Vì sao vẫn cần kỳ thi tốt nghiệp Trung học phổ thông?

Kỳ thi chuẩn hóa giúp đánh giá chung chất lượng giáo dục

Triển khai Nghị quyết số 29-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, kỳ thi tốt nghiệp THPT những năm qua đã được điều chỉnh theo hướng giảm áp lực, giảm chi phí xã hội nhưng vẫn bảo đảm độ tin cậy, trung thực và đánh giá đúng năng lực học sinh.

Theo Bộ GD&ĐT, Luật Giáo dục quy định học sinh hoàn thành chương trình giáo dục THPT, đủ điều kiện theo quy định của Bộ trưởng Bộ GD&ĐT, được dự thi; nếu đạt yêu cầu sẽ được cấp bằng tốt nghiệp THPT.

Trong giai đoạn mới, khi yêu cầu nâng cao chất lượng nguồn nhân lực ngày càng đặt ra rõ hơn, giáo dục phổ thông cần một cơ chế đánh giá chuẩn đầu ra thống nhất, khách quan để xác định mức độ đạt chuẩn của học sinh.

Vì vậy, việc duy trì kỳ thi tốt nghiệp THPT không chỉ là yêu cầu theo quy định pháp luật mà còn là công cụ bảo đảm chất lượng, phục vụ quản lý nhà nước về giáo dục.

Không thi sẽ khó có dữ liệu tin cậy để đánh giá toàn hệ thống

Theo Bộ GD&ĐT, thực tiễn triển khai đổi mới kỳ thi từ năm 2015, đặc biệt từ năm 2020 đến nay, cho thấy phương thức thi hiện hành đã phát huy nhiều ưu điểm.

Kỳ thi tạo mặt bằng đánh giá chung trên phạm vi toàn quốc, góp phần bảo đảm công bằng trong tiếp cận giáo dục đại học giữa các vùng miền; đồng thời giảm số lần dự thi, giảm áp lực và chi phí cho thí sinh, gia đình và xã hội.

Đặc biệt, kết quả kỳ thi tạo nguồn dữ liệu quan trọng để đánh giá chất lượng giáo dục của nhà trường, địa phương và toàn quốc, đồng thời hỗ trợ các cơ sở giáo dục đại học thực hiện quyền tự chủ tuyển sinh.

Bộ GD&ĐT cho rằng, không thể chỉ nhìn vào tỷ lệ tốt nghiệp cao để đặt câu hỏi có cần tổ chức kỳ thi hay không. Việc kiểm tra, đánh giá đầu ra vẫn cần thiết, giống như bất kỳ hệ thống nào cũng cần có khâu kiểm soát chất lượng trước khi đưa ra kết quả cuối cùng.

Điểm thi tốt nghiệp không phải là phương thức tuyển sinh bắt buộc

Từ năm 2020, kỳ thi tốt nghiệp THPT không còn là kỳ thi “hai trong một” như giai đoạn 2015-2019. Kỳ thi hiện nay chủ yếu thực hiện chức năng xét công nhận tốt nghiệp, đánh giá mức độ đạt chuẩn của học sinh phổ thông và cung cấp dữ liệu dùng chung.

Việc tuyển sinh đại học thuộc quyền tự chủ của các cơ sở đào tạo. Các trường được quyết định phương thức tuyển sinh, chỉ tiêu, tổ hợp xét tuyển, tiêu chí và điểm trúng tuyển theo quy định.

Kết quả thi tốt nghiệp THPT là một nguồn dữ liệu để các trường lựa chọn sử dụng, không phải nguồn tuyển bắt buộc. Tuy nhiên, thực tế cho thấy nhiều cơ sở đào tạo vẫn sử dụng kết quả này bởi tính ổn định, khả năng so sánh và mức độ tin cậy.

Năm 2025, có 50,32% số người nhập học đại học được tuyển chủ yếu bằng kết quả thi tốt nghiệp THPT; kết quả học tập THPT chiếm 29,24%.

Hướng tới kỳ thi hiện đại, linh hoạt hơn

Bộ GD&ĐT cho biết sẽ tiếp tục hoàn thiện kỳ thi theo hướng chuẩn hóa, ứng dụng công nghệ và tăng tính linh hoạt.

Trong thời gian tới, kỳ thi có thể được nghiên cứu tổ chức theo nhiều đợt trong năm, theo môn thi riêng hoặc một số bài thi tổng hợp, phù hợp với điều kiện thực tế.

Cùng với đó, Bộ sẽ hoàn thiện các quy định về tự chủ tuyển sinh gắn với trách nhiệm giải trình; xây dựng chuẩn tối thiểu đối với các kỳ thi độc lập; tăng cường sử dụng dữ liệu, ngân hàng câu hỏi chuẩn hóa, phân tích độ khó, độ phân biệt và độ tin cậy của đề thi.

Việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong phân tích dữ liệu, giám sát bất thường trong kết quả thi, quy đổi điểm, cùng các giải pháp tăng cường bảo mật, kiểm tra chéo, lưu vết điện tử cũng được định hướng triển khai nhằm nâng cao tính minh bạch, an toàn của kỳ thi.

Bộ trưởng Bộ GD&ĐT Hoàng Minh Sơn đang chỉ đạo rà soát, đánh giá toàn diện việc tổ chức kỳ thi tốt nghiệp THPT trong thời gian qua, từ đó tiếp tục hoàn thiện theo hướng an toàn, chất lượng, hiệu quả, đáp ứng yêu cầu phát triển giáo dục trong giai đoạn mới.