Hoàn thiện pháp luật đất đai, khơi thông nguồn lực cho phát triển

Tại phiên họp, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Đặng Ngọc Điệp trình bày Báo cáo tóm tắt dự án Luật Đất đai (sửa đổi).

Theo đó, việc sửa đổi Luật nhằm kịp thời thể chế hóa Nghị quyết số 21-NQ/TW và các chỉ đạo của Bộ Chính trị; cụ thể hóa các quy định về phân cấp, phân quyền theo các nghị quyết của Quốc hội, đồng thời bảo đảm ban hành Luật trước ngày 1/3/2027, tránh khoảng trống pháp lý.

Theo cơ quan soạn thảo, dù Luật Đất đai năm 2024 có nhiều đổi mới, quá trình thực hiện vẫn phát sinh những khó khăn, vướng mắc. Việc sửa đổi nhằm tháo gỡ các điểm nghẽn, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, cải cách thủ tục hành chính, đáp ứng yêu cầu vận hành của chính quyền địa phương 2 cấp và khơi thông nguồn lực đất đai phục vụ phát triển kinh tế - xã hội.

Quan điểm chỉ đạo xuyên suốt là quản lý đất đai theo chức năng của đất đai với tư cách là tài nguyên, tài sản, nguồn lực, đồng thời quản lý về diện tích, chất lượng và không gian sử dụng.

Dự thảo cũng hướng tới hoàn thiện cơ chế, chế tài phòng ngừa, xử lý vi phạm, khắc phục lãng phí, thất thoát, khiếu kiện về đất đai; đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với kiểm soát quyền lực và chuyển trọng tâm từ công cụ hành chính sang công cụ kinh tế.

Dự thảo Luật được thiết kế theo tư duy lập pháp mới, gồm 9 chương, 115 điều, giảm đáng kể so với Luật Đất đai năm 2024. Các quy định liên quan trực tiếp đến quyền của người sử dụng đất được quy định trong Luật; các nội dung chi tiết về trình tự, thủ tục được giao Chính phủ quy định.

Dự thảo tập trung vào 7 nhóm chính sách: quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất; giao đất, cho thuê đất, chuyển mục đích sử dụng đất; thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư; tài chính và giá đất; quyền, nghĩa vụ của người sử dụng đất; cải cách hành chính, chuyển đổi số, phân cấp, phân quyền; thanh tra, kiểm tra, giám sát, xử lý vi phạm và giải quyết tranh chấp, khiếu nại, tố cáo về đất đai…

Đáng chú ý, cơ quan soạn thảo đang xin ý kiến về hai nội dung còn có phương án khác nhau. Một là phân cấp, phân quyền trong quản lý đất đai, với phương án quy định cụ thể thẩm quyền của từng cấp ngay trong Luật hoặc giao Chính phủ quy định.

Hai là yêu cầu công chứng, chứng thực khi thực hiện quyền của người sử dụng đất, với phương án quy định trực tiếp trong Luật hoặc giao Chính phủ quy định loại hợp đồng phải công chứng, chứng thực.

Trình bày Báo cáo thẩm tra sơ bộ, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi cho biết Thường trực Ủy ban tán thành sự cần thiết sửa đổi Luật và đánh giá hồ sơ dự án Luật cơ bản đạt yêu cầu.

Cơ quan thẩm tra đề nghị tiếp tục rà soát để bảo đảm tính thống nhất với Luật Nhà ở, Luật Kinh doanh bất động sản và các luật về thuế; làm rõ tiêu chí dự án vì lợi ích quốc gia, công cộng trong thu hồi đất; hoàn thiện các quy định về nguyên tắc xác định bảng giá đất, hệ số điều chỉnh và tỷ lệ thu tiền sử dụng đất.

Đối với quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất, Ủy ban đề nghị đổi mới việc phân loại đất, chỉ phân loại những không gian đất thực sự cần thiết quản lý theo mục tiêu. Trong quản lý đất đai khi cổ phần hóa, thoái vốn doanh nghiệp nhà nước, cơ quan thẩm tra lưu ý cần đánh giá tác động để bảo đảm tính khả thi, hiệu quả của các quy định.

Tại phiên họp, các đại biểu tập trung thảo luận về việc thể chế hóa chủ trương của Đảng, bảo đảm tính hợp hiến, hợp pháp, đồng bộ, thống nhất của dự thảo Luật với hệ thống pháp luật hiện hành.

Nhiều nội dung được quan tâm gồm phân loại đất, chỉ tiêu và quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất; thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư; cơ chế tài chính và giá đất; giao đất, cho thuê đất thông qua đấu giá, đấu thầu; nhận chuyển nhượng, chuyển mục đích sử dụng đất; quản lý đất sau cổ phần hóa, thoái vốn nhà nước và cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất.