Hải quan Việt Nam năm 2025: Dấu ấn cải cách, chuyển đổi số và mốc xuất nhập khẩu 900 tỷ USD

Theo thông tin tại Hội nghị tổng kết công tác năm 2025, triển khai nhiệm vụ năm 2026 của Cục Hải quan, hoạt động xuất nhập khẩu của Việt Nam tiếp tục duy trì đà tăng trưởng ấn tượng trong nhiều năm qua. Tổng trị giá xuất nhập khẩu giai đoạn 2015–2024 đạt 5.520 tỷ USD; riêng năm 2025, tổng kim ngạch ước đạt 920 tỷ USD, tăng 16,9% so với năm trước. Đây là kết quả đáng chú ý trong bối cảnh thương mại toàn cầu còn nhiều bất ổn.

Nếu năm 2015, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu mới đạt khoảng 328 tỷ USD thì đến năm 2024 đã tăng lên 786 tỷ USD và năm 2025 lần đầu tiên cán mốc 900 tỷ USD. Qua đó, Việt Nam tiếp tục nối dài chuỗi các cột mốc quan trọng của thương mại quốc tế, khẳng định vai trò ngày càng lớn trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

Trong cơ cấu xuất nhập khẩu, khu vực doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) tiếp tục giữ vai trò chủ đạo. Năm 2025, xuất nhập khẩu của khu vực này ước đạt khoảng 663 tỷ USD, chiếm hơn 70% tổng kim ngạch cả nước, lần đầu tiên vượt mốc 600 tỷ USD. Trong khi đó, khu vực doanh nghiệp trong nước đạt khoảng 257 tỷ USD, tương đương năm trước, cho thấy dư địa lớn cần tiếp tục được khai thác thông qua các chính sách hỗ trợ và cải cách thủ tục.

Theo Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO), Việt Nam hiện xếp thứ 21 về xuất khẩu và thứ 20 về nhập khẩu toàn cầu, tăng mạnh so với 10 năm trước. Cán cân thương mại tiếp tục duy trì thặng dư trong suốt 10 năm qua, riêng năm 2025 dự kiến thặng dư khoảng 21,2 tỷ USD, chủ yếu đến từ khu vực FDI.

Đẩy mạnh cải cách, chuyển đổi số, tạo thuận lợi thương mại

Một trong những điểm nhấn nổi bật của ngành Hải quan năm 2025 là việc triển khai quyết liệt các giải pháp cải cách thủ tục hành chính và chuyển đổi số, bám sát các nghị quyết lớn của Đảng và Chính phủ, đặc biệt là Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.

Trong năm, Cục Hải quan đã hoàn thiện nhiều đề án quan trọng, đẩy mạnh xây dựng Hải quan số, Hải quan thông minh. Các nền tảng trọng yếu như Cổng Thông tin một cửa quốc gia, hệ thống công nghệ thông tin thực hiện Hải quan số, hệ thống thông quan điện tử phiên bản mới được triển khai đồng bộ, góp phần rút ngắn thời gian thông quan, giảm chi phí cho doanh nghiệp.

Đến giữa tháng 11/2025, đã có hơn 83.000 doanh nghiệp đăng ký tài khoản trên Cổng Thông tin một cửa quốc gia; hàng chục triệu hồ sơ được tiếp nhận và xử lý thông qua các hệ thống dịch vụ công trực tuyến của ngành Hải quan. Việc tự động hóa nhiều khâu nghiệp vụ, phân luồng tờ khai thông minh, ứng dụng seal định vị điện tử trong giám sát hàng hóa đã giúp nâng cao hiệu quả quản lý, đồng thời tạo thuận lợi tối đa cho hoạt động xuất nhập khẩu hợp pháp.

Cùng với đó, công tác cải cách thể chế tiếp tục được đẩy mạnh. Năm 2025, Luật Hải quan sửa đổi đã được Quốc hội thông qua, tạo cơ sở pháp lý quan trọng cho việc hiện đại hóa quản lý hải quan. Nhiều nghị định, thông tư liên quan đến quản lý hải quan đối với thương mại điện tử, kiểm tra chuyên ngành, cơ chế một cửa quốc gia và ASEAN đang được hoàn thiện, hướng tới mục tiêu minh bạch, đồng bộ và phù hợp thông lệ quốc tế.

Thu ngân sách vượt dự toán, siết chặt kỷ cương và chống buôn lậu

Song song với tạo thuận lợi thương mại, ngành Hải quan tiếp tục tăng cường kỷ cương, kỷ luật trong quản lý thuế và công tác thu ngân sách nhà nước. Năm 2025, Quốc hội giao dự toán thu ngân sách qua ngành Hải quan là 411.000 tỷ đồng; chỉ tiêu phấn đấu do Bộ Tài chính giao là 470.000 tỷ đồng. Tính đến ngày 24/12/2025, số thu đạt hơn 456.000 tỷ đồng, bằng 111,1% dự toán, tăng gần 9% so với cùng kỳ năm trước.

Kết quả này đạt được nhờ việc tăng cường kiểm soát khai báo hải quan, xác định mã số, trị giá, xuất xứ hàng hóa; đẩy mạnh kiểm tra sau thông quan và ứng dụng quản lý rủi ro. Tỷ lệ luồng xanh được duy trì ở mức khoảng 70%, trong khi tỷ lệ luồng vàng và luồng đỏ giảm đáng kể, góp phần giảm thời gian và chi phí cho doanh nghiệp nhưng vẫn bảo đảm quản lý chặt chẽ.

Trong công tác phòng, chống buôn lậu và gian lận thương mại, tình hình năm 2025 tiếp tục diễn biến phức tạp, với nhiều phương thức, thủ đoạn mới. Ngành Hải quan đã phát hiện, bắt giữ và xử lý hơn 17.000 vụ vi phạm, trị giá hàng hóa vi phạm ước tính hơn 21.700 tỷ đồng; thu nộp ngân sách gần 1.000 tỷ đồng. Đặc biệt, công tác đấu tranh phòng, chống ma túy đạt nhiều kết quả nổi bật, với hàng nghìn kg ma túy các loại bị thu giữ, góp phần bảo đảm an ninh, an toàn xã hội.

Công tác kiểm tra sau thông quan tiếp tục được tăng cường cả về quy mô và chất lượng. Tổng số tiền ấn định thuế và xử phạt phát sinh trong năm đạt hơn 1.250 tỷ đồng, trong đó số tiền thực thu vào ngân sách đạt gần 1.245 tỷ đồng, tăng gấp đôi so với cùng kỳ năm trước.

Phát biểu tại hội nghị, Cục trưởng Cục Hải quan Nguyễn Văn Thọ nhấn mạnh, trong bối cảnh nhiều khó khăn, kết quả đạt được của ngành Hải quan năm 2025 là minh chứng rõ nét cho sự nỗ lực của cộng đồng doanh nghiệp, sự điều hành quyết liệt của Chính phủ, cũng như tinh thần đổi mới, trách nhiệm của đội ngũ cán bộ, công chức hải quan.

Bước sang năm 2026, ngành Hải quan xác định tiếp tục lấy cải cách, chuyển đổi số và hiện đại hóa làm trọng tâm, đồng thời nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, tạo thuận lợi thương mại bền vững, góp phần giữ vững đà tăng trưởng xuất nhập khẩu và ổn định kinh tế vĩ mô.