Đề nghị làm rõ phạm vi định danh điện tử, bảo vệ quyền riêng tư

Tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI, sáng 26/10, dưới sự chủ trì của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn và điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội, Thượng tướng Nguyễn Doãn Anh, Quốc hội nghe Tờ trình và Báo cáo thẩm tra dự án Luật Định danh và xác thực điện tử.

Hoàn thiện hành lang pháp lý về định danh và xác thực điện tử

Thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ, Đại tướng Lương Tam Quang, Bộ trưởng Bộ Công an, trình bày Tờ trình dự án Luật. Dự thảo gồm 8 chương, 46 điều, nhằm thiết lập khuôn khổ pháp lý thống nhất về tạo lập, quản lý và sử dụng danh tính điện tử, phục vụ quản lý nhà nước, giao dịch điện tử và phát triển kinh tế số, xã hội số.

Dự thảo quy định 5 nhóm đối tượng định danh điện tử, gồm: cơ quan, tổ chức, cá nhân; sản phẩm, hàng hóa, tài sản vật chất và các đối tượng vật chất khác; cơ sở dữ liệu, tệp dữ liệu, hình ảnh, âm thanh, video, ứng dụng, phần mềm và dịch vụ số; sự kiện, giao dịch, hành vi; địa điểm và không gian.

Về mô hình định danh, dự thảo quy định hai phương thức: Nhà nước trực tiếp đầu tư, thiết lập hệ thống để thực hiện định danh đối với các đối tượng quan trọng, có yêu cầu quản lý đặc thù; hoặc cho phép tổ chức đủ điều kiện đầu tư, cung cấp dịch vụ định danh điện tử, đẩy mạnh xã hội hóa đối với các đối tượng còn lại.

Hệ thống định danh và xác thực điện tử gồm cơ sở dữ liệu quốc gia, nền tảng định danh và xác thực điện tử, ứng dụng VNeID, hệ thống quản lý hiệu lực danh tính điện tử, cổng định danh và xác thực điện tử quốc gia cùng các hệ thống liên quan.

Dự thảo cũng quy định ba mô hình xác thực điện tử: tập trung, trung gian và độc lập; điều kiện đối với tổ chức cung cấp dịch vụ; nguyên tắc công nhận danh tính điện tử và kết quả xác thực của nước ngoài trong giao dịch xuyên biên giới.

Đáng chú ý, dự thảo đề cao nguyên tắc thu thập dữ liệu tối thiểu, không thu thập lại dữ liệu đã có; nghiêm cấm sử dụng sinh trắc giả, hình ảnh giả tạo bằng công nghệ hoặc các hình thức gian lận công nghệ để giả mạo danh tính điện tử. Đồng thời, quy định trách nhiệm ghi nhận, lưu vết, truy vết và giải trình trong quá trình định danh, xác thực điện tử.

Đề nghị làm rõ phạm vi, bảo đảm an toàn dữ liệu và quyền riêng tư

Trình bày Báo cáo thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại, Thượng tướng Lê Tấn Tới cho biết, Ủy ban cơ bản nhất trí với tên gọi, phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng của dự thảo Luật.

Tuy nhiên, một số ý kiến đề nghị bổ sung quy định về nguyên tắc áp dụng pháp luật, làm rõ mối quan hệ giữa dự thảo Luật với Luật Căn cước, Luật Giao dịch điện tử và Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân. Việc định danh, xác thực điện tử cần được xác định là cơ sở kỹ thuật để nhận diện, xác thực đối tượng, không thay thế các quy định chuyên ngành về quyền sở hữu, điều kiện giao dịch và tình trạng pháp lý.

Đối với phạm vi đối tượng định danh điện tử, Ủy ban đề nghị nghiên cứu tính khả thi, phân định rõ các đối tượng bắt buộc và khuyến khích định danh; đánh giá nguy cơ lộ lọt thông tin, nhất là dữ liệu chứa bí mật nhà nước, bí mật kinh doanh.

Về danh tính điện tử và mã định danh, có ý kiến đề nghị quy định khung thông tin được phép thu thập, giới hạn các trường dữ liệu và tiêu chuẩn kỹ thuật, bảo đảm nguyên tắc thu thập tối thiểu, bảo vệ quyền riêng tư của chủ thể dữ liệu.

Đối với việc liên kết danh tính điện tử, cần xác định rõ phạm vi, điều kiện và mức độ liên kết theo tính chất, mục đích quản lý và rủi ro của giao dịch; chỉ bắt buộc liên kết trong những trường hợp pháp luật chuyên ngành quy định.

Ủy ban cũng đề nghị hoàn thiện quy định về quyền sở hữu, quản lý và sử dụng danh tính điện tử; bổ sung cơ chế ủy quyền, phân quyền; làm rõ thẩm quyền, căn cứ và thời hạn tạm dừng, hủy bỏ danh tính điện tử, cũng như trách nhiệm bồi thường khi xử lý sai gây thiệt hại.

Về xã hội hóa dịch vụ định danh và xác thực điện tử, cần xây dựng tiêu chuẩn kỹ thuật tối thiểu, chuẩn dữ liệu dùng chung và quy định cụ thể trách nhiệm pháp lý của tổ chức cung cấp dịch vụ khi xảy ra sự cố lộ lọt dữ liệu hoặc xác thực sai lệch.

Ngoài ra, Ủy ban đề nghị rà soát quy định về công nhận danh tính điện tử, chữ ký số và kết quả xác thực của nước ngoài; bảo đảm thống nhất về phí khai thác dữ liệu, tránh trùng lặp với pháp luật hiện hành. Dự thảo cũng cần có cơ chế giải quyết thủ tục bằng giấy tờ truyền thống khi xảy ra sự cố kỹ thuật hoặc tại địