Bộ Y tế đang lấy ý kiến dự thảo Thông tư hướng dẫn một số nội dung chính sách khuyến khích, khen thưởng, hỗ trợ đối với tập thể, cá nhân thực hiện tốt công tác dân số. Đáng chú ý, dự thảo đề xuất khen thưởng kèm hỗ trợ bằng tiền hoặc hiện vật đối với các xã có từ 60% phụ nữ sinh đủ hai con trở lên, đồng thời bổ sung nhiều chính sách hỗ trợ nhằm nâng mức sinh, giảm mất cân bằng giới tính khi sinh và nâng cao chất lượng dân số.
Đề xuất nhiều chính sách khuyến khích sinh đủ hai con
Bộ Y tế đang lấy ý kiến đối với dự thảo Thông tư hướng dẫn một số nội dung chính sách khuyến khích, khen thưởng, hỗ trợ đối với tập thể, cá nhân thực hiện tốt công tác dân số. Dự thảo nhằm tạo cơ sở để các địa phương xây dựng chính sách khuyến khích, khen thưởng, hỗ trợ bằng tiền hoặc hiện vật phù hợp với điều kiện thực tế.
Theo dự thảo, đối tượng được áp dụng gồm các tập thể như thôn, xóm, làng, ấp, buôn, bon, phum, sóc và đơn vị hành chính cấp xã; đồng thời áp dụng đối với công dân Việt Nam cư trú trên lãnh thổ Việt Nam thực hiện tốt công tác dân số.
Một trong những nội dung đáng chú ý là chính sách khuyến khích gia tăng mức sinh để đạt và duy trì mức sinh thay thế.
Cụ thể, xã có tỷ lệ phụ nữ sinh đủ hai con từ 60% trở lên sẽ được đề xuất UBND cấp tỉnh khen thưởng kèm theo hỗ trợ bằng tiền hoặc hiện vật.

Tùy điều kiện thực tế, địa phương có thể quyết định khen thưởng một lần hoặc áp dụng các mức thưởng khác nhau đối với những xã duy trì thành tích liên tục trong 3 năm hoặc 5 năm.
Đối với cá nhân, dự thảo giao địa phương chủ động lựa chọn các hình thức hỗ trợ như khen thưởng, hỗ trợ bằng tiền hoặc hiện vật đối với phụ nữ sinh con, sinh đủ hai con ngoài các trường hợp đã được quy định trong Luật Dân số.
Ngoài ra, địa phương có thể hỗ trợ phụ nữ mang thai; hỗ trợ tài chính hằng tháng cho trẻ đến đủ 12 tháng, 24 tháng hoặc 36 tháng tuổi; hỗ trợ chi phí ăn trưa cho trẻ mầm non và triển khai các hình thức hỗ trợ khác phù hợp với điều kiện thực tế.
Khuyến khích giảm mất cân bằng giới tính khi sinh và nâng cao chất lượng dân số
Bên cạnh mục tiêu nâng mức sinh, dự thảo cũng đề xuất nhiều chính sách nhằm giảm mất cân bằng giới tính khi sinh.
Theo đó, xã có 100% thôn đưa nội dung không trọng nam hơn nữ, không lựa chọn giới tính thai nhi và kiểm soát mất cân bằng giới tính khi sinh vào hương ước, quy ước sẽ được đề xuất UBND cấp tỉnh khen thưởng một lần kèm theo hỗ trợ bằng tiền hoặc hiện vật.
Các cơ sở y tế, cơ sở sản xuất hoặc cung cấp văn hóa phẩm liên quan đến lựa chọn giới tính khi sinh nếu tham gia đầy đủ các hoạt động tuyên truyền, tập huấn, đồng thời không vi phạm quy định cấm lựa chọn giới tính thai nhi cũng được xem xét khen thưởng.
Để giảm tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh, dự thảo còn cho phép các địa phương xây dựng nhiều chính sách hỗ trợ đối với gia đình sinh hai con gái, trẻ em gái thuộc hộ nghèo, hộ cận nghèo hoặc sống ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi, vùng đặc biệt khó khăn, biên giới, hải đảo.
Các hình thức hỗ trợ có thể bao gồm tôn vinh, biểu dương gia đình nuôi dạy con tốt; miễn, giảm học phí; hỗ trợ mua bảo hiểm y tế học sinh; hỗ trợ sữa học đường; hỗ trợ phụ nữ phát triển kinh tế cùng các chính sách phù hợp khác.
Đối với mục tiêu nâng cao chất lượng dân số, dự thảo đề xuất khen thưởng xã đạt tỷ lệ từ 70% phụ nữ mang thai được sàng lọc trước sinh đủ 4 bệnh cơ bản và 90% trẻ sơ sinh được sàng lọc đủ 5 bệnh cơ bản.
Bên cạnh đó, xã có 90% nam, nữ thanh niên được tư vấn và khám sức khỏe trước khi kết hôn cũng sẽ được đề xuất khen thưởng.
Đối với cá nhân, dự thảo đề xuất hỗ trợ phụ nữ mang thai, trẻ sơ sinh thuộc hộ nghèo, hộ cận nghèo, đối tượng bảo trợ xã hội hoặc sinh sống tại vùng nhiễm chất độc dioxin, miền núi, biên giới, hải đảo, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, vùng khó khăn và đặc biệt khó khăn thực hiện sàng lọc trước sinh, sàng lọc sơ sinh và có thể được hỗ trợ bằng tiền.
Ngoài ra, cộng tác viên dân số, nhân viên y tế thôn hoàn thành vượt chỉ tiêu vận động người dân tham gia khám sức khỏe trước hôn nhân, sàng lọc trước sinh và sàng lọc sơ sinh cũng sẽ được xem xét khen thưởng, hỗ trợ bằng tiền hoặc hiện vật.
Dự thảo cũng đề xuất tiếp tục hỗ trợ phương tiện tránh thai, chi phí dịch vụ kế hoạch hóa gia đình và chi phí sàng lọc dự phòng vô sinh đối với người thuộc hộ nghèo, hộ cận nghèo, đối tượng bảo trợ xã hội, người dân vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi, vùng đặc biệt khó khăn, ven biển, hải đảo và khu vực biên giới đất liền nhằm góp phần nâng cao chất lượng dân số trong giai đoạn mới.