Đề xuất tăng quyền chủ động cho địa phương trong phân bổ vốn đầu tư công

Chiều 5/11, tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI, Quốc hội thảo luận tại hội trường về dự án Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất).

Việc xây dựng dự án Luật Ngân sách nhà nước theo hướng hợp nhất, tích hợp các quy định liên quan đến đầu tư công được đánh giá là bước đi quan trọng nhằm đổi mới quản trị tài chính quốc gia.

Các đại biểu ghi nhận nỗ lực của cơ quan soạn thảo, cơ quan thẩm tra trong tiếp thu, chỉnh lý dự thảo, góp phần tháo gỡ những vướng mắc trong quản lý, phân bổ và sử dụng nguồn lực.

Trong những nội dung được nhiều đại biểu quan tâm là bảo đảm tính linh hoạt, chủ động cho chính quyền địa phương trong điều hành kinh tế - xã hội, đồng thời giữ vững kỷ luật tài khóa.

Các đại biểu đề nghị tăng thẩm quyền cho UBND cấp tỉnh trong điều chỉnh, phân bổ vốn giữa các dự án, nhất là những trường hợp không làm thay đổi tổng mức vốn và mục tiêu đầu tư.

Đại biểu Đoàn Thị Lê An (Đoàn ĐBQH tỉnh Cao Bằng) đánh giá cao quy định tại khoản 5 Điều 51 của dự thảo về việc tăng quyền chủ động cho UBND cấp tỉnh trong điều chỉnh mức vốn đầu tư công giữa các chương trình, dự án, nhiệm vụ. Tuy nhiên, đại biểu cho rằng thẩm quyền này vẫn bị giới hạn bởi danh mục đã được HĐND tỉnh quyết định.

Từ thực tiễn địa phương, đại biểu phân tích, tại các tỉnh miền núi, tiến độ triển khai dự án thường chịu tác động của địa hình, thời tiết, công tác giải phóng mặt bằng và nhiều yếu tố khách quan. Có dự án đủ điều kiện, có khả năng giải ngân nhưng thiếu vốn, trong khi dự án khác đã được bố trí vốn lại gặp vướng mắc, chưa thể triển khai hoặc giải ngân.

Nếu mọi trường hợp bổ sung, điều chỉnh danh mục dự án đều phải trình HĐND, kể cả khi không làm thay đổi tổng mức vốn và mục tiêu đầu tư, sẽ hạn chế tính linh hoạt trong điều hành, ảnh hưởng đến tiến độ và hiệu quả sử dụng vốn.

Vì vậy, đại biểu đề nghị sửa đổi điểm c khoản 2 Điều 48 và khoản 5 Điều 51 theo hướng HĐND cấp tỉnh quyết định mục tiêu, định hướng, nguyên tắc phân bổ và tổng mức vốn đầu tư công 5 năm, cùng những nội dung quan trọng thuộc thẩm quyền theo quy định của pháp luật.

Trên cơ sở đó, UBND cấp tỉnh được chủ động điều chỉnh mức vốn, bổ sung hoặc điều chỉnh danh mục dự án trong phạm vi tổng mức vốn đã được HĐND quyết định, nếu đáp ứng đầy đủ điều kiện luật định, không làm thay đổi mục tiêu, định hướng đầu tư và không thuộc trường hợp HĐND phải trực tiếp quyết định.

Đại biểu cũng đề nghị quy định rõ trách nhiệm của UBND cấp tỉnh trong việc công khai, báo cáo HĐND tại kỳ họp gần nhất và chịu trách nhiệm về hiệu quả sử dụng vốn.

Cùng quan tâm đến vấn đề phân cấp, đại biểu Thạch Phước Bình (Đoàn ĐBQH tỉnh Vĩnh Long) đề nghị rà soát, bảo đảm tính thống nhất giữa Điều 31 và Điều 75 của dự thảo. Theo đại biểu, cần quy định rõ nguyên tắc phân cấp theo hướng HĐND quyết định tổng mức, mục tiêu, danh mục và các chỉ tiêu tài khóa quan trọng; UBND được chủ động phân bổ, điều chỉnh trong phạm vi nguồn lực được giao, đồng thời chịu sự giám sát chặt chẽ của HĐND.

Các ý kiến tại phiên thảo luận đề nghị Chính phủ và cơ quan soạn thảo tiếp tục hoàn thiện dự thảo Luật theo hướng hài hòa giữa quản lý thống nhất và phân cấp thực chất, giữa quyền quyết định và trách nhiệm giải trình, giữa kỷ luật ngân sách và tính chủ động trong điều hành.

Đặc biệt, chính sách ngân sách cần tính đến điều kiện đặc thù của các tỉnh miền núi, biên giới, tạo điều kiện thu hẹp khoảng cách phát triển, bảo đảm công bằng trong tiếp cận và sử dụng nguồn lực, qua đó nâng cao hiệu quả quản lý tài chính công.

Dự án Luật Ngân sách Nhà nước (hợp nhất) gồm 10 chương và 103 điều được kỳ vọng sẽ giải quyết triệt để những điểm nghẽn này. Dự thảo luật đã tích hợp toàn diện các quy định về lập kế hoạch, phân bổ, chấp hành, quyết toán ngân sách và đầu tư công, đồng thời Luật sửa đổi, bổ sung nhiều nội dung quan trọng nhằm bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất của hệ thống pháp luật.

Các nhóm chính sách lớn được đề cập bao gồm: việc chuẩn hóa các khái niệm về chi đầu tư phát triển, dự phòng ngân sách, kết dư ngân sách; Đổi mới quy trình lập dự toán chi đầu tư công hằng năm; Xây dựng một Chương riêng kế hoạch tài chính 5 năm gắn liền với danh mục đầu tư công; Cũng như, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số trong quản lý tài chính công.

Bên cạnh đó, dự thảo luật cũng làm rõ hơn trách nhiệm và thẩm quyền của Chính phủ, Bộ Tài chính, Bộ Khoa học và Công nghệ cùng các Bộ, cơ quan Trung ương trong việc ban hành tiêu chuẩn, định mức, chế độ chi và phân bổ nguồn lực.

Việc điều chỉnh thời gian lập, trình và giao dự toán ngân sách, cũng như quy định chặt chẽ hơn về thời hạn chi, xử lý dư dự toán và chuyển nguồn cuối năm, sẽ góp phần quan trọng trong việc siết chặt kỷ luật, kỷ cương tài chính, nâng cao hiệu quả sử dụng vốn Nhà nước.