Khi hành khách vô tình tạo áp lực cho tài xế vi phạm

Vi phạm quy định

Ngày 13/6, trong quá trình tuần tra trên tuyến cao tốc đoạn Km324 hướng Hà Nội - Nghệ An, Tổ công tác Đội CSGT đường bộ cao tốc số 3 (Phòng 6, Cục CSGT) phát hiện một xe khách dừng trên làn đường xe chạy.

Đây là đoạn đường chỉ có hai làn xe chạy và không có làn dừng khẩn cấp. Khi xe khách dừng lại, nhiều phương tiện phía sau buộc phải chuyển hướng đột ngột để tránh va chạm. Mặc dù tài xế đã bật đèn cảnh báo nguy hiểm nhưng không thực hiện đầy đủ các biện pháp bảo đảm an toàn theo quy định.

Đối với hành vi dừng xe trên đường cao tốc không đúng quy định, tài xế bị xử phạt 13 triệu đồng theo điểm c khoản 7 Điều 6 Nghị định 168/2024/NĐ-CP và bị trừ 6 điểm giấy phép lái xe theo quy định hiện hành.

Theo quy định của pháp luật, người điều khiển phương tiện phải chịu trách nhiệm đối với hành vi dừng xe không đúng quy định. Tuy nhiên, diễn biến vụ việc cũng đặt ra vấn đề về những yếu tố có thể ảnh hưởng đến các quyết định của tài xế trong quá trình vận hành phương tiện.

Trong quá trình khai thác các tuyến vận tải hành khách đường dài, người điều khiển phương tiện không ít lần phải xử lý những tình huống phát sinh từ nhu cầu thực tế của hành khách. Một số trường hợp hành khách đề nghị được xuống xe trước khi đến điểm dừng nghỉ theo lộ trình, yêu cầu đón thêm người dọc đường hoặc trả khách tại vị trí thuận tiện cho việc di chuyển.

Những đề nghị này phần lớn xuất phát từ nhu cầu cá nhân chính đáng của hành khách. Tuy nhiên, nếu việc đáp ứng các yêu cầu đó dẫn đến hành vi dừng, đỗ hoặc đón, trả khách không đúng quy định, đặc biệt trên đường cao tốc, thì có thể làm gia tăng nguy cơ mất an toàn giao thông và phát sinh các vi phạm pháp luật về trật tự, an toàn giao thông đường bộ.

Từ góc độ bảo đảm an toàn giao thông, mặc dù không trực tiếp điều khiển phương tiện, hành khách cũng là một trong những chủ thể có ảnh hưởng đến quá trình vận hành chuyến xe. Việc tuân thủ các quy định, tôn trọng lộ trình và các điểm dừng nghỉ đã được bố trí góp phần hỗ trợ người lái xe thực hiện đúng quy định, đồng thời bảo đảm an toàn cho toàn bộ hành khách và các phương tiện cùng tham gia giao thông.

Quy định về dừng, đỗ xe trên cao tốc

Theo Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ năm 2024, có hiệu lực từ ngày 1/1/2025, người điều khiển phương tiện không được điều khiển xe chạy ở làn dừng xe khẩn cấp và phần lề đường của đường cao tốc, trừ trường hợp luật có quy định khác.

Phương tiện chỉ được dừng, đỗ tại làn dừng xe khẩn cấp khi gặp sự cố kỹ thuật hoặc các tình huống bất khả kháng. Khi đó, người lái xe phải bật tín hiệu cảnh báo nguy hiểm và thực hiện đầy đủ các biện pháp bảo đảm an toàn theo quy định.

Trong trường hợp phương tiện không thể di chuyển đến vị trí dừng đỗ an toàn, người điều khiển phải đặt biển báo hoặc thiết bị cảnh báo ở phía sau xe với khoảng cách tối thiểu 150 m, đồng thời thông báo cho lực lượng chức năng hoặc đơn vị quản lý tuyến đường để được hỗ trợ.

Các quy định này cho thấy pháp luật chỉ cho phép dừng xe trên cao tốc trong những trường hợp thực sự cần thiết liên quan đến sự cố hoặc tình huống bất khả kháng. Những nhu cầu cá nhân như xuống xe đi vệ sinh, đón trả khách hoặc nghỉ ngơi tạm thời không thuộc các trường hợp được phép.

Về góc độ an toàn giao thông, khi một phương tiện bất ngờ dừng trên làn xe chạy, các tài xế phía sau có thể không đủ thời gian để nhận biết và xử lý tình huống. Nguy cơ càng lớn hơn khi mật độ phương tiện cao, thời tiết bất lợi hoặc tầm nhìn bị hạn chế.

Chỉ cần một quyết định dừng xe trong vài phút để giải quyết yêu cầu phát sinh, nguy cơ tai nạn có thể ảnh hưởng đến hàng chục người trên xe và nhiều phương tiện khác đang lưu thông trên tuyến. Đó cũng là lý do cơ quan chức năng liên tục cảnh báo và xử lý nghiêm các hành vi dừng, đỗ xe trái quy định trên cao tốc thời gian qua.

Trách nhiệm của nhiều chủ thể

Từ vụ việc tài xế dừng xe trên cao tốc nêu trên, có thể thấy việc bảo đảm an toàn giao thông không chỉ gắn với trách nhiệm của người cầm lái mà còn liên quan đến ý thức chấp hành quy định của các bên tham gia hành trình.

Đối với hoạt động vận tải hành khách, việc bảo đảm trật tự, an toàn giao thông đòi hỏi sự phối hợp và tuân thủ quy định từ nhiều chủ thể, bao gồm đơn vị vận tải, người điều khiển phương tiện và hành khách.

Trong đó, doanh nghiệp vận tải có trách nhiệm xây dựng lộ trình phù hợp, bố trí các điểm dừng nghỉ hợp lý đối với những hành trình dài nhằm đáp ứng nhu cầu chính đáng của hành khách. Người lái xe có trách nhiệm chấp hành các quy định về giao thông đường bộ, đồng thời xử lý các tình huống phát sinh trong quá trình vận hành phương tiện theo đúng quy định của pháp luật.

Về phía hành khách, việc tôn trọng lộ trình vận tải, các điểm dừng nghỉ được bố trí và các quy định vận hành trên cao tốc góp phần giảm thiểu nguy cơ phát sinh các tình huống mất an toàn, đồng thời bảo đảm sự an toàn cho hành khách trên xe cũng như các phương tiện cùng tham gia giao thông.