Không để chính sách an sinh biến thành kênh đầu tư

Thanh Hóa là một trong những địa phương dẫn đầu cả nước về triển khai Đề án 1 triệu căn nhà ở xã hội của Chính phủ. Đến nay, toàn tỉnh đã hoàn thành 13 dự án với 4.534 căn hộ đưa vào sử dụng, đồng thời tiếp tục triển khai 12 dự án khác quy mô khoảng 12.000 căn, tập trung tại các phường trung tâm như Hạc Thành, Quảng Phú, Hàm Rồng…

Tuy nhiên, đằng sau những con số ấn tượng là những lo ngại về giá cả, hạ tầng và công tác quản lý. Theo đánh giá của Sở Xây dựng Thanh Hóa, giá nhà ở xã hội trên địa bàn hiện dao động từ 18 đến 20 triệu đồng/m², mức giá tương đối cao so với thu nhập thực tế của người dân lao động, trong khi căn hộ thương mại ở vị trí tương đương dao động từ 25 đến 30 triệu đồng/m².

Việc các dự án tập trung dày đặc tại khu vực đô thị trung tâm cũng đang tạo áp lực quá tải lên hệ thống giao thông, hạ tầng kỹ thuật và không gian bãi đỗ xe. Đáng chú ý, công tác quản lý vận hành vẫn còn kẽ hở khi xuất hiện thực trạng "đúng trên giấy tờ nhưng sai khi ở", tức là lúc xét duyệt hồ sơ thì hoàn toàn đúng quy định, nhưng khi đưa vào sử dụng lại không đúng đối tượng sinh sống thực tế.

Dưới góc nhìn pháp lý, nhà ở xã hội là chính sách an sinh nhằm bảo đảm quyền tiếp cận nhà ở cho người thu nhập thấp, hoàn toàn không phải một "kênh đầu tư giá rẻ". Nhận thức này bị lệch lạc khi nguồn cung khan hiếm trong khi nhu cầu thị trường quá lớn, mở đường cho các hành vi gian lận và trục lợi.

Thời gian qua, hàng loạt sai phạm liên quan đến nhà ở xã hội đã bị phanh phui trên cả nước. Tại tỉnh Thái Nguyên, cơ quan điều tra đã khởi tố 3 nhân viên tư vấn bất động sản cùng nhiều nhà đầu tư tại Dự án nhà ở xã hội khu dân cư Đại Thắng về hành vi làm giả hồ sơ. Đến tháng 7/2026, Công an thành phố Hà Nội tiếp tục khởi tố một đường dây lừa đảo mua bán nhà ở xã hội với số tiền chiếm đoạt lên tới hàng chục tỷ đồng. Trước đó, vào cuối năm 2025, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Thanh Hóa cũng đã khởi tố vụ án, khởi tố 3 bị can thuộc Công ty CP Đầu tư và Kinh doanh bất động sản Đông Hải 1 do sai phạm trong dịch vụ tư vấn liên quan đến đăng ký mua, thuê, thuê mua nhà ở xã hội.

Phân tích về thực trạng này, Luật sư Vũ Văn Trà (Công ty Luật TNHH Sơn Trà) chỉ ra rằng "điểm nghẽn" lớn nhất hiện nay không nằm ở chủ trương mà ở khâu thực thi, đặc biệt là quy trình tiếp cận còn thiếu thống nhất và dễ bị lách luật. Để khắc phục, giải pháp căn cơ là xác lập rõ trách nhiệm pháp lý trực tiếp của chủ đầu tư trong toàn bộ quy trình tiếp nhận, thẩm định và xét duyệt hồ sơ, kiểm soát nghiêm ngặt việc ủy quyền để bảo đảm tính minh bạch và truy xuất trách nhiệm khi xảy ra sai phạm.

Ở cấp cơ sở, UBND cấp xã phải nâng cao vai trò quan trọng công tác xác nhận điều kiện thụ hưởng của người dân. Đặc biệt, cơ quan quản lý cần chuyển mạnh từ "tiền kiểm" sang "hậu kiểm", đi kèm cơ chế ràng buộc trách nhiệm cá nhân, buộc người đăng ký tự chịu trách nhiệm trước pháp luật về tính trung thực của hồ sơ. Khi phát hiện hành vi gian lận, cần xử lý nghiêm minh, kể cả truy cứu trách nhiệm hình sự nếu có đủ căn cứ đối với các trường hợp trục lợi chính sách để tạo sức răn đe và bảo vệ sự công bằng trong việc tiếp cận chính sách cho người dân.

Nhằm kịp thời chấn chỉnh và trả lại tính minh bạch cho thị trường, ngày 23/7/2026, UBND tỉnh Thanh Hóa đã ban hành công văn yêu cầu các sở, ngành, địa phương kiểm tra, xử lý triệt để các vấn đề trong việc quản lý, sử dụng nhà ở xã hội. Thực hiện chỉ đạo này, ngày 1/8/2026, Sở Xây dựng đã ban hành Kế hoạch số 70/KH-SXD mở đợt kiểm tra chuyên đề quy mô lớn đối với 22 dự án nhà ở xã hội trên địa bàn tỉnh, bao gồm 12 dự án đang quản lý, vận hành và 10 dự án đang triển khai.

Nội dung thanh tra tập trung toàn diện vào công tác triển khai đầu tư xây dựng, nghiệm thu đưa vào sử dụng, việc quản lý, vận hành, bàn giao hồ sơ nhà chung cư, tài sản chung và quỹ bảo trì. Tâm điểm của đợt kiểm tra lần này hướng mạnh vào hoạt động kinh doanh, xét duyệt đối tượng mua, thuê mua, việc ký kết hợp đồng cũng như các hành vi chuyển nhượng, sử dụng nhà ở xã hội trái quy định.

Đợt kiểm tra tổng thể được xem là bước đi quyết liệt của các cơ quan chức năng tỉnh Thanh Hóa nhằm chấn chỉnh kịp thời các tồn tại, xử lý nghiêm vi phạm, ngăn chặn tiêu cực phát sinh và bảo đảm chính sách an sinh xã hội đến đúng tay những người thụ hưởng thực sự.