Dự kiến ban hành khung pháp lý mới về ứng dụng AI trong giáo dục đại học

Dự thảo Thông tư được áp dụng đối với các cơ sở giáo dục đại học; tổ chức, cá nhân tham gia hoạt động đào tạo, nghiên cứu khoa học, quản lý, phục vụ tại các cơ sở giáo dục đại học; cùng các tổ chức, doanh nghiệp cung cấp nền tảng, giải pháp công nghệ số và AI phục vụ giáo dục đại học.

Theo dự thảo, việc ứng dụng công nghệ được triển khai toàn diện trong đào tạo, kiểm tra, đánh giá, nghiên cứu khoa học, quản trị nhà trường và cung cấp dịch vụ hỗ trợ người học. Các cơ sở giáo dục đại học được chủ động lựa chọn giải pháp phù hợp với chiến lược phát triển và điều kiện thực tế, nhưng phải bảo đảm kiểm soát chặt chẽ, giữ vững liêm chính học thuật.

Trong hoạt động đào tạo, các trường có thể triển khai nhiều phương thức như đào tạo trực tiếp có hỗ trợ công nghệ số, đào tạo trực tuyến toàn phần, đào tạo kết hợp trực tuyến và trực tiếp, hay đào tạo cá thể hóa dựa trên dữ liệu và AI. Việc ứng dụng công nghệ nhằm hỗ trợ giảng dạy, quản lý quá trình học tập, theo dõi tiến độ, kết quả học tập; đồng thời tư vấn học tập, định hướng nghề nghiệp và cải tiến chương trình đào tạo.

Dự thảo nhấn mạnh, AI chỉ là công cụ hỗ trợ, không thay thế vai trò của giảng viên. Việc sử dụng AI trong đào tạo phải bảo đảm minh bạch, có thể giải trình, không làm sai lệch kết quả học tập, tuân thủ liêm chính học thuật và có cơ chế kiểm soát, giám sát phù hợp.

Đối với kiểm tra, đánh giá, các cơ sở giáo dục đại học được chủ động ứng dụng công nghệ số và AI nhưng phải bảo đảm tính chính xác, khách quan, minh bạch, công bằng và phù hợp với chuẩn đầu ra của chương trình đào tạo. Việc ứng dụng công nghệ bao gồm xây dựng ngân hàng câu hỏi, đề thi; tổ chức kiểm tra, chấm điểm; giám sát quá trình đánh giá; phân tích kết quả học tập và lưu trữ dữ liệu.

Dự thảo yêu cầu bảo đảm xác thực danh tính người học, kiểm soát toàn bộ quá trình kiểm tra, đánh giá; bảo đảm tính toàn vẹn, khả năng truy vết và lưu trữ dữ liệu; công khai tiêu chí đánh giá và có cơ chế giải trình, phúc tra kết quả. AI trong kiểm tra, đánh giá cũng chỉ đóng vai trò hỗ trợ, không được làm sai lệch kết quả hay thay thế giảng viên.

Một nội dung đáng chú ý là quy định riêng về bảo đảm liêm chính học thuật trong môi trường số. Theo đó, việc ứng dụng công nghệ số và AI trong đào tạo, kiểm tra, đánh giá và nghiên cứu khoa học phải bảo đảm trung thực, khách quan, minh bạch; tôn trọng quyền sở hữu trí tuệ; phản ánh đúng năng lực của người học và kết quả nghiên cứu.

Dự thảo cũng chỉ rõ các hành vi vi phạm như sử dụng AI để gian lận trong học tập, kiểm tra hoặc nghiên cứu; sao chép, đạo văn; giả mạo, làm sai lệch dữ liệu; nhờ người khác thực hiện nhiệm vụ học tập, nghiên cứu; không công bố hoặc công bố không đầy đủ việc sử dụng công nghệ, AI khi có yêu cầu.

Các cơ sở giáo dục đại học có trách nhiệm ban hành quy định nội bộ về liêm chính học thuật, xác định rõ hành vi vi phạm, quy trình xử lý và trách nhiệm của các bên liên quan; đồng thời ứng dụng công nghệ để phát hiện gian lận, tăng cường tuyên truyền, nâng cao nhận thức cho người học và đội ngũ giảng viên.

Trong công tác quản trị, dự thảo yêu cầu ứng dụng công nghệ phải được thực hiện toàn diện, lấy dữ liệu làm cơ sở cho quản trị và ra quyết định; bảo đảm công khai, minh bạch và trách nhiệm giải trình. Các cơ sở giáo dục đại học phải phát triển cơ sở dữ liệu phục vụ quản trị, quản lý nhà nước, nâng cao chất lượng đào tạo, nghiên cứu khoa học; đồng thời xây dựng hạ tầng số đồng bộ, bảo đảm kết nối, liên thông và chia sẻ dữ liệu an toàn.

Thông tư sau khi được ban hành được kỳ vọng sẽ tạo nền tảng quan trọng thúc đẩy chuyển đổi số, ứng dụng AI có trách nhiệm trong giáo dục đại học, góp phần nâng cao chất lượng đào tạo, tăng cường kiểm soát chất lượng và bảo đảm liêm chính học thuật trong môi trường số.