Không chỉ là cuộc đua với thời gian

Phía sau những con số là sự nỗ lực của từng Thẩm phán, Thư ký và một yêu cầu xuyên suốt: giải quyết nhanh nhưng phải đúng pháp luật, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người dân. Đợt thi đua cao điểm “90 ngày giải quyết đơn, án” được triển khai từ ngày 15/6 đến 15/9/2026 theo kế hoạch của TANDTC và TAND TP. Đà Nẵng là khoảng thời gian để các đơn vị rà soát toàn diện tiến độ giải quyết án, nhận diện những điểm nghẽn, tập trung xử lý án cũ, án phức tạp và tìm cách tháo gỡ những khó khăn phát sinh ngay từ cơ sở.

Phía sau mỗi hồ sơ không chỉ là một con số thống kê mà là một vụ việc cụ thể, một quyền lợi cần được bảo vệ và đôi khi là sự chờ đợi kéo dài của người dân. Vì vậy, yêu cầu đặt ra trong đợt thi đua không đơn thuần là giải quyết được bao nhiêu vụ án trong 90 ngày, mà còn phải giải quyết đúng pháp luật, đúng thời hạn và bảo đảm chất lượng.

Từ những con số đến cách làm mới

Tại TAND khu vực 5 - Đà Nẵng, trong 90 ngày thực hiện đợt thi đua, đơn vị đã giải quyết 1.976/2.285 vụ, việc các loại, đạt 86,47%. Trong đó, án hình sự đạt 91,47%; án dân sự đạt 78,95%; án hôn nhân và gia đình đạt 95,79%; án lao động và hồ sơ áp dụng biện pháp xử lý hành chính đều đạt 100%. Đáng chú ý, 186 vụ án cũ từ ngày 1/7/2025 trở về trước được giải quyết dứt điểm. Tại TAND khu vực 2 - Đà Nẵng, từ ngày 15/6 đến 15/9/2026, đơn vị thụ lý 974 vụ, việc và giải quyết 749 vụ, việc, đạt 76,89%. So với cùng kỳ 90 ngày năm 2025, số lượng vụ, việc phải giải quyết tăng 100 vụ, việc, tương ứng 11,42%. Tính từ đầu năm công tác đến ngày 15/9, TAND khu vực 2 đã giải quyết 2.028/2.253 vụ, việc, đạt 90,01%. Trong đó, án hình sự đạt 92,78%; án dân sự theo nghĩa rộng đạt 89,62%; án hành chính đạt 83,60%; xử lý hành chính đạt 100%.

Đáng chú ý, hòa giải, đối thoại tiếp tục được xác định là một trong những giải pháp quan trọng. Đến ngày 15/9, đơn vị hòa giải thành 1.282/1.735 vụ, việc, đạt 73,89% số vụ, việc phải hòa giải. Tại TAND khu vực 10 - Đà Nẵng, trong 90 ngày, đơn vị giải quyết 1.139/1.465 vụ, việc, đạt 77,75%. So với cùng kỳ năm 2025, số vụ, việc thụ lý tăng 344 vụ, việc; số giải quyết, xét xử tăng 567 vụ, việc. Trong đó có 6 vụ xét xử lưu động, 43 vụ xét xử trực tuyến; 56 hồ sơ được ra quyết định công nhận kết quả hòa giải thành và 182 bị án được ban hành quyết định thi hành án hình sự.

Những con số ấy cho thấy khối lượng công việc được giải quyết trong thời gian ngắn là rất lớn. Nhưng điều đáng nói hơn nằm ở cách các đơn vị tổ chức công việc để những con số ấy không chỉ là kết quả của một cuộc “chạy đua” với thời gian. Tại TAND khu vực 2, lãnh đạo đơn vị rà soát từng hồ sơ, xác định những vụ án sắp hết thời hạn, án tồn đọng, án phức tạp, án có nhiều đương sự hoặc gặp khó khăn về chứng cứ, định giá, giám định. Trên cơ sở đó, lãnh đạo phụ trách từng lĩnh vực thường xuyên theo dõi, trao đổi với Thẩm phán, Thư ký để tháo gỡ vướng mắc.

TAND khu vực 5 cũng xác định khó khăn phải được nhận diện từ sớm, xử lý từ sớm, không để đến khi hồ sơ gần hết thời hạn mới phát hiện vướng mắc. Phương châm được đơn vị đặt ra là “rõ người, rõ việc, rõ tiến độ, rõ trách nhiệm, giải quyết nhanh nhưng đảm bảo chất lượng đối với từng vụ án”.

