Doanh nghiệp cần xây dựng nhiều kịch bản thay vì chỉ dựa vào một dự báo

Doanh nghiệp xây dựng nhiều kịch bản, quản trị dòng tiền và kiểm soát rủi ro tỷ giá

Sự kiện nằm trong khuôn khổ Đề án “Hỗ trợ doanh nghiệp, hộ kinh doanh phục hồi và phát triển hoạt động sản xuất, kinh doanh thông qua tuyên truyền, phổ biến chính sách và nâng cao năng lực”.

Diễn đàn quy tụ đại diện Ngân hàng Nhà nước, các tổ chức tài chính, chuyên gia kinh tế, hiệp hội ngành hàng và hơn 100 đại biểu, tập trung nhận diện những rủi ro kinh tế vĩ mô có thể tác động trực tiếp đến hoạt động sản xuất, kinh doanh trong giai đoạn tới.

Theo các chuyên gia, trong bối cảnh kinh tế thế giới tiếp tục đối mặt với bất ổn địa chính trị, biến động dòng vốn và giá năng lượng, thách thức đối với doanh nghiệp không chỉ nằm ở chi phí đầu vào gia tăng mà còn ở khả năng duy trì thanh khoản, tiếp cận vốn và bảo đảm hiệu quả đầu tư dài hạn.

Phát biểu khai mạc, Phó Chủ tịch VCCI Nguyễn Quang Vinh nhận định, cộng đồng doanh nghiệp đang đứng trước áp lực kép: vừa phải hoàn thành kế hoạch sản xuất, kinh doanh năm 2026, vừa chuẩn bị chiến lược phát triển cho năm 2027 trong môi trường kinh tế quốc tế khó dự báo.

Theo ông Vinh, tỷ giá, lãi suất và giá năng lượng không đơn thuần là những chỉ số kinh tế vĩ mô mà tác động trực tiếp đến từng hợp đồng, đơn hàng và quyết định đầu tư.

Biến động tỷ giá có thể làm gia tăng chi phí nhập khẩu nguyên liệu, máy móc và nghĩa vụ trả nợ ngoại tệ. Lãi suất ảnh hưởng đến chi phí sử dụng vốn, trong khi giá năng lượng tác động đến chi phí vận hành, vận tải và năng lực cạnh tranh của sản phẩm.

Những biến động này có thể tạo ra tác động cộng hưởng, đặc biệt với các doanh nghiệp sản xuất, xuất khẩu có tỷ trọng nguyên liệu nhập khẩu lớn hoặc phụ thuộc nhiều vào vốn vay.

"Doanh nghiệp cần xây dựng nhiều kịch bản thay vì chỉ dựa vào một dự báo", ông Vinh nhấn mạnh.

Yêu cầu duy trì ổn định kinh tế vĩ mô

Trình bày báo cáo đề dẫn, TS Nguyễn Đức Hiển, Phó Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương, nhấn mạnh yêu cầu duy trì ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát, bảo đảm các cân đối lớn và khơi thông nguồn lực cho tăng trưởng.

Theo ông Hiển, trong bối cảnh mới, doanh nghiệp cần nâng cao năng lực quản trị, khả năng hấp thụ vốn và thích ứng với những thay đổi của thị trường.

Một trong những vấn đề được các chuyên gia đặc biệt quan tâm là sự phụ thuộc lớn vào tín dụng ngân hàng, nhất là đối với nhu cầu vốn trung và dài hạn.

Mặc dù tín dụng tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong cung ứng vốn cho nền kinh tế, hệ thống ngân hàng khó có thể đáp ứng toàn bộ nhu cầu đầu tư ngày càng lớn của doanh nghiệp.

Điều này đặt ra yêu cầu phát triển thị trường vốn và đa dạng hóa các kênh huy động, qua đó giảm áp lực lên tín dụng ngân hàng và tạo nền tảng tài chính bền vững hơn cho hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Để tiếp cận được các nguồn vốn dài hạn, doanh nghiệp cần nâng cao tính minh bạch của báo cáo tài chính, chuẩn hóa dữ liệu, cải thiện quản trị và xây dựng phương án sử dụng vốn khả thi.

Bài toán quản trị dòng tiền

Dưới góc nhìn thận trọng, Phó Giáo sư, Tiến sỹ Bùi Quang Tuấn, Phó Chủ tịch Hội Khoa học Kinh tế Việt Nam, nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam và Thế giới, chỉ ra rằng dù các chỉ số vĩ mô đang rất lạc quan, song lớp "đệm vĩ mô" của nền kinh tế đang mỏng dần.

