Không thể bỏ Kỳ thi tốt nghiệp Trung học phổ thông

Kỳ thi tốt nghiệp THPT vẫn cần thiết

Tại cuộc họp với Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT), các bộ, cơ quan liên quan, chuyên gia, nhà khoa học về một số vấn đề giáo dục và đào tạo vừa diễn ra, Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu nhấn mạnh cần thống nhất giữ ổn định Kỳ thi tốt nghiệp THPT.

Theo Phó Thủ tướng, việc tổ chức thi để đánh giá, chuẩn hóa đầu ra phổ thông là cần thiết, không được bỏ trống. “Không thi sẽ không dạy, không học”, do đó yêu cầu đặt ra là phải tiếp tục đổi mới năng lực khảo thí và cơ chế giám sát.

Quan điểm này cũng nhận được sự đồng thuận của các chuyên gia, nhà giáo và đại diện cơ sở giáo dục tại cuộc họp.

GS Phạm Hồng Quang, Chủ tịch Hội đồng Giáo sư ngành Khoa học giáo dục nhiệm kỳ 2024-2029, cho rằng học vấn phổ thông phải là nền tảng của hệ thống giáo dục, bảo đảm tính bình đẳng và tạo dựng niềm tin của xã hội đối với kết quả học tập sau 12 năm phổ thông. Vì vậy, Kỳ thi tốt nghiệp THPT vẫn cần được duy trì, đồng thời tiếp tục mở rộng, chuẩn hóa ngân hàng đề thi và từng bước xây dựng hệ thống khảo thí độc lập.

GS.TS Nguyễn Văn Minh, nguyên Hiệu trưởng Trường Đại học Sư phạm Hà Nội, cho rằng không thể chỉ dựa vào tỷ lệ tốt nghiệp cao để kết luận không cần tổ chức kỳ thi. Bản chất của kỳ thi là đánh giá mức độ đạt chuẩn kiến thức, kỹ năng theo Chương trình giáo dục phổ thông, đồng thời cung cấp nguồn dữ liệu chính thống để đánh giá chất lượng dạy và học của toàn hệ thống.

Từ đó, kết quả kỳ thi có thể làm căn cứ điều chỉnh phương pháp dạy học, đổi mới quản lý và cải tiến chương trình giáo dục. Vì vậy, cần giải thích rõ ý nghĩa của kỳ thi thay vì chỉ nhìn vào tỷ lệ đỗ tốt nghiệp.

Đại diện ngành Giáo dục Hà Nội cũng cho rằng nên tiếp tục duy trì phương thức tổ chức Kỳ thi tốt nghiệp THPT như hiện nay. Sự ổn định có ý nghĩa quan trọng đối với học sinh, phụ huynh và nhà trường; trong khi phương thức thi hiện nay đã phù hợp hơn với Chương trình giáo dục phổ thông 2018, theo hướng đánh giá năng lực thay vì thiên về ghi nhớ máy móc.

Giữ ổn định phương án thi, siết giám sát

Kết luận cuộc làm việc, Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu giao Bộ GD&ĐT chủ trì, phối hợp với các bộ, cơ quan liên quan rà soát, khắc phục những hạn chế, bất cập; giữ ổn định phương án thi tốt nghiệp THPT và tiếp tục phân định rõ trách nhiệm giữa Bộ GD&ĐT với UBND các tỉnh, thành phố.

Đồng thời, tăng cường ứng dụng công nghệ, kiểm tra chéo và giám sát để phòng, chống triệt để tình trạng gian lận, đặc biệt là gian lận sử dụng công nghệ cao.

Phó Thủ tướng yêu cầu Bộ GD&ĐT hoàn thiện đề án, phương án và lộ trình tổ chức thi trên máy tính, bảo đảm an ninh, an toàn và độ tin cậy; có giai đoạn thử nghiệm, thí điểm, sau đó tổng kết, đánh giá toàn diện trước khi đề xuất các bước triển khai tiếp theo.

“Đây là xu hướng tất yếu nhưng cần đánh giá kỹ điều kiện hạ tầng, an ninh mạng và chi phí. Không tổ chức khi chưa đánh giá đầy đủ các rủi ro, đặc biệt là nguy cơ tạo ra sự bất bình đẳng giữa các vùng miền”, Phó Thủ tướng lưu ý.

Theo Phó Thủ tướng, cùng với việc ổn định Kỳ thi tốt nghiệp THPT, cần tiếp tục nâng cao chất lượng khảo thí, hoàn thiện cơ chế giám sát và xử lý nghiêm những sai phạm phát sinh từ yếu tố con người.

Giảm áp lực thi vào lớp 10

Cũng tại cuộc họp, Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu yêu cầu Bộ GD&ĐT đánh giá tổng thể, kỹ lưỡng trên quy mô toàn quốc về điều kiện học tập, mạng lưới trường lớp, đội ngũ giáo viên và hoạt động hướng nghiệp để đề xuất phương án tuyển sinh vào lớp 10 phù hợp.

Bộ GD&ĐT được giao nghiên cứu khung tiêu chí về chuẩn điều kiện học tập, chất lượng đề thi, dữ liệu và yêu cầu công khai; đồng thời quy hoạch mạng lưới trường lớp, giảm chênh lệch chất lượng giữa các trường, nâng cao hiệu quả giáo dục nghề nghiệp để bảo đảm học sinh sau THCS đều có một lộ trình học tập phù hợp.

Những địa phương đã bảo đảm đủ trường lớp và giáo viên có thể áp dụng xét tuyển đối với các trường phổ thông thông thường; chỉ tổ chức thi để tuyển chọn học sinh vào trường chuyên hoặc trường chất lượng cao.

Phó Thủ tướng cũng đề nghị tiếp tục rà soát, tinh gọn Chương trình giáo dục phổ thông 2018 trên cơ sở đánh giá độc lập sau một chu kỳ triển khai; chỉ điều chỉnh những nội dung thật sự cần thiết, được thí điểm và đánh giá tác động kỹ lưỡng, không làm gia tăng áp lực đối với giáo viên và học sinh.

Đồng thời, tiếp tục đổi mới phương pháp dạy học theo hướng phát triển năng lực, tăng khả năng tự học, đẩy mạnh chuyển đổi số; chú trọng năng lực số, tư duy phản biện và đạo đức trong sử dụng AI.

Phó Thủ tướng đề nghị Bộ GD&ĐT tiếp thu có chọn lọc ý kiến của chuyên gia, nhà khoa học và các cơ sở giáo dục, chuyển hóa thành những chính sách có căn cứ, khả thi, tạo chuyển biến thực chất cho giáo dục trong thời gian tới.