Hóa giải áp lực cho Tòa án khu vực từ mô hình Tổ hỗ trợ nghiệp vụ

Quy định tăng thẩm quyền xét xử và giải quyết án cho Tòa án cấp khu vực đặt ra nhiều thử thách lớn đối với hệ thống Tòa án tại tỉnh Thanh Hóa. Trọng trách giải quyết sơ thẩm nhiều loại vụ việc phức tạp, vốn trước đây thuộc thẩm quyền của Tòa án cấp tỉnh, đòi hỏi sự thay đổi mạnh mẽ từ cấp cơ sở.

Tuy nhiên, sau khi sắp xếp lại, hầu hết các Tòa án khu vực trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa đều đối mặt với tình trạng khó khăn về cơ sở vật chất và biên chế. Thêm vào đó, quá trình giải quyết các vụ việc dân sự, hành chính thường xuyên gặp trở ngại do nhiều loại hồ sơ, tài liệu liên quan của cơ quan quản lý Nhà nước bị thất lạc qua các thời kỳ... Cùng với tiến trình này, việc áp dụng các luật, bộ luật sửa đổi đòi hỏi đội ngũ Thẩm phán và Thư ký Tòa án phải liên tục nghiên cứu để cập nhật kịp thời.

Để giải quyết những khó khăn này, bên cạnh việc phát động các phong trào thi đua và động viên tinh thần trách nhiệm của cán bộ, TAND tỉnh Thanh Hóa đã tổ chức nhiều lớp bồi dưỡng, tập huấn nâng cao kỹ năng xét xử. Đơn vị cũng tăng cường công tác kiểm tra, theo dõi sát tiến độ giải quyết án để kịp thời rút kinh nghiệm trong toàn ngành.

Biện pháp mang tính trọng tâm được Tòa án tỉnh Thanh Hóa triển khai là quyết định thành lập 4 Tổ hỗ trợ nghiệp vụ cho các Tòa án khu vực của Chánh án TAND tỉnh Thanh Hóa Đỗ Thế Bình. Tổ tư vấn bao gồm Tổ hình sự, Tổ dân sự và hôn nhân gia đình, Tổ hành chính, cùng Tổ hỗ trợ về hành chính tư pháp, chuyển đổi số và ứng dụng công nghệ thông tin.

Các Tổ hoạt động dưới sự điều hành của Chánh, Trưởng các Phòng, Tòa chuyên trách trong vai trò Tổ trưởng, quy tụ những Thẩm phán, Thư ký Tòa án vững vàng chuyên môn và giàu kinh nghiệm thực tiễn từ Tòa án cấp tỉnh.

Thẩm phán Lê Thị Hiệu, Chánh tòa Hành chính, TAND tỉnh Thanh Hóa cho biết, các Tổ hoạt động chặt chẽ theo nguyên tắc hướng dẫn, hỗ trợ và trao đổi nghiệp vụ chuyên môn, tuyệt đối không làm thay chức năng, nhiệm vụ hay can thiệp vào trách nhiệm của Thẩm phán được phân công giải quyết vụ việc.

Phương thức này vừa góp phần nâng cao chất lượng, tiến độ giải quyết án, vừa bảo đảm nghiêm ngặt nguyên tắc độc lập xét xử của Thẩm phán và Hội thẩm nhân dân theo đúng quy định pháp luật.

Trên cơ sở đề nghị từ các Tòa án khu vực, các Tổ hỗ trợ nghiệp vụ đã tiến hành trao đổi, hướng dẫn trực tiếp đối với từng vụ việc cụ thể. Những buổi họp chuyên đề được tổ chức thường xuyên để thảo luận, thống nhất cách hiểu và áp dụng pháp luật trong các vụ án phức tạp. Qua quá trình hỗ trợ, giải đáp vướng mắc cho các Thẩm phán cấp dưới, Tòa án tỉnh tổng hợp các vấn đề phát sinh để xây dựng thành tài liệu hướng dẫn nghiệp vụ, phục vụ công tác nghiên cứu lâu dài tại các đơn vị.

Đối với những vụ việc có tính chất đặc biệt phức tạp hoặc còn tồn tại nhiều quan điểm khác nhau, TAND tỉnh sẽ tổ chức nghiên cứu tập thể hoặc báo cáo xin ý kiến cấp có thẩm quyền để bảo đảm việc giải quyết được thống nhất, đúng quy định pháp luật.

Đánh giá về mô hình này, Thẩm phán Lê Xuân Vinh, Chánh án TAND khu vực 10 nhận định, sự hỗ trợ từ Tòa án tỉnh giúp đội ngũ Thẩm phán và Thư ký tại đơn vị nắm vững hơn quy trình tố tụng, danh mục hồ sơ tài liệu cần thu thập trong các vụ việc dân sự, hành chính phức tạp, kéo dài. Cách làm này không chỉ bảo đảm tiến độ xét xử trước mắt mà còn là phương thức hiệu quả để nâng cao năng lực, tích lũy kinh nghiệm thực tế cho đội ngũ cán bộ tư pháp cấp dưới.

Việc triển khai đồng bộ các giải pháp đã mang lại những chuyển biến tích cực trong công tác chuyên môn của Tòa án hai cấp tỉnh Thanh Hóa. Trong giai đoạn từ ngày 1/7/2025 đến ngày 31/5/2026, mặc dù số lượng thụ lý tăng 7% với tổng số 15.572 vụ việc các loại, Tòa án hai cấp đã giải quyết được 11.864 vụ việc, đạt tỷ lệ 76,2%, tăng 6,3% so với cùng kỳ năm trước. Số vụ việc còn lại đang được khẩn trương giải quyết trong thời hạn luật định.

Chất lượng công tác xét xử tiếp tục được nâng lên rõ rệt khi tỷ lệ bản án, quyết định bị hủy, sửa do nguyên nhân chủ quan của Thẩm phán giảm sâu so với thời điểm trước khi sáp nhập. Bên cạnh công tác chuyên môn, dấu ấn về ứng dụng công nghệ thông tin cũng ghi nhận kết quả cụ thể khi đơn vị hoàn thành số hóa toàn bộ dữ liệu án hôn nhân và gia đình, tạo nền tảng quan trọng cho việc lưu trữ và tra cứu khoa học.