Để những cánh chim bình yên trở về

Trước những “trận địa” săn bắt chim trời, lực lượng chức năng đang tăng cường tuần tra, tháo dỡ từng mét lưới, giải cứu những cá thể mắc bẫy, góp phần giữ lại những đường bay bình yên giữa thiên nhiên.

Những “trận địa” giữa đồng

Đầu tháng 9, những cánh đồng bắt đầu bước vào mùa chim di cư. Từ vùng nội đồng đến các bãi đất ngập nước, cửa sông, ven biển, từng đàn chim tìm về kiếm ăn, trú ngụ trước khi tiếp tục hành trình. Nhưng trên những đường bay ấy, không phải nơi nào cũng bình yên.

Giữa những khoảng đồng rộng, có nơi những chiếc cọc tre được dựng thành hàng dài. Lưới mảnh giăng ngang, phía dưới đặt chim giả. Ở một số điểm, người săn bắt còn sử dụng thiết bị phát tiếng chim để dẫn dụ những đàn chim đang bay trên trời sà xuống.

Nhìn từ xa, những sợi lưới mỏng gần như lẫn vào không gian. Nhưng với những đàn chim di cư, đó có thể là điểm kết thúc của một hành trình dài.

Thay vì phương thức săn bắt đơn giản trước đây, các dụng cụ dẫn dụ ngày càng đa dạng. Chim mồi, chim giả kết hợp loa phát âm thanh, thiết bị kích âm có thể khiến chim tưởng phía dưới là nơi đồng loại đang tập trung kiếm ăn. Khi chúng hạ độ cao hoặc sà xuống, những tấm lưới chờ sẵn trở thành chiếc bẫy khó thoát.

Trước thực trạng đó, nhiều địa phương ở Nghệ An đã tăng cường lực lượng xuống đồng, rà soát những khu vực thường xuất hiện chim hoang dã và chim di cư. Những hàng cọc bị nhổ bỏ, lưới được thu gom, chim giả cùng các thiết bị dẫn dụ bị tháo dỡ.

Tại xã Hưng Nguyên Nam, qua kiểm tra nhiều khu vực, lực lượng chức năng phát hiện hàng nghìn mét lưới cùng nhiều cọc và dụng cụ phục vụ việc săn bắt chim. Toàn bộ số dụng cụ này sau đó được tháo dỡ, thu hồi.

Giữa những cuộc kiểm tra ấy cũng có những khoảnh khắc đặc biệt. Ba cá thể chim trời còn khỏe mạnh được lực lượng chức năng tiếp nhận. Sau khi kiểm tra tình trạng, những con chim được thả trở lại tự nhiên. Từ bàn tay người, chúng lại vỗ cánh bay lên.

Một hành động diễn ra trong ít phút, nhưng phía sau đó là câu chuyện lớn hơn về cách con người ứng xử với thiên nhiên. Bởi mỗi cá thể được giải cứu không đơn thuần là một con chim thoát khỏi chiếc bẫy, mà còn là một sự sống được trả lại cho môi trường vốn thuộc về nó.

Giữ bình yên cho những vùng chim tìm về

Cuộc truy quét các điểm săn bắt chim không chỉ diễn ra ở vùng nội đồng. Dọc khu vực ven biển, nơi có những vùng đất ngập nước và rừng ngập mặn, việc kiểm tra càng được chú trọng khi đây là những sinh cảnh quan trọng đối với nhiều loài chim hoang dã.

Xã Quỳnh Anh có khoảng 65ha rừng ngập mặn và đất ngập nước ven biển. Những khoảng rừng, bãi bồi và mặt nước nơi đây không chỉ tạo nên cảnh quan đặc trưng mà còn là môi trường sinh sống, kiếm ăn của nhiều loài thủy sinh, chim hoang dã và chim di cư.

Khi mùa chim về, công việc của lực lượng chức năng cũng nhiều hơn. Những cánh đồng, bãi đất ngập nước và các khu vực chim thường tập trung được đưa vào diện thường xuyên kiểm tra.

Ông Hồ Văn Thanh, Chủ tịch UBND xã Quỳnh Anh cho biết, địa phương xác định việc ngăn chặn săn bắt chim hoang dã, chim di cư phải được thực hiện kiên quyết.

Các lực lượng thường xuyên tuần tra tại những khu vực có nguy cơ cao, kịp thời phát hiện, tháo dỡ lưới, chim giả, thiết bị phát âm thanh và các phương tiện dùng để săn bắt chim trái quy định.

Theo ông Thanh, công tác này không thể chỉ dừng ở một vài đợt cao điểm. Đặc biệt vào mùa chim di cư, việc kiểm tra phải được duy trì thường xuyên, đi cùng với tuyên truyền để người dân hiểu hơn về ý nghĩa của việc bảo vệ chim hoang dã.

Thực tế những lần kiểm tra trước cho thấy quy mô của các điểm săn bắt không hề nhỏ. Lực lượng liên ngành từng thu giữ một bộ thiết bị kích âm dùng để dẫn dụ chim; tiêu hủy khoảng 1.000 cọc tre, nứa, 1.000m lưới, 200 chim giả bằng xốp và 1.000 que bẫy nhựa. Năm lán trại được dựng lên để phục vụ việc canh bẫy cũng bị tháo dỡ.

