Hàng loạt công trình động lực quy mô lớn trên địa bàn tỉnh Khánh Hòa đang được đẩy tiến độ giải phóng mặt bằng nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển đồng bộ.
Vướng mắc điện mặt trời mái nhà trên đất nông nghiệp
Theo thống kê, tỉnh Khánh Hòa hiện có hàng trăm dự án điện mặt trời mái nhà công suất dưới 1MW, chủ yếu xây dựng trên đất nông, lâm nghiệp.
Tuy nhiên, phần lớn đang gặp khó khăn liên quan đến thủ tục đất đai, đặc biệt là chuyển đổi mục đích sử dụng đất.
Ở khu vực phía Bắc, trong hơn 220 dự án, chỉ có 1 dự án không vướng mắc, còn lại đều gặp vấn đề về mục đích sử dụng đất.
Tại phía Nam, dù nhiều dự án đã hoàn tất thủ tục chuyển đổi hoặc đăng ký biến động đất đai, vẫn còn hàng chục dự án chưa hoàn thiện do thiếu cơ sở pháp lý.

Nguyên nhân chủ yếu là quá trình rà soát, điều chỉnh quy hoạch sau sáp nhập tỉnh khiến chính quyền cơ sở chưa đủ căn cứ giải quyết hồ sơ cho nhà đầu tư.
Cùng với đó, sự thay đổi chính sách pháp luật về đất đai và các kết luận kiểm tra cũng làm phát sinh thêm vướng mắc.
Trước thực tế này, tỉnh yêu cầu các địa phương khẩn trương rà soát, phân loại từng dự án cụ thể, đề xuất hướng xử lý phù hợp nhằm tháo gỡ khó khăn, hạn chế lãng phí nguồn lực xã hội và bảo đảm quyền lợi chính đáng của doanh nghiệp.
Tăng tốc giải phóng mặt bằng
Song song với lĩnh vực năng lượng, Khánh Hòa xác định công tác giải phóng mặt bằng (GPMB) là nhiệm vụ then chốt để triển khai các dự án trọng điểm, trong đó có tuyến đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam và nhiều khu công nghiệp, dự án năng lượng lớn.
Dự án đường sắt tốc độ cao qua địa bàn tỉnh dự kiến ảnh hưởng hơn 2.100ha đất, liên quan đến hàng nghìn hộ dân, với nhu cầu tái định cư lớn.
Tỉnh đã chủ động chuẩn bị hàng chục khu tái định cư nhằm bảo đảm điều kiện ổn định đời sống cho người dân bị ảnh hưởng.
Theo báo cáo của Trung tâm Phát triển quỹ đất tỉnh, công tác bồi thường, GPMB tại khu vực Ninh Hòa và Vạn Ninh (Khu Kinh tế Vân Phong) đang được tập trung triển khai và đạt nhiều kết quả tích cực.
Tại Khu công nghiệp Ninh Diêm 1, 565 trường hợp bị ảnh hưởng; đến nay đã cơ bản hoàn thành đo đạc, lập bản đồ địa chính. Đồng thời triển khai kiểm kê 155 trường hợp và bước đầu xây dựng phương án bồi thường cho 77 trường hợp.
Công tác xác nhận nguồn gốc đất và xây dựng phương án tái định cư cho 225 hộ dân cũng đang được đẩy nhanh.
Đối với Khu công nghiệp Ninh Thủy, phần lớn diện tích đã hoàn thành GPMB, chỉ còn 4,55ha với 9 trường hợp chưa hoàn tất.
Tại Dự án Khu công nghiệp Dốc Đá Trắng (giai đoạn 2), phương án bồi thường đã được phê duyệt cho toàn bộ 189 trường hợp; trong đó 127 hộ đã nhận tiền và bàn giao mặt bằng.

Ở khu vực Vạn Ninh, các dự án khu đô thị quy mô lớn như Cổ Mã, Đầm Môn, Tu Bông đã hoàn tất nhiều bước quan trọng như đo đạc, kiểm kê, ban hành kế hoạch thu hồi đất và từng bước triển khai phương án bồi thường.
Riêng Dự án Khu đô thị mới Cổ Mã đã phê duyệt phương án bồi thường cho 977/1.521 trường hợp, trong đó đã chi trả cho 411 trường hợp.
Tuy vậy, quá trình GPMB vẫn đối mặt với không ít khó khăn như hồ sơ đất đai phức tạp qua nhiều thời kỳ, công tác xác định giá đất còn chậm, một bộ phận người dân chưa đồng thuận với phương án bồi thường, cũng như sự phối hợp giữa các đơn vị chưa thật sự chặt chẽ.
Với các dự án Nhà máy ĐHN Ninh Thuận 1 và Ninh Thuận 2 cũng đang bước vào giai đoạn GPMB, đẩy nhanh các hạng mục đầu tiên.
Cụ thể, Dự án Ninh Thuận 1 (xã Phước Dinh), khu xây dựng nhà máy rộng 449,37ha, ảnh hưởng đến 835 trường hợp. Khu tái định cư rộng 65,62ha, liên quan 129 trường hợp và 1 ngôi mộ.
Đến nay, đã phê duyệt bồi thường cho 154 trường hợp, trong đó 18 trường hợp đã nhận tiền. Ở khu tái định cư, đã phê duyệt cho 56 trường hợp và chi trả cho 12 trường hợp. Đồng thời, đang tiến hành di dời 570 hài cốt.

Dự án Ninh Thuận 2 (xã Vĩnh Hải), khu nhà máy có diện tích 318,8ha, ảnh hưởng 534 hộ dân; khu tái định cư 31,8ha với 125 hộ.
Hiện đã hoàn thành kiểm đếm toàn bộ các hộ dân và chi trả tạm ứng cho 120/516 hộ. Về di dời mồ mả, đã phê duyệt cho 172 hộ và 1 tổ chức, trong đó 37 hộ đã nhận tiền.
Trước yêu cầu tiến độ ngày càng cao, tỉnh nhấn mạnh việc nâng cao trách nhiệm của các chủ đầu tư, địa phương; đồng thời đẩy nhanh các khâu đo đạc, kiểm kê, xác định giá đất và hoàn thiện phương án bồi thường.
Quan điểm xuyên suốt là GPMB phải đi trước một bước, bảo đảm hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, doanh nghiệp và người dân, qua đó tạo nền tảng vững chắc để các dự án trọng điểm triển khai đúng tiến độ, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.