Đông đảo bà con ngư dân dự phiên tòa giả định về IUU tại Cát Hải

Tham dự chương trình có ông Phạm Văn Phích - Phó Chánh án TAND TP. Hải Phòng; Thượng tá Trương Văn Hùng - Phó Chính ủy Vùng Cảnh sát biển 1; ông Bùi Xuân Thao - Trưởng phòng Phóng viên, Báo Công lý; ông Nguyễn Thái Thuận, Chánh án TAND khu vực 4 - Hải Phòng; lãnh đạo Viện KSND khu vực 4 - Hải Phòng; đại diện lãnh đạo Đồn Biên phòng Cát Bà (Bộ đội Biên phòng TP. Hải Phòng); đại diện Phòng Kinh tế đặc khu Cát Hải và đông đảo ngư dân, chủ tàu cá…

Phát biểu khai mạc chương trình, ông Phạm Văn Phích - Phó Chánh án TAND TP. Hải Phòng gửi lời cảm ơn đến Báo Công lý, Viện KSND khu vực 4, TAND khu vực 4, Bộ Tư lệnh Vùng Cảnh sát biển 1, Ban Chỉ hủy Bộ đội Biên phòng TP. Hải Phòng, UBND đặc khu Cát Hải và bà con ngư dân đã phối hợp, tham dự chương trình hết sức ý nghĩa thiết thực.

Theo Phó Chánh án TAND TP. Hải Phòng, công tác phòng, chống khai thác IUU không phải là khẩu hiệu, cũng không là nhiệm vụ của riêng lực lượng chức năng mà đây là trách nhiệm của toàn hệ thống chính trị và cộng đồng ngư dân. Nếu chúng ta tiếp tục vi phạm trong khai thác IUU hệ quả không chỉ là các chế tài quốc tế mà trực tiếp ảnh hưởng đến thu nhập, sinh kế của chính người dân vùng biển và sự phát triển bền vững của ngành thủy sản Việt Nam.

Thông qua một vụ án hình sự cụ thể mà bị cáo phạm tội “Mua bán, tàng trữ, sử dụng trái phép vật liệu nổ” và “Hủy hoại nguồn lợi thủy sản” trên vùng biển Bạch Long Vỹ mà Tòa án đã xét xử; cùng với những tình huống pháp lý phát sinh tại phiên tòa giả định, mọi người sẽ hiểu pháp luật quy định thế nào là hành vi phạm tội, động cơ mục đích, phương thức phạm tội và hành vi phạm tội sẽ bị pháp luật xử lý ra sao. Đồng thời, thông qua phiên tòa, mỗi người cũng sẽ rút ra được bài học, kinh nghiệm quý báu cho mình trong việc tuân thủ và chấp hành nghiêm quy định của pháp luật.

Hoạt động này cũng là dịp để đội ngũ Thẩm phán, Kiểm sát viên, cán bộ tư pháp rèn luyện kỹ năng xét xử, điều hành phiên tòa nâng cao chất lượng tuyên truyền pháp luật - một yêu cầu ngày càng quan trọng của cải cách tư pháp trong giai đoạn hiện nay.

Nội dung phiên tòa giả định được xây dựng dựa trên vụ việc có thật liên quan đến hành vi sử dụng vật liệu nổ để đánh bắt hải sản, đã được xét xử theo quy định.

Theo đó, TAND khu vực 4 - Hải Phòng đưa bị cáo Nguyễn Xuân Thành (sinh năm 1971), Bùi Văn Tùng (sinh năm 1970) và Nguyễn Khắc Trung (sinh năm 1970) ra xét xử về các tội “Mua bán, tàng trữ, sử dụng trái phép vật liệu nổ” và tội “Hủy hoại nguồn lợi thủy sản”.

Theo cáo trạng, khoảng 13 giờ ngày 11/4/2025, tại khu vực phía Tây Bắc đảo Cát Bà, Bộ Tư lệnh Vùng Cảnh sát biển 1 phối hợp với lực lượng chức năng kiểm tra tàu QN-3756TS. Thời điểm này, trên tàu có 03 người gồm Nguyễn Xuân Thành là chủ tàu kiêm thuyền trưởng và 02 thuyền viên là Bùi Văn Tùng, Nguyễn Khắc Trung.

Quá trình kiểm tra, lực lượng chức năng phát hiện thu giữ ở trong khoang tàu gồm: 05 túi nilon chứa 42 quả hình trụ, bên trong có các hạt nhỏ màu trắng nghi là thuốc nổ; 01 túi nilon có chứa các hạt màu trắng nghi là thuốc nổ; 01 túi nilon chứa 6 thỏi hình trụ bên trong nghi có thuốc nổ; 01 túi nilon trong có cuộn dây tròn màu đen dài 5m đường kính 0,5cm, nghi là dây cháy chậm; 01 túi da có buộc khuy kim loại nhọn màu trắng (dùng để dùi quả nổ), có 19 đoạn ống kim loại màu trắng hình trụ dài 4,5cm có cắm đoạn dây tròn màu đen dài 03cm, nghi là kíp nổ. Ngoài ra, lực lượng chức năng còn phát hiện số lượng hải sản đang được cấp đông trên tàu.

