Không cầm vô lăng vẫn có thể gây tai nạn giao thông

Trách nhiệm pháp lý trong giao thông đường bộ

Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Lạng Sơn mới đây đã ra quyết định khởi tố vụ án, khởi tố bị can đối với Trần Đức N. (sinh năm 1987, trú xã Cai Kinh, Lạng Sơn) về tội "Vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ" theo Điều 260 Bộ luật Hình sự. Đáng chú ý, người bị khởi tố trong vụ việc không phải người điều khiển phương tiện, mà là người đi bộ.

Theo kết quả điều tra, khoảng 18h40 ngày 27/9/2025, tại Km76+400 quốc lộ 1 đoạn qua xã Cai Kinh, Trần Đức N. đi bộ qua đường và xảy ra va chạm với xe mô tô do chị Lăng Thị H. (sinh năm 1985, trú xã Tân Thành, tỉnh Lạng Sơn) điều khiển theo hướng Lạng Sơn - Hà Nội. Vụ tai nạn khiến cả hai bên bị thương tích nặng, trong đó người điều khiển xe mô tô bị tổn thương cơ thể 65%, người đi bộ bị tổn thương 70%, phương tiện bị hư hỏng.

Cơ quan chức năng xác định người đi bộ đã sang đường tại vị trí không có đèn tín hiệu, vạch kẻ đường, cầu vượt hoặc hầm dành cho người đi bộ; đồng thời không thực hiện tín hiệu báo hiệu khi sang đường theo quy định. Căn cứ kết quả điều tra, hành vi này được xem xét xử lý theo quy định của pháp luật hình sự.

Vụ việc cho thấy trách nhiệm trong bảo đảm trật tự, an toàn giao thông đường bộ không chỉ đặt ra đối với người điều khiển phương tiện cơ giới, mà còn áp dụng đối với người đi bộ khi tham gia giao thông.

Người đi bộ - chủ thể tham gia giao thông

Theo Điều 30 Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ 2024, người đi bộ được xác định là một trong các chủ thể tham gia giao thông và phải tuân thủ các quy định cụ thể.

Người đi bộ có trách nhiệm di chuyển trên vỉa hè, lề đường hoặc đường dành riêng cho người đi bộ. Trường hợp không có các hạ tầng này, người đi bộ phải đi sát mép đường bên phải theo chiều đi của mình.

Việc sang đường phải được thực hiện tại các vị trí được quy định, bao gồm nơi có đèn tín hiệu, vạch kẻ đường, cầu vượt hoặc hầm dành cho người đi bộ. Khi sử dụng các vị trí này, người đi bộ phải tuân thủ tín hiệu chỉ dẫn, báo hiệu đường bộ.

Trường hợp không có các điều kiện nêu trên, người đi bộ phải quan sát phương tiện đang lưu thông, chỉ sang đường khi bảo đảm an toàn và có tín hiệu bằng tay để báo hiệu cho người điều khiển phương tiện.

Luật cũng quy định không được vượt dải phân cách, đu bám hoặc gây cản trở phương tiện đang di chuyển. Đối với trẻ em dưới 7 tuổi, người già yếu, người khuyết tật hoặc người mất năng lực hành vi dân sự, việc di chuyển qua đường phải có người hỗ trợ.

Những quy định này xác định rõ người đi bộ không chỉ là đối tượng được bảo vệ trong giao thông đường bộ, mà đồng thời là chủ thể có nghĩa vụ tuân thủ quy tắc an toàn. Do đó, các hành vi vi phạm quy tắc sang đường hoặc di chuyển trên đường có thể dẫn đến rủi ro cao.

Trong vụ việc tại Lạng Sơn, hành vi sang đường không đúng quy định đã tạo ra tình huống bất ngờ cho người điều khiển phương tiện. Quá trình xử lý tình huống không kịp thời dẫn đến va chạm, gây thương tích cho cả hai bên.

Theo quy định pháp luật, trách nhiệm hình sự trong lĩnh vực giao thông không chỉ áp dụng đối với người điều khiển phương tiện, mà áp dụng đối với mọi chủ thể có hành vi vi phạm quy định về an toàn giao thông nếu gây hậu quả nghiêm trọng.

Về xử phạt hành chính, Điều 10 Nghị định số 168/2024/NĐ-CP của Chính phủ đã quy định cụ thể mức xử phạt đối với hành vi vi phạm của người đi bộ.

Cụ thể, người đi bộ có thể bị phạt tiền từ 150.000 đồng đến 250.000 đồng nếu thực hiện một trong các hành vi như: Không đi đúng phần đường quy định; vượt dải phân cách; đi qua đường không đúng nơi quy định hoặc không có tín hiệu bằng tay theo quy định; không chấp hành hiệu lệnh, chỉ dẫn của đèn tín hiệu, biển báo hiệu, vạch kẻ đường (trừ trường hợp thuộc mức xử phạt nặng hơn); hoặc không tuân thủ hiệu lệnh, hướng dẫn của người điều khiển hoặc kiểm soát giao thông.

Ngoài ra, mức phạt từ 400.000 đồng đến 600.000 đồng được áp dụng đối với các hành vi: đi vào đường cao tốc (trừ người làm nhiệm vụ quản lý, bảo trì đường cao tốc); mang, vác vật cồng kềnh gây cản trở giao thông; hoặc đu, bám vào phương tiện đang di chuyển.

Tuân thủ quy định

Các vụ việc gần đây liên quan đến người đi bộ vi phạm quy định giao thông cho thấy hệ thống pháp luật hiện hành đã xác định rõ trách nhiệm của mọi chủ thể tham gia giao thông, không giới hạn ở người điều khiển phương tiện.

Việc xử lý hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự đối với người đi bộ trong trường hợp gây hậu quả nghiêm trọng thể hiện nguyên tắc bảo đảm tính thống nhất trong áp dụng pháp luật về trật tự, an toàn giao thông đường bộ.

Thực tiễn cho thấy, các hành vi như sang đường không đúng vị trí, thiếu quan sát hoặc đi vào khu vực cấm có thể trở thành yếu tố dẫn đến tai nạn giao thông. Trong bối cảnh mật độ phương tiện tăng cao và tốc độ lưu thông lớn, việc tuân thủ quy tắc giao thông của người đi bộ có vai trò trực tiếp trong giảm thiểu nguy cơ tai nạn.

Do đó, cùng với việc nâng cao ý thức chấp hành của người điều khiển phương tiện, việc tuân thủ quy định của người đi bộ được xác định là một trong những yếu tố cần thiết trong bảo đảm trật tự, an toàn giao thông đường bộ.