Đáng chú ý, 15 cá thể chim còn khỏe mạnh đã được giải cứu và thả về môi trường tự nhiên.

Những con số ấy phần nào cho thấy phía sau mỗi “trận địa” bị phát hiện là một hệ thống săn bắt được chuẩn bị khá công phu. Nếu không được phát hiện, tháo dỡ kịp thời, số lượng chim mắc bẫy có thể không dừng lại ở vài cá thể.

Tại xã Quỳnh Phú, lực lượng chức năng cũng rà soát các khu vực ven biển, rừng ven biển và những cánh đồng thuộc địa bàn Thuận Long cũ, Phú Nghĩa cũ.

Tại khu vực cánh đồng, ven biển thuộc địa bàn Thuận Long cũ, khoảng 300m lưới cùng nhiều dụng cụ bẫy chim và một giàn đánh cò được phát hiện. Các phương tiện săn bắt sau đó được tháo dỡ, thu hồi, vụ việc được lập biên bản để xử lý theo quy định.

Từ những vùng ven biển, cuộc ngăn chặn bẫy chim tiếp tục được triển khai tại xã Yên Thành. Qua rà soát, lực lượng chức năng phát hiện 112 cọc được dựng để giăng khoảng 1.820m lưới săn bắt chim. Những cá thể chim được giải cứu sau đó cũng được thả về với tự nhiên.

Để những cánh chim còn trở lại

Từ hàng trăm đến hàng nghìn mét lưới được phát hiện tại nhiều địa bàn cho thấy tình trạng săn bắt chim hoang dã vẫn còn tiềm ẩn, đặc biệt khi mùa di cư bắt đầu.

Điều đáng lo ngại không chỉ nằm ở số lượng lưới được giăng. Khi những phương thức truyền thống kết hợp với chim mồi, chim giả, loa phát tiếng và thiết bị kích âm, khả năng dẫn dụ chim tăng lên đáng kể. Một điểm bẫy có thể tác động đến nhiều cá thể, thậm chí cả đàn chim trên cùng đường di chuyển.

Bởi vậy, sau mỗi lần tháo dỡ, câu chuyện bảo vệ chim trời chưa thể xem là kết thúc. Nếu những chiếc cọc tiếp tục được dựng lại, lưới tiếp tục xuất hiện sau khi lực lượng chức năng rời đi thì cuộc giằng co giữa bảo tồn và săn bắt vẫn còn kéo dài.

Từ thực tế đó, bên cạnh tuần tra và xử lý vi phạm, chính quyền các địa phương đang đẩy mạnh tuyên truyền, vận động người dân không săn bắt, mua bán, vận chuyển, nuôi nhốt hoặc tiêu thụ chim hoang dã có nguồn gốc trái quy định; khuyến khích người dân tự nguyện giao nộp chim, dụng cụ săn bắt và thông báo cho cơ quan chức năng khi phát hiện các điểm giăng bẫy.

Chị Nguyễn Thị Hương, người dân xã Yên Thành cho biết, việc lực lượng chức năng thường xuyên xuống địa bàn kiểm tra, tháo dỡ các điểm bẫy chim nhận được sự đồng tình của người dân.

Khi nhận thức thay đổi, việc bảo vệ chim trời sẽ không chỉ còn là nhiệm vụ của lực lượng chức năng mà có thể trở thành ý thức chung của cộng đồng.

Đó cũng là điều quan trọng nhất. Bởi không lực lượng nào có thể có mặt trên tất cả những cánh đồng, bãi bồi hay vùng đất ngập nước. Muốn những đường bay thực sự an toàn, bên cạnh sự quyết liệt của chính quyền cần có sự chung tay của chính những người sống bên những cánh đồng ấy.

Mỗi mùa di cư, những đàn chim lại vượt hành trình dài tìm về những cánh đồng, bãi bồi, vùng đất ngập nước để kiếm ăn, trú ngụ rồi tiếp tục chuyến đi.

Trên hành trình ấy, những sinh cảnh tự nhiên chính là nơi dừng chân, còn những tấm lưới giăng giữa đồng có thể trở thành điểm cuối của một đường bay.

Bảo vệ chim di cư không chỉ là giải cứu những cá thể đang mắc bẫy. Quan trọng hơn là giữ những cánh đồng, vùng đất ngập nước, rừng ngập mặn tiếp tục là nơi bình yên để sự sống tìm về qua mỗi mùa.

Chiều xuống trên những cánh đồng, cọc bẫy đã được nhổ, từng tấm lưới được cuốn lại. Những cánh chim vừa được giải cứu vỗ cánh bay lên, chao giữa khoảng trời rồi khuất dần nơi xa.

Mỗi tấm lưới được tháo xuống không chỉ mở thêm một lối thoát cho chim trời, mà còn trả lại sự bình yên cho những đường bay vốn có từ bao mùa.

Khi những chiếc bẫy không còn được dựng lên giữa đồng, những cánh đồng, bãi bồi, vùng đất ngập nước sẽ lại là nơi trú ngụ an toàn trên hành trình thiên di.

Rồi mùa chim sẽ qua, những đàn chim lại bay về những miền đất khác. Điều cần giữ lại hôm nay là một khoảng trời không còn bẫy giăng, để khi mùa di cư trở lại, những cánh chim vẫn tìm thấy đường về.