Hiệu quả từ sự phối hợp giữa TAND và VKSND trong vụ án dân sự bảo vệ công ích

Mở ra cơ chế tư pháp chủ động bảo vệ lợi ích công

Mới đây, tại trụ sở TAND khu vực 12 - Hà Nội diễn ra phiên tòa xét xử công khai vụ án dân sự sơ thẩm công ích thụ lý số 380/2026/TLST-DSCI. Vụ án có nội dung về “Yêu cầu thực hiện nghĩa vụ nộp tiền bảo hiểm xã hội bắt buộc”, giữa nguyên đơn là VKSND khu vực 12 - Hà Nội và bị đơn là Công ty TNHH Hệ thống cơ điện MD.

Đây là vụ án mở đầu tại Tòa án khu vực 12 nhằm bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp cho nhóm yếu thế theo Nghị quyết số 205/2025/QH15 đang được Quốc hội giao thực hiện thí điểm tại 06 tỉnh thành, trong đó có Hà Nội. Mục đích của Nghị quyết nhằm mở rộng vai trò của VKSND trong việc thực hiện quyền năng Hiến định để bảo vệ pháp luật, quyền con người, quyền công dân, và lợi ích của Nhà nước, lợi ích công cộng.

Theo hồ sơ vụ án, Công ty TNHH Hệ thống cơ điện MD (Công ty MD) thành lập từ năm 2013. Công ty hiện đang kê khai đóng bảo hiểm cho 05 lao động tại Bảo hiểm xã hội cơ sở Ứng Hòa. Nhận thấy tình trạng chậm đóng bảo hiểm xã hội (BHXH) kéo dài tác động trực tiếp đến quyền lợi người lao động, ảnh hưởng nghiêm trọng đến an sinh xã hội và nguồn thu ngân sách, VKSND khu vực 12 - Hà Nội đã chủ động xác minh, làm việc với các cơ quan tổ chức liên quan.

Quá trình giải quyết vụ việc được thực hiện chặt chẽ theo đúng trình tự pháp luật. Ban đầu, tính đến tháng 03/2026, Công ty MD chậm đóng số tiền hơn 243 triệu đồng. Sau các đợt làm việc và đôn đốc, doanh nghiệp đã khắc phục được một phần, nộp 54.528.000 đồng ngày 27/5/2026 và 81.480.947 đồng ngày 24/6/2026. Tuy nhiên, số tiền chậm đóng vẫn còn lớn.

Ngày 03/7/2026, VKSND khu vực 12 - Hà Nội ban hành Quyết định số 20/QĐ-VKS yêu cầu Công ty MD chấm dứt hành vi vi phạm. Dù vậy, công ty vẫn lấy lý do kinh doanh thua lỗ để trì hoãn.

Ngày 06/7/2026, VKSND khu vực 12 ban hành Kiến nghị khởi kiện số 01/KN-VKSKV12 gửi Công đoàn xã Vân Đình đề nghị khởi kiện vụ án dân sự công ích.

Ngày 20/7/2026, Công đoàn xã Vân Đình có Công văn số 06 đề nghị VKSND khu vực 12 thực hiện quyền khởi kiện. Tiếp đó, ngày 25/7/2026, Bảo hiểm xã hội cơ sở Ứng Hòa có Công văn số 252 cùng đề nghị Viện kiểm sát khởi kiện.

Trên cơ sở đó, ngày 07/8/2026, Viện trưởng VKSND khu vực 12 - Hà Nội đã ban hành Quyết định khởi kiện vụ án dân sự công ích số 01/QĐ-VKS KV12 đối với Công ty TNHH Hệ thống cơ điện MD.

Ngày 17/8/2026, TAND khu vực 12 - Hà Nội thụ lý vụ án theo Thông báo số 380/2026/TLTA-DSCI.

