Độc đáo nghi thức lấy nước thiêng đền Dẻ Đoóng

Trong 02 ngày 02 – 03/3/2026 (tức ngày 14 và 15 tháng Một âm lịch), xã Hòa An long trọng tổ chức Lễ hội Đền Dẻ Đoóng năm 2026. Đây là năm thứ 17 lễ hội được khôi phục, tổ chức thường niên, từng bước tạo dựng dấu ấn sâu đậm và trở thành nét sinh hoạt văn hóa tâm linh quen thuộc trong đời sống của Nhân dân địa phương cũng như du khách gần xa.

Điểm nhấn đặc sắc của lễ hội năm nay là Lễ tạ Thần Đá – Thần Sông, được tổ chức tại ngã ba sông trong không gian linh thiêng, trang trọng. Nghi lễ bao gồm các nghi thức truyền thống như: dâng hương, đọc văn khấn, quăng chài cầu lộc, lấy nước thiêng vào ống bương và rước kiệu về đền. Theo quan niệm dân gian, đá tượng trưng cho sự bền vững, cho sức mạnh của núi rừng; nước tượng trưng cho sự sinh sôi, nuôi dưỡng và phát triển. Việc tạ ơn Thần Đá – Thần Sông thể hiện đạo lý “uống nước nhớ nguồn”, lòng biết ơn đối với thiên nhiên – nguồn sống của cộng đồng.

Đền Dẻ Đoóng được xây vào năm 1429, lúc đầu thờ các vị thần sông, thần núi có công với người dân tổng Nhượng Bản, châu Thạch Lâm xưa. Đền gắn với sự tích chấn yên dòng sông, ngăn không cho thác lũ phá hoại mùa màng, gieo rắc tang thương cho người dân, nên sau này Vua Mạc Kính Cung còn đặt tên là đền Giang Động. Đến thời Hậu Lê (1427-1789), đền Dẻ Đoóng được sửa sang lại đồng thời đưa thêm tượng phật và thánh mẫu vào phối thờ, từ đó đền có thêm chức năng thờ phật và mẫu.

Tương truyền: Ngày xưa có một chàng trai nghèo làm nghề đánh cá, chàng là người có hiếu với cha mẹ. Đến ngày giỗ cha, chàng đi quăng chài với hy vọng sẽ được một mẻ cá để về làm giỗ, nhưng quăng mãi mà không được con cá nào. Lúc nào kéo chài lên cũng chỉ được một hòn đá hình hai người, chàng chắp tay cầu khấn: “Nếu là thần thánh, xin cho một mẻ cá về giỗ cha”. Sau lời khấn, chàng đã quăng chài được một mẻ cá đầy. Thấy lời khấn của mình có hiển linh, chàng trai đem hòn đá về lập miếu thờ ở Vò Ban. Vào một đêm mưa to, gió lớn, miếu thờ bị tốc mái, một gắp gianh bay sang đồi Riệt Rì, từ đó nhân dân đã dựng miếu thờ tại đấy. Nhưng tại nơi đấy xa dân cư, đường đi lại khó khăn, diện tích chật hẹp không đáp ứng được nhu cầu tế lễ của nhân dân, nên nhân dân trong vùng đã dựng ngôi đền tại làng Dẻ Đoóng và đưa hòn đá thần ở miếu vào đền để thờ.

Ngoài ý nghĩa văn hoá tâm linh, đền Dẻ Đoóng còn mang ý nghĩa lịch sử cách mạng, tại đây đã diễn ra đại hội đại biểu bầu ra Ủy ban nhân dân lâm thời, lễ tuyên bố và chào mừng việc thành lập Chính quyền cách mạng của tỉnh Cao Bằng ngày 15/6/1945. Với giá trị về văn hoá, lịch sử đó, năm 2008, đền Dẻ Đoóng đã được UBND tỉnh Cao Bằng xếp hạng và công nhận là Di tích lịch sử văn hoá cấp tỉnh.

Lễ hội Đền Dẻ Đoóng năm 2026 đã để lại nhiều ấn tượng tốt đẹp trong lòng Nhân dân và du khách thập phương, tiếp tục khẳng định giá trị văn hóa – lịch sử đặc sắc của địa phương, đồng thời góp phần quảng bá hình ảnh quê hương Hòa An giàu truyền thống, đang ngày càng phát triển.