Dấu hiệu đáng lưu tâm là tình trạng nhập siêu đang có xu hướng quay trở lại, cùng với lạm phát vượt ngưỡng 5% trong 9 tháng của năm, đang trực tiếp làm hẹp dư địa điều hành của chính sách tiền tệ.

Cụ thể, Ngân hàng Nhà nước chịu sức ép lớn khi vừa phải kiểm soát lạm phát, vừa phải duy trì thanh khoản, giữ mặt bằng lãi suất hợp lý để bơm vốn cho nền kinh tế trong bối cảnh chênh lệch giữa huy động và tín dụng có thời điểm chạm mức rất lớn.

Theo Tiến sỹ Bùi Quang Tuấn, thế giới hiện tại dường như đang phải dựa vào một "trụ cột" duy nhất để duy trì đà tăng trưởng thương mại, đó là sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo. Tuy nhiên, sự bùng nổ này tiềm ẩn rủi ro “bong bóng”.

Ông dẫn chứng bốn tập đoàn công nghệ lớn nhất thế giới dự kiến rót tới 1.000 tỷ USD vào cơ sở hạ tầng AI trong năm 2026 và dự kiến gần 1.450 tỷ USD vào năm 2027 và trên 1.600 tỷ USD trong năm 2028, nhưng thu nhập hiện tại từ AI mới chỉ dừng ở mức khiêm tốn 200 tỷ USD.

Do đó, ông lưu ý nếu những kỳ vọng đầu tư bị sụp đổ, một cuộc khủng hoảng kinh tế toàn cầu chu kỳ mới hoàn toàn có thể xảy ra. Với độ mở kinh tế lớn, Việt Nam có thể chịu những tác động dây chuyền qua bốn kênh truyền dẫn chính. Là thương mại xuất khẩu, giá dầu, biên độ lãi suất của Cục dự trữ liên bang Mỹ (Fed) và biến động dòng vốn.

Đứng trước bối cảnh đó, không một giải pháp đơn lẻ nào có thể hóa giải mọi sức ép, Phó Chủ tịch VCCI Nguyễn Quang Vinh khuyến nghị cộng đồng doanh nghiệp cần đặt quản trị dòng tiền ở vị trí trung tâm. Bên cạnh đó, doanh nghiệp cần chủ động kiểm soát chặt chẽ kỳ hạn vốn, cơ cấu đồng tiền, lượng hàng tồn kho và các điều khoản thanh toán.

Quan trọng hơn, giới kinh doanh không thể chỉ dựa vào tín dụng ngân hàng trung và dài hạn. Theo ông, các định chế tài chính, công ty chứng khoán có vai trò đồng hành giúp doanh nghiệp chuẩn hóa dữ liệu, minh bạch báo cáo tài chính, từ đó đa dạng hóa nguồn huy động qua thị trường vốn, san sẻ rủi ro tín dụng.

Để củng cố đệm vĩ mô, các chuyên gia đề xuất các cơ quan quản lý cần khẩn trương thiết lập bảng cảnh báo sớm cho các biến số vĩ mô, như chỉ số lạm phát, cán cân thương mại, lãi suất quốc tế và giá năng lượng để có phản ứng linh hoạt.

Đặc biệt, chính sách tài khóa và tiền tệ cần phối hợp đồng bộ để nuôi dưỡng nguồn thu, khơi thông nguồn lực đầu tư tư nhân, vốn đang là động lực cốt lõi đóng góp rất lớn cho nền kinh tế nhưng lại có dấu hiệu thu hẹp về đóng góp ngân sách trong thời gian gần đây.

Các chuyên gia cho rằng đã đến lúc cần xây dựng một hệ sinh thái cộng sinh, nơi các tập đoàn lớn đóng vai trò dẫn dắt mà không chèn lấn không gian phát triển của các doanh nghiệp vừa, nhỏ và hộ kinh doanh.

Kết luận diễn đàn VCCI cho biết sẽ tổng hợp các kiến nghị liên quan đến giảm chi phí vốn, cải thiện khả năng tiếp cận tín dụng và phát triển thị trường vốn để chuyển tới cơ quan có thẩm quyền.

Nhìn từ những cảnh báo tại diễn đàn, thách thức lớn nhất đối với doanh nghiệp trong năm 2027 không chỉ là dự báo tỷ giá tăng hay giảm, lãi suất biến động ra sao, mà là khả năng duy trì hoạt động và bảo vệ dòng tiền trước những kịch bản bất lợi.

Khi các yếu tố bên ngoài ngày càng khó kiểm soát, năng lực quản trị tài chính, đổi mới công nghệ và đa dạng hóa nguồn vốn sẽ trở thành nền tảng quyết định sức chống chịu và khả năng phát triển dài hạn của doanh nghiệp Việt Nam.