Tại phiên tòa, Kiểm sát viên Nguyễn Gia Ánh - đại diện VKSND khu vực 12 - Hà Nội đã làm rõ các căn cứ pháp lý của yêu cầu khởi kiện. Theo đó, số liệu chi tiết cập nhật đến ngày 31/8/2026 thể hiện Công ty MD chậm đóng tổng số tiền 158.552.221 đồng. Trong đó, tiền BHXH là 120.650.702 đồng; BHYT là 3.834.000 đồng; BHTN là 1.704.000 đồng; BHTNLĐ-BNN là 426.000 đồng và tiền lãi chậm đóng là 31.937.519 đồng.

Đại diện Bảo hiểm xã hội cơ sở Ứng Hòa và đại diện Công đoàn xã Vân Đình hoàn toàn nhất trí với yêu cầu khởi kiện của Viện kiểm sát, đề nghị Hội đồng xét xử buộc Công ty MD thực hiện ngay nghĩa vụ nộp toàn bộ số tiền chậm đóng và tiền lãi phát sinh.

Hội đồng xét xử nhận định, hành vi vi phạm của bị đơn đã xâm phạm trực tiếp đến quyền lợi hợp pháp của người lao động, ảnh hưởng đến lợi ích công cộng. Căn cứ các quy định pháp luật, Hội đồng xét xử quyết định chấp nhận toàn bộ yêu cầu khởi kiện của VKSND khu vực 12 - Hà Nội. Theo đó buộc Công ty MD phải nộp ngay số tiền chậm đóng và tiền lãi tính đến ngày 31/8/2026 là 158.552.221 đồng.

Sau ngày xét xử sơ thẩm, công ty tiếp tục phải chịu tiền lãi phát sinh cho đến khi hoàn thành nghĩa vụ, đồng thời phải chịu án phí sơ thẩm theo quy định.

Cụ thể hóa Nghị quyết 205

Ngay sau khi kết thúc phiên tòa, ông Đỗ Dương Toàn, Phó Viện trưởng VKSND TP. Hà Nội đã chủ trì hội nghị qua đầu cầu trực tuyến dưới sự tham dự của TAND khu vực 12 - Hà Nội tại hội trường VKSND khu vực 12 - Hà Nội cùng sự tham dự của đại diện Lãnh đạo, Kiểm sát viên Phòng 9 VKSND TP Hà Nội và Hội đồng xét xử của vụ án.

Hội nghị ghi nhận công tác phối hợp liên ngành diễn ra thành công. Các đại biểu cũng thẳng thắn thảo luận, chỉ ra những hạn chế cần rút kinh nghiệm về kỹ năng tranh tụng, kiểm sát xét xử nhằm nâng cao chất lượng công tác trong thời gian tới đối với các vụ án tương tự.

Việc Hội đồng xét xử chấp nhận yêu cầu khởi kiện của VKSND khu vực 12 - Hà Nội không chỉ góp phần bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của người lao động và bảo đảm nguồn lực an sinh xã hội mà còn tạo tiền đề quan trọng cho việc vận hành hiệu quả cơ chế Viện kiểm sát khởi kiện vụ án dân sự nhằm bảo vệ lợi ích công trong thời gian tới theo Nghị quyết số 205/2025/QH15 của Quốc hội.

Vụ án cũng là bước tiếp nối ý nghĩa sau thành công của VKSND khu vực 5 - Hà Nội và khu vực 10 - Hà Nội là những đơn vị tiên phong trên địa bàn thành phố khởi kiện vụ án tố tụng công ích, qua đó góp phần lan tỏa mô hình và nâng cao chất lượng bảo vệ lợi ích công.

Thông qua vụ án này, vai trò, sự phối hợp của các cơ quan tiến hành tố tụng và cấp ủy, chính quyền địa phương được thể hiện rõ trong phối hợp giải quyết vụ án, góp phần triển khai có hiệu quả, thực chất Nghị quyết số 205/2025/QH15 trên địa bàn thành phố Hà Nội.