Hoàn thiện pháp luật về sở hữu trí tuệ, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số

Trình bày Tờ trình, Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Hoàng Minh cho biết, dự án Luật được xây dựng nhằm thể chế hóa các nghị quyết của Đảng về hoàn thiện thể chế, phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, đồng thời đẩy mạnh phân cấp, phân quyền và đơn giản hóa thủ tục hành chính.

Dự thảo Luật gồm 3 điều, tập trung vào đơn giản hóa thủ tục hành chính, cắt giảm điều kiện kinh doanh và điều chỉnh một số quy định về quản lý nhà nước trong lĩnh vực sở hữu trí tuệ.

Theo đó, dự án Luật bãi bỏ thủ tục đăng ký hợp đồng chuyển nhượng quyền sở hữu công nghiệp và quyền đối với giống cây trồng; thay đổi thông tin chủ văn bằng bảo hộ do chuyển nhượng quyền được thực hiện theo thủ tục sửa đổi văn bằng bảo hộ.

Dự thảo cũng bãi bỏ điều kiện kinh doanh dịch vụ giám định sở hữu trí tuệ; không quy định điều kiện đối với tổ chức, cá nhân giám định mà chuyển sang cơ chế thông báo hoạt động và quy định nghĩa vụ trong thực hiện giám định.

Ngoài ra, dự án Luật lược bỏ các quy định chi tiết về hồ sơ, trình tự, thủ tục xác lập quyền đối với giống cây trồng, giao Chính phủ quy định chi tiết.

Với các nội dung sửa đổi, dự án Luật dự kiến bãi bỏ 18 thủ tục hành chính và cắt giảm 5 điều kiện kinh doanh, trong đó có 16 thủ tục liên quan đến cấp, cấp lại, thu hồi giấy chứng nhận tổ chức giám định, thẻ giám định viên và 2 thủ tục về đăng ký hợp đồng chuyển nhượng quyền.

Thay mặt cơ quan thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu cho biết, Thường trực Ủy ban cơ bản tán thành sự cần thiết và phạm vi sửa đổi, bổ sung Luật Sở hữu trí tuệ. Dự thảo sửa đổi, bổ sung 18/222 điều của Luật hiện hành; hồ sơ dự án Luật được chuẩn bị đầy đủ, bảo đảm điều kiện trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét, cho ý kiến.

Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp nhận thấy dự thảo cơ bản phù hợp với chủ trương, đường lối của Đảng, tương thích với các điều ước quốc tế và bảo đảm tính hợp hiến, hợp pháp, thống nhất của hệ thống pháp luật.

Cơ quan thẩm tra đề nghị tiếp tục rà soát, hoàn thiện dự thảo, nhất là các quy định liên quan đến phát triển hệ thống sở hữu trí tuệ hiện đại, thích ứng với kinh tế số; bảo đảm không chồng chéo với các điều ước, hiệp định quốc tế mà Việt Nam là thành viên, trong đó có Công ước UPOV về bảo hộ giống cây trồng mới.

Phát biểu tại phiên họp, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đề nghị chú trọng cải cách thủ tục hành chính và chuyển đổi số toàn diện, đồng thời bảo đảm nguồn nhân lực, hạ tầng số và hệ thống dữ liệu phục vụ công tác thẩm định.

Chủ tịch Quốc hội cũng đề nghị nghiên cứu quy định rõ trách nhiệm, chế tài khi cơ quan nhà nước chậm giải quyết thủ tục; tăng cường hậu kiểm, đồng thời nghiên cứu cơ chế thẩm định nhanh, ưu tiên đối với một số lĩnh vực chiến lược như công nghệ xanh, bán dẫn, AI, dược phẩm.

Về khai thác thương mại và tài sản hóa quyền sở hữu trí tuệ, Chủ tịch Quốc hội đề nghị sớm hoàn thiện hướng dẫn về tài sản vô hình như phần mềm, dữ liệu, thương hiệu số; nghiên cứu chính sách thuế, tín dụng phù hợp và tăng cường đào tạo về hạch toán tài sản trí tuệ. Đồng thời, cần làm rõ ranh giới giữa quyền sở hữu trí tuệ, quyền tác giả và các đối tượng liên quan để hạn chế chồng chéo, tranh chấp.

Kết luận nội dung thảo luận, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định cho biết, Ủy ban Thường vụ Quốc hội thống nhất với phạm vi sửa đổi, bổ sung Luật Sở hữu trí tuệ, tập trung vào 3 nhóm nội dung: cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính; cắt giảm điều kiện đầu tư kinh doanh theo Luật Đầu tư; kiện toàn, điều chỉnh phân công cơ quan chủ trì quản lý nhà nước về bảo hộ giống cây trồng.

Phó Chủ tịch Quốc hội đề nghị Bộ Khoa học và Công nghệ khẩn trương hoàn thiện hồ sơ dự án Luật trên cơ sở ý kiến tại phiên họp; tiếp tục rà soát để bảo đảm tính thống nhất với các luật có liên quan và hệ thống văn bản hướng dẫn thi hành, bảo đảm tính đồng bộ, khả thi trước khi trình Quốc hội xem xét.