Theo kết luận giám định, số tang vật trên là vật liệu nổ (thuốc nổ công nghiệp ANFO, tổng là 4,33kg và thuốc nổ công nghiệp nhũ tương, tổng là 1,23kg); dây cháy chậm, tổng dài 5,0m; kíp nổ (kíp nổ đốt), số lượng 19 kíp; 19 đoạn dây gắn trên 19 kíp nổ là phụ kiện nổ, loại dây cháy chậm, dài 0,76m. Tất cả thuốc nổ, phụ kiện nổ ở trên đều có thể sử dụng gây nổ.

Theo định giá, tổng giá trị hải sản trên tàu thu giữ (cá song 70kg, cá thu 126kg, cá hồng là 50,7kg; cá tạp 03 tấn) là 58 triệu đồng.

Tại cơ quan điều tra, Thành khai nhận: Sáng 7/4/2025, Thành mua của người đàn ông tên Linh (không rõ lai lịch) ở khu vực vùng biển Đồ Sơn 01 bao gồm: thuốc nổ công nghiệp, thuốc nổ dạng nhũ tương, kíp nổ và dây cháy chậm hết số tiền 20.000.000 đồng... Sau đó, Thành cất giấu thuốc nổ, các phụ kiện nổ ở trong cabin tàu. Chiều ngày 10/4/2025, Thành thuê Tùng, Trung ra ngư trường Cát Bà - Long Châu làm công việc kéo lưới, vớt cá, xúc đá lạnh ướp cá. Ngày 11/4/2025, trong quá trình Thành sử dụng các vật liệu trên làm mìn nổ để đánh bắt hải sản thì bị lực lượng chức năng phát hiện, bắt giữ.

Tùng và Trung khai nhận không biết việc Thành mua, tàng trữ, chế tạo thuốc nổ và sử dụng để đánh bắt hải sản, chỉ khi Thành ném thuốc nổ xuống và cá bị sức ép nổi lên mới biết. Tuy nhiên, do được Thành phân công, trả lương nên Tùng và Trung vẫn làm.

Tại phiên tòa, các bị cáo đã thành khẩn khai nhận hành vi phạm tội của mình và đề nghị HĐXX xem xét, xử mức án nhẹ để sớm trở về với gia đình.

Theo nhận định của HĐXX, tính chất vụ án là rất nghiêm trọng; hành vi phạm tội của bị cáo Thành đã xâm phạm đến chính sách của Nhà nước về quản lý vật liệu nổ. Việc bị cáo sử dụng vật liệu nổ để đánh bắt hải sản vừa gây nguy hiểm cho bản thân, các thuyền viên khác vừa hủy hoại nguồn lợi thủy sản và môi trường sinh thái biển, gây mất trật tự trị an. Vì vậy, cần xử phạt các bị cáo với mức án nghiêm khắc để giáo dục và răn đe, phòng ngừa chung. Tuy nhiên, các bị cáo đã khai báo thành khẩn, ăn năn hối cải; đồng thời được hưởng các tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự theo quy định.

Căn cứ hồ sơ vụ án, kết quả tranh tụng và quy định của pháp luật, HĐXX tuyên phạt bị cáo Nguyễn Xuân Thành 04 năm 06 tháng tù về tội “Mua bán, tàng trữ, sử dụng trái phép vật liệu nổ” và 12 tháng tù về tội “Hủy hoại nguồn lợi thủy sản”. Tổng hợp hình phạt chung đối với bị cáo Thành là 5 năm 6 tháng tù.

Tuyên phạt bị cáo Bùi Văn Tùng 06 tháng tù và Nguyễn Khắc Trung 06 tháng tù cùng về tội “Hủy hoại nguồn lợi thủy sản”.

Ngoài ra, bị cáo Thành còn bị tịch thu tàu QN-3756TS và nộp số tiền 35 triệu đồng thu được từ việc bán số cá thu trên để sung ngân sách Nhà nước theo quy định.

Đại diện các cơ quan cho biết, việc tổ chức phiên tòa giả định về IUU tại Hải Phòng là hình thức tuyên truyền phổ biến pháp luật rất hiệu quả và lan tỏa. Đây là dịp để người dân tiếp cận với pháp luật một cách thực tế, dễ hiểu, đặc biệt là những quy định về khai thác hải sản và những hậu quả, cũng như chế tài xử lý khi vi phạm các quy định về IUU.

Thông qua chương trình, Ban Tổ chức mong muốn các cơ quan chức năng, đặc biệt là bà con ngư dân nâng cao nhận thức, trách nhiệm, phát huy sức mạnh tổng hợp trong công tác phòng, chống khai thác IUU. Từ đó, đóng góp tích cực cho công tác chuẩn bị phục vụ Đoàn Thanh tra EC sang làm việc tại Việt Nam lần thứ 5 và chung tay cùng cả nước gỡ bỏ "Thẻ vàng" của EC.

Nhân dịp này, Bộ Tư lệnh Vùng Cảnh sát biển 1, Bộ đội Biên phòng TP. Hải Phòng, TAND TP. Hải Phòng và Báo Công lý đã trao tặng 20 phần quà (gồm tiền mặt và hiện vật) cho các gia đình chính sách, ngư dân có hoàn cảnh khó khăn.