Doanh nghiệp thủy sản nâng chuẩn trước biến động của thị trường

Theo ghi nhận mới đây từ Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (Vasep), thời gian giao hàng có thể tăng từ 7–10 ngày, thậm chí tới 20 ngày trong một số trường hợp. Điều này không chỉ làm chậm tiến độ giao hàng mà còn làm tăng chi phí vận tải, đặc biệt đối với các mặt hàng thủy sản đông lạnh vốn phụ thuộc nhiều vào container lạnh và chuỗi bảo quản nghiêm ngặt.

Không chỉ kéo dài thời gian, chi phí vận tải cũng tăng mạnh. DN xuất khẩu thủy sản cho biết chi phí container lạnh đã tăng thêm 2.000–4.000 USD mỗi container, chưa kể các phụ phí nhiên liệu và rủi ro chiến tranh.

Áp lực này không chỉ dừng ở vận tải quốc tế. Giá nhiên liệu tăng còn kéo theo chi phí logistics nội địa leo thang, ảnh hưởng đến toàn bộ chuỗi sản xuất – XK thủy sản.

Trong những năm gần đây, Trung Đông là một trong những thị trường tăng trưởng ổn định của thủy sản Việt Nam, như hồi năm 2025 kim ngạch XK đã hơn 401 triệu USD.

Tuy nhiên, trong bối cảnh hiện tại, khu vực này lại trở thành điểm nghẽn do phụ thuộc lớn vào vận tải biển.

Nhiều DN than phiền việc bố trí tàu an toàn ngày càng khó khăn, dẫn đến tình trạng gián đoạn giao hàng. Đối với mặt hàng cá tra – vốn có thị phần đáng kể tại khu vực này – tác động là trực tiếp và rõ rệt.

Trong khi đó, nhu cầu tại một số thị trường lớn khác có dấu hiệu chững lại, khiến đầu ra của cá tra trở nên kém thuận lợi hơn. Điều này đặt DN vào thế “kẹp giữa” chi phí tăng và sức cầu suy yếu.

Theo đánh giá chung, các yếu tố bất lợi hiện nay chưa gây sụt giảm mạnh về kim ngạch XK thủy sản, nhưng đã làm gia tăng đáng kể chi phí và rủi ro vận hành.

Trong bối cảnh đó, Vasep khuyến nghị các DN cần chủ động trao đổi với đối tác nhập khẩu và hãng tàu để điều chỉnh kế hoạch giao hàng khi cần thiết, đồng thời cân nhắc các phương án vận tải thay thế nhằm hạn chế rủi ro.

Các DN xuất khẩu thủy sản buộc phải thích ứng theo hướng linh hoạt hơn thông qua việc chủ động theo dõi biến động thị trường, điều chỉnh kế hoạch sản xuất – giao hàng.

Tuy nhiên, giải pháp mang tính căn cơ vẫn là nâng cao năng lực tuân thủ. Việc đầu tư vào các tiêu chuẩn về an toàn thực phẩm, môi trường và truy xuất nguồn gốc không chỉ giúp giảm rủi ro mà còn là điều kiện bắt buộc để duy trì thị trường.

Ở góc độ dài hạn, các chuyên gia cho rằng những áp lực hiện tại đang thúc đẩy quá trình tái cấu trúc ngành thủy sản Việt Nam.

Mô hình cạnh tranh dựa vào chi phí thấp dần bộc lộ hạn chế khi các thị trường lớn ngày càng siết chặt tiêu chuẩn. Thay vào đó, lợi thế cạnh tranh sẽ chuyển sang các yếu tố: Minh bạch chuỗi cung ứng; tuân thủ tiêu chuẩn quốc tế; phát triển bền vững.

DN thích ứng nhanh sẽ có cơ hội củng cố vị thế và gia tăng giá trị xuất khẩu. Ngược lại, nếu chậm thay đổi, nguy cơ bị loại khỏi các thị trường lớn là hiện hữu.

Từ “áp lực kép” của thị trường và logistics, ngành thủy sản Việt Nam đang đứng trước một bước ngoặt quan trọng.

Đây không chỉ là giai đoạn vượt khó, mà còn là quá trình chuyển đổi sang mô hình phát triển mới – nơi tiêu chuẩn, minh bạch, bền vững trở thành điều kiện tiên quyết.

Trong bối cảnh đó, khả năng thích ứng nhanh, đầu tư đúng hướng sẽ quyết định việc DN có thể trụ vững hay bị đào thải trong cuộc cạnh tranh ngày càng khắt khe trên thị trường toàn cầu.