Hành trình dài trên cao tốc và bài toán nghỉ ngơi an toàn

Những vụ xử phạt liên tiếp

Chỉ trong ngày 2/7, lực lượng Cảnh sát giao thông đã liên tiếp xử lý hai trường hợp dừng, đỗ xe trái quy định trên đường cao tốc.

Trên tuyến Nha Trang - Cam Lâm, một tài xế xe đầu kéo bị phát hiện dừng phương tiện tại làn dừng khẩn cấp để ngủ vào ban đêm. Trong khi đó, trên cao tốc Vĩnh Hảo - Phan Thiết, một tài xế ô tô con cũng bị lập biên bản vì đỗ xe không đúng nơi quy định. Cả hai trường hợp đều bị xử phạt 13 triệu đồng và bị trừ 6 điểm giấy phép lái xe theo quy định tại Nghị định 168/2024.

Đây không phải là những trường hợp cá biệt. Thời gian qua, lực lượng chức năng nhiều lần phát hiện các hành vi dừng xe trên cao tốc để nghe điện thoại, nghỉ ngơi, kiểm tra hàng hóa hoặc giải quyết nhu cầu cá nhân. Dù chỉ diễn ra trong thời gian ngắn, những hành vi này vẫn tiềm ẩn nguy cơ rất lớn bởi các phương tiện trên cao tốc luôn lưu thông với tốc độ cao.

Theo quy định hiện hành, đường cao tốc không phải nơi để dừng xe nghỉ ngơi. Người điều khiển phương tiện chỉ được phép dừng, đỗ trong trường hợp bất khả kháng như xe gặp sự cố kỹ thuật, xảy ra tai nạn hoặc tình huống khẩn cấp và phải thực hiện đầy đủ các biện pháp cảnh báo theo quy định.

Việc xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm không chỉ nhằm nâng cao tính răn đe mà còn nhấn mạnh yêu cầu về kỷ luật giao thông trên cao tốc - nơi chỉ một quyết định thiếu cân nhắc cũng có thể dẫn đến hậu quả đặc biệt nghiêm trọng.

Nghỉ đúng nơi, đúng cách để bảo đảm an toàn

Nếu dừng xe sai quy định là hành vi vi phạm pháp luật thì điều khiển phương tiện trong trạng thái mệt mỏi cũng là một nguy cơ lớn đối với an toàn giao thông.

Khi cơ thể thiếu ngủ hoặc phải lái xe liên tục trong nhiều giờ, khả năng quan sát, phản xạ và xử lý tình huống của người điều khiển phương tiện sẽ suy giảm đáng kể. Chỉ vài giây mất tập trung hoặc rơi vào trạng thái "ngủ vi mô" (Microsleep), cũng có thể khiến xe di chuyển thêm hàng chục mét mà người lái không còn kiểm soát hoàn toàn.

Đặc biệt trên đường cao tốc, nơi phương tiện có thể lưu thông với tốc độ lên đến 120 km/h, khoảng thời gian để xử lý tình huống rất ngắn. Nếu phía trước xuất hiện một phương tiện đang dừng trái phép hoặc người lái mất khả năng phản ứng kịp thời, nguy cơ xảy ra va chạm liên hoàn là rất lớn.

Vì vậy, với những hành trình dài, tài xế cần chủ động tính toán lộ trình, xác định trước vị trí các điểm dừng nghỉ hoặc trạm dịch vụ để nghỉ ngơi khi cần thiết. Đây là những khu vực được quy hoạch nhằm đáp ứng nhu cầu dừng xe, ăn uống, thư giãn và kiểm tra phương tiện mà không ảnh hưởng đến dòng xe đang lưu thông.

Nghỉ ngơi là nhu cầu chính đáng, nhưng trên đường cao tốc, việc dừng xe phải tuân thủ đúng quy định. Người điều khiển phương tiện không được sử dụng làn dừng khẩn cấp để nghỉ ngơi, nghe điện thoại hoặc giải quyết nhu cầu cá nhân. Khi cần tạm dừng hành trình, tài xế phải đưa phương tiện vào các điểm dừng nghỉ, trạm dịch vụ hoặc rời khỏi cao tốc tại nút giao phù hợp.

Trong trường hợp bất khả kháng như phương tiện gặp sự cố kỹ thuật hoặc xảy ra tai nạn, người điều khiển phương tiện phải đưa xe vào làn dừng khẩn cấp, bật đèn cảnh báo nguy hiểm, đặt thiết bị cảnh báo phía sau xe theo đúng khoảng cách quy định và thông báo cho lực lượng chức năng để được hỗ trợ. Những yêu cầu này nhằm giúp các phương tiện phía sau sớm nhận biết chướng ngại vật, chủ động giảm tốc độ và chuyển làn an toàn.

Thực tế cho thấy, nhiều vụ tai nạn nghiêm trọng trên cao tốc bắt nguồn từ việc phương tiện gặp sự cố nhưng không thực hiện đầy đủ các biện pháp cảnh báo hoặc dừng xe sai quy định, khiến các phương tiện phía sau không kịp xử lý.

Cần chuẩn bị từ trước chuyến đi

An toàn trên cao tốc không chỉ phụ thuộc vào kỹ năng xử lý tình huống mà còn được quyết định ngay từ khâu chuẩn bị trước mỗi hành trình.

Theo khuyến cáo của các chuyên gia, người lái cần bảo đảm thể trạng tốt trước khi khởi hành, ngủ đủ giấc, không sử dụng rượu bia hoặc các chất có thể ảnh hưởng đến khả năng điều khiển phương tiện. Với những chuyến đi dài, tài xế nên chủ động xây dựng kế hoạch di chuyển, xác định trước các điểm dừng nghỉ trên lộ trình thay vì cố gắng lái xe liên tục đến khi cơ thể rơi vào trạng thái mệt mỏi.

Đối với hoạt động vận tải, việc bố trí lịch trình hợp lý, kiểm soát thời gian làm việc của tài xế và tạo điều kiện để người lái nghỉ ngơi đúng quy định cũng là những giải pháp quan trọng nhằm hạn chế nguy cơ tai nạn do mệt mỏi sau vô lăng.

Hai trường hợp bị xử phạt vì dừng xe trái quy định trên cao tốc vừa qua thêm một lần cho thấy nghỉ ngơi là nhu cầu chính đáng, nhưng phải được thực hiện đúng nơi, đúng quy định. Trên những tuyến đường có tốc độ lưu thông cao, mọi hành vi dừng, đỗ tùy tiện đều có thể trở thành nguy cơ đối với chính người điều khiển phương tiện và những người cùng tham gia giao thông.

Chủ động chuẩn bị sức khỏe trước chuyến đi, tính toán thời gian nghỉ hợp lý và tuân thủ nghiêm các quy định về dừng, đỗ xe trên cao tốc không chỉ giúp mỗi hành trình an toàn hơn mà còn góp phần xây dựng văn hóa giao thông văn minh, có trách nhiệm.