Hành trình đưa những người lính trở về từ đại ngàn

Biến quyết tâm thành hành động

Giữa đại ngàn Vị Xuyên, lời hiệu triệu từ Chiến dịch 500 ngày đã trở thành những bước chân ngược núi của lực lượng tìm kiếm, những cuộc rà phá bom mìn bền bỉ và những ngày lặng lẽ đào tìm giữa đá núi. Đó là cách "mệnh lệnh từ trái tim" được viết tiếp bằng hành động.

Là địa bàn trọng điểm của Chiến dịch, Tuyên Quang không chỉ đối mặt với khối lượng công việc rất lớn mà còn phải giải quyết những khó khăn đặc thù của vùng lõi chiến trường Vị Xuyên - nơi địa hình hiểm trở, bom mìn còn sót lại nhiều, dấu tích chiến tranh bị thời gian và thiên nhiên bào mòn. Chính vì vậy, ngay sau khi Chính phủ phát động Chiến dịch 500 ngày, Ban Chỉ đạo về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ tỉnh đã khẩn trương ban hành kế hoạch triển khai, xác định rõ lộ trình, phân công nhiệm vụ theo nguyên tắc "6 rõ": rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ thẩm quyền, rõ thời gian và rõ kết quả.

Từ chủ trương ấy, cả hệ thống chính trị được huy động vào cuộc. Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh tham mưu kiện toàn Ban Chỉ đạo 515, thành lập Đội tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ; các địa phương thành lập tổ khảo sát, xác minh thông tin, phối hợp lập bản đồ tìm kiếm và triển khai lấy mẫu ADN đối với các phần mộ chưa xác định danh tính. Song song với đó, các hội cựu chiến binh, thân nhân liệt sĩ, người cao tuổi và Nhân dân được vận động cung cấp thông tin, bởi mỗi ký ức còn lưu giữ đều có thể mở ra hy vọng tìm thấy thêm một người lính.

Không chỉ tìm kiếm trên hồ sơ hay bản đồ, cuộc chạy đua với thời gian còn diễn ra ngay trên thực địa. Lực lượng rà phá bom mìn được triển khai đồng thời với các đội quy tập theo phương châm "rà phá đến đâu, đủ điều kiện an toàn thì tổ chức tìm kiếm đến đó". Sự phối hợp ấy không chỉ rút ngắn thời gian triển khai mà còn bảo đảm an toàn tuyệt đối cho lực lượng làm nhiệm vụ giữa vùng chiến trường cũ vẫn còn tiềm ẩn nhiều vật liệu nổ.

Trong các cuộc kiểm tra thực địa và hội nghị triển khai Chiến dịch, Bí thư Tỉnh ủy Tuyên Quang Hầu A Lềnh nhiều lần yêu cầu các lực lượng phải thực hiện với quyết tâm chính trị cao nhất, huy động sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị và Nhân dân để đẩy nhanh tiến độ rà phá bom mìn, tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ. Bí thư Tỉnh ủy nhấn mạnh việc ứng dụng khoa học - công nghệ, phát huy tối đa nguồn thông tin từ nhân chứng, đồng thời bảo đảm tuyệt đối an toàn trong quá trình thực hiện nhiệm vụ để đáp ứng mong mỏi của thân nhân liệt sĩ và nhân dân.

Quyết tâm ấy không dừng lại ở những chỉ đạo trên giấy, chỉ sau những tháng đầu triển khai, các lực lượng đã mở rộng khảo sát tại nhiều điểm cao từng diễn ra chiến sự ác liệt như 233, 685, 973, 1030 hay 1688; từng bước khoanh vùng các khu vực trọng điểm, thu thập hàng trăm nguồn thông tin phục vụ tìm kiếm và triển khai lấy mẫu ADN tại các nghĩa trang liệt sĩ. Mỗi bước đi đều lặng lẽ nhưng bền bỉ, bởi những người làm nhiệm vụ hiểu rằng, dưới mỗi tấc đất được mở ra có thể là một người đồng đội đang chờ ngày trở về.

Mỗi hài cốt trở về là kết quả của một hành trình bền bỉ

Nếu nhìn từ trên bản đồ, những điểm cao 233, 685, 772, 1030 hay 1688 chỉ là những con số vô tri giữa dãy núi đá Vị Xuyên hiểm trở nhưng với những người từng chiến đấu ở đây, mỗi điểm cao đều gắn với những trận đánh khốc liệt, nơi biết bao đồng đội đã mãi mãi nằm lại.

Khác với nhiều địa bàn khác, việc tìm kiếm tại Vị Xuyên chủ yếu diễn ra trên các sườn núi dốc, trong khe đá, hang sâu hoặc những khu vực từng hứng chịu mật độ pháo kích đặc biệt lớn. Có nơi lớp đất đá phủ dày nhiều mét, máy móc không thể tiếp cận, mọi công đoạn đều phải thực hiện bằng sức người. Từng lớp đất được bóc tách cẩn trọng, từng hốc đá được kiểm tra kỹ lưỡng, bởi chỉ một sơ suất nhỏ cũng có thể làm mất đi dấu tích cuối cùng giúp nhận diện vị trí chôn cất của một liệt sĩ.

Chính sự kiên trì ấy đã mang lại những kết quả đầu tiên đầy ý nghĩa. Theo Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Tuyên Quang, đến đầu tháng 6, Đội Tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ đã quy tập được 13 hài cốt liệt sĩ, gồm 11 mộ đơn và 2 mộ tập thể. Niềm hy vọng ấy tiếp tục được nối dài vào ngày 13/6, khi Đội Tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ tổ chức cất bốc thêm 2 hài cốt liệt sĩ và 1 mộ tập thể tại Điểm cao 685, thuộc thôn Nậm Ngặt, xã Thanh Thủy. Những con số ấy còn quá nhỏ so với mục tiêu nhưng đủ để thắp lên niềm hạnh phúc cho nhiều gia đình đã mòn mỏi chờ tin người thân suốt hơn bốn thập kỷ qua.

Đằng sau mỗi hài cốt được tìm thấy không chỉ là kết quả của nhiều ngày, nhiều tháng bền bỉ giữa núi rừng, mà còn là sự kết hợp giữa ký ức của cựu chiến binh, sự hỗ trợ của người dân địa phương, ứng dụng khoa học công nghệ và trách nhiệm của những người đang tiếp nối công việc còn dang dở của các thế hệ đi trước. Đó cũng là lý do Chiến dịch 500 ngày không chỉ đặt mục tiêu tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ, mà còn đẩy mạnh xác định danh tính bằng giám định ADN, xây dựng cơ sở dữ liệu số và ngân hàng gen thân nhân liệt sĩ, để hành trình tri ân được thực hiện đầy đủ và chính xác hơn.

Chiến dịch 500 ngày rồi sẽ kết thúc nhưng hành trình tìm kiếm và tri ân sẽ chưa thể dừng lại khi vẫn còn những người lính chưa được gọi đúng tên, vẫn còn những gia đình chưa biết nơi người thân mình yên nghỉ. Giữa đại ngàn Vị Xuyên hôm nay, từng đoàn cán bộ, chiến sĩ vẫn lặng lẽ băng qua những triền núi đá, mang theo niềm tin rằng dưới mỗi tấc đất được mở ra có thể là một người đồng đội đang chờ ngày trở về. Và mỗi hài cốt được quy tập không chỉ khép lại một cuộc tìm kiếm, mà còn nối dài đạo lý "Uống nước nhớ nguồn" - giá trị bền vững đã làm nên sức mạnh của dân tộc Việt Nam qua mọi cuộc chiến tranh và trong cả thời bình.