Ở TAND khu vực 10, kết quả được tổng hợp hằng ngày, hằng tuần, hằng tháng theo từng sản phẩm cụ thể là bản án, quyết định. Ban lãnh đạo thường xuyên kiểm tra, theo dõi và kịp thời nhắc nhở, chấn chỉnh thay vì chờ đến cuối kỳ mới đánh giá. Cách làm ấy khiến mỗi hồ sơ trở thành một “điểm theo dõi” cụ thể: đang ở khâu nào, còn vướng gì, ai chịu trách nhiệm và cần phối hợp với cơ quan nào để tháo gỡ.

Nếu nhìn toàn cảnh, 90 ngày qua không phải là một cuộc thi đua riêng của từng đơn vị. Như nhận định của đồng chí Nguyễn Chí Công – Thành ủy viên, Chánh án TAND TP. Đà Nẵng, kết quả chung được tạo nên từ nhiều “màu sắc” khác nhau của từng khu vực, từng lĩnh vực, góp thành một bức tranh chung “đa sắc, tương đối rực rỡ, ít mảng tối, nhiều mảng sáng” của TAND hai cấp thành phố. Theo Chánh án TAND TP. Đà Nẵng, kết quả đó trước hết đến từ sự lãnh đạo, chỉ đạo quyết liệt, sát sao của TANDTC; sự sáng tạo, nhiều giải pháp đổi mới của Đảng ủy, lãnh đạo TAND thành phố và các TAND khu vực; cùng với quyết tâm, nỗ lực của đội ngũ Thẩm phán, Thẩm tra viên, Thư ký trong suốt thời gian thực hiện đợt thi đua.

Với án hành chính, mở rộng không gian đối thoại

Một tham luận tại hội nghị từ Tòa Hành chính mang đến một góc nhìn riêng về đặc thù giải quyết án hành chính. Theo đó, bên cạnh việc tổ chức phong trào thi đua với mục tiêu, giải pháp cụ thể và kiểm tra thường xuyên, đơn vị chú trọng đổi mới phương thức giải quyết tranh chấp theo hướng tăng cường tham vấn, đối thoại. Mục tiêu không chỉ là giải quyết vụ án nhanh hơn mà còn hướng tới việc bảo đảm quyền lợi của Nhà nước và người dân, góp phần tháo gỡ những vấn đề phát sinh trong quá trình quản lý, điều hành ở địa phương.

Điểm đáng chú ý là không gian giải quyết tranh chấp được mở rộng. Hoạt động tố tụng không chỉ bó hẹp trong phiên tòa mà còn có thể diễn ra qua các phiên họp tham vấn, đối thoại tiền tố tụng hoặc những cuộc trao đổi trước khi đưa vụ án ra xét xử. Thời gian giải quyết cũng được chủ động hơn khi việc trao đổi, phối hợp được tiến hành ngay từ trước khi thụ lý vụ án và tiếp tục được quan tâm sau xét xử thông qua cơ chế phối hợp liên ngành. Thành phần tham gia giải quyết tranh chấp cũng không chỉ có Thẩm phán, Hội thẩm nhân dân mà có thể có lãnh đạo Tòa án, Chánh tòa, đại diện hợp pháp của các bên và những người có chuyên môn liên quan.

Tinh thần được nhấn mạnh là tham vấn, đối thoại trong mọi điều kiện và thời điểm có thể, nhằm tìm phương án tháo gỡ tranh chấp trong phạm vi pháp luật và quy chế phối hợp. Cách tiếp cận này cho thấy một điều: với án hành chính, “gần dân” không chỉ là đưa phiên tòa đến gần địa bàn dân cư, mà còn là tạo thêm những cơ hội để các bên được lắng nghe, giải thích và đối thoại trước khi mâu thuẫn phải giải quyết bằng một bản án. Trong bối cảnh yêu cầu cải cách tư pháp ngày càng cao, việc mở rộng không gian đối thoại cũng giúp Tòa án có thêm điều kiện nhìn nhận đầy đủ hơn bản chất vụ việc, trong khi các bên có cơ hội trình bày, làm rõ những vấn đề còn khác biệt. Đó cũng là một trong những điểm cho thấy đợt thi đua 90 ngày không chỉ tạo sức ép về tiến độ, mà còn thúc đẩy các đơn vị tìm kiếm phương thức phù hợp hơn với từng loại vụ việc.

Một yêu cầu xuyên suốt được thể hiện trong các tham luận là tiến độ phải đi cùng chất lượng xét xử, nhanh nhưng không đánh đổi chất lượng. TAND khu vực 2 có 3 vụ án bị cấp trên hủy một phần, chiếm 0,14%, và 2 vụ án bị sửa, chiếm 0,1%; không có án quá hạn luật định, không có án tạm đình chỉ kéo dài. Đơn vị xác định giải quyết nhanh phải đồng thời bảo đảm đầy đủ trình tự, thủ tục tố tụng, quyền và lợi ích hợp pháp của các bên; đánh giá khách quan, toàn diện chứng cứ và hạn chế thấp nhất án bị hủy, sửa do nguyên nhân chủ quan.

