ liệu từ VNFishbase, VMS, eCDT, cơ sở dữ liệu xử phạt, hải quan và kiểm soát xuất, nhập bến sẽ được kết nối, chia sẻ, hướng tới nguyên tắc "một tàu cá, một mã định danh, một hồ sơ điện tử thống nhất".

Việc số hóa và liên thông dữ liệu được kỳ vọng tạo ra hệ thống quản lý minh bạch hơn, giúp cơ quan chức năng có thể kiểm chứng quá trình từ khai thác, bốc dỡ, thu mua đến chế biến và xuất khẩu thủy sản.

Không để phát sinh khoảng trống trách nhiệm

Phát biểu kết luận, Thứ trưởng Võ Văn Hưng nhấn mạnh mục tiêu gỡ cảnh báo "thẻ vàng" phải đạt được trong năm 2026.

Theo ông Hưng, đây không chỉ là vấn đề của riêng ngành thủy sản mà còn liên quan đến uy tín quốc gia, trách nhiệm của Việt Nam với cộng đồng quốc tế, bảo vệ nguồn lợi thủy sản và sinh kế lâu dài của ngư dân.

Thứ trưởng yêu cầu các bộ, ngành, địa phương khẩn trương xây dựng kế hoạch cụ thể theo phương châm "rõ người, rõ việc", đề cao trách nhiệm người đứng đầu, tập trung xử lý những tồn tại và điểm nghẽn mà EC đang quan tâm.

Từ nay đến hết "Tháng cao điểm", các địa phương phải tạo chuyển biến rõ rệt trong quản lý đội tàu; đồng bộ dữ liệu đăng ký, đăng kiểm, giấy phép; bảo đảm tính hợp pháp, minh bạch và khả năng truy xuất nguồn gốc thủy sản; xử lý dứt điểm vi phạm mất kết nối VMS và ngăn chặn, tiến tới chấm dứt tình trạng tàu cá Việt Nam vi phạm vùng biển nước ngoài.

"Không để phát sinh khoảng trống trách nhiệm", các địa phương phải chịu trách nhiệm về kết quả thực hiện nhiệm vụ được giao. Bộ Nông nghiệp và Môi trường sẽ theo dõi tiến độ, tổng hợp khó khăn, điểm nghẽn và chủ động kiểm tra những địa phương còn nhiều tồn tại để tháo gỡ.

Tại Gia Lai, công tác chống khai thác IUU được triển khai đồng thời với các chính sách hỗ trợ ngư dân, chuyển đổi nghề, giảm cường lực khai thác và cơ cấu lại đội tàu. Toàn tỉnh hiện có 5.738 tàu cá từ 6m trở lên đã đăng ký, trong đó 54,7% là tàu khai thác xa bờ; hơn 500 tàu thường xuyên di chuyển ngư trường, neo đậu hoặc xuất, nhập bến tại các tỉnh phía Nam, đặt ra yêu cầu cao đối với việc quản lý đội tàu.

Nhân dịp này, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã tặng cờ và quà cho 20 ngư dân tiêu biểu trên địa bàn tỉnh Gia Lai có thành tích trong phòng, chống khai thác IUU.

Việc triển khai đồng bộ các nhiệm vụ trong tháng cao điểm được kỳ vọng tạo chuyển biến thực chất, giúp Việt Nam hoàn thành các khuyến nghị của EC và có thêm cơ sở để gỡ cảnh báo "thẻ vàng" IUU trong năm 2026.