Để đáp ứng yêu cầu này, các đơn vị tăng cường tự kiểm tra, kiểm soát tiến độ và chất lượng dự thảo bản án, quyết định; những vụ án phức tạp hoặc vấn đề pháp lý còn có cách hiểu khác nhau được trao đổi nghiệp vụ trước khi ban hành bản án.

Phía sau những kết quả ấy còn là sự phối hợp của cả hệ thống

TAND khu vực 10 phối hợp với Viện kiểm sát, Công an, các cơ sở tạm giữ, tạm giam và UBND 14 xã, phường trong công tác trích xuất, dẫn giải, bảo vệ phiên tòa, thẩm định giá, xác minh, thu thập chứng cứ và tổ chức xét xử trực tuyến. Tại TAND khu vực 5, việc giải quyết những vụ án dân sự liên quan đến đất đai nhiều năm cũng cần sự phối hợp của cơ quan chuyên môn và chính quyền địa phương trong xác minh nguồn gốc đất, hồ sơ địa chính, trích đo bản vẽ.

Cùng với đó là những ngày làm việc ngoài giờ hành chính. TAND khu vực 10 có lịch làm việc cả thứ Bảy, Chủ nhật, ngày nghỉ lễ, có thời điểm đến 21h. Trong phát biểu kết luận của Chánh án TAND TP. Đà Nẵng Nguyễn Chí Công cho thấy có những thời điểm đội ngũ Thẩm phán, Thẩm tra viên, Thư ký phải miệt mài làm việc đến 11-12h đêm. Những giờ làm việc ấy không xuất hiện trong bảng thống kê kết quả, nhưng đó lại là phần không thể thiếu phía sau những con số: một hồ sơ cần đọc lại, một tài liệu phải xác minh, một vụ án cũ cần tháo gỡ hoặc một vấn đề pháp lý phải trao đổi trước khi bản án được ban hành.

Để có được kết quả chung, theo Chánh án Nguyễn Chí Công, còn có sự phối hợp, hỗ trợ trách nhiệm của Viện kiểm sát hai cấp, Công an thành phố, UBND hai cấp, Hội thẩm Nhân dân hai cấp, ngành Nông nghiệp và Môi trường cùng các cơ quan, ban, ngành hữu quan.

Cùng với con người, chuyển đổi số cũng trở thành một trong những giải pháp được các đơn vị chú trọng. TAND khu vực 5 đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý đơn, án, theo dõi tiến độ của từng Thẩm phán; TAND khu vực 10 từng bước số hóa hồ sơ, quản lý án toàn trình và cập nhật dữ liệu trên phần mềm trong quá trình xét xử.

Ở một khâu khác, Phòng Giám đốc, kiểm tra, thanh tra và thi hành án TAND TP. Đà Nẵng trong 90 ngày đã tham mưu thụ lý 17 đơn, văn bản yêu cầu giám đốc thẩm, tái thẩm và giải quyết 16 đơn, đạt 94%; xét xử 4/4 vụ, đạt 100%. Tính từ đầu năm đến ngày 15/9, Phòng đã giải quyết 41/42 đơn, văn bản yêu cầu giám đốc thẩm, tái thẩm, đạt 98%; xét xử 8/8 vụ, đạt 100%. Những kết quả đó được Chánh án Nguyễn Chí Công ghi nhận và biểu dương, đồng thời yêu cầu các đơn vị tiếp tục rà soát, kịp thời đề ra giải pháp để giải quyết dứt điểm những hạn chế, vướng mắc, không để kết quả của 90 ngày trở thành một dấu mốc khép lại.

Sau 90 ngày, nhiệm vụ phía trước vẫn còn rất lớn. Chánh án TAND TP. Đà Nẵng yêu cầu tiếp tục đẩy mạnh giải quyết, xét xử, đặc biệt là án tạm đình chỉ, án tồn đọng, án thụ lý trước năm 2025; nhất quyết không để tình trạng tồn đọng các vụ án kéo dài, kịp thời bảo vệ công lý, quyền và lợi ích hợp pháp của người dân. “Công lý không chậm trễ” phương châm được người đứng đầu TAND TP. Đà Nẵng nhấn mạnh cũng là điểm tựa để nhìn về chặng đường sau 90 ngày. Bởi những con số trong báo cáo rồi sẽ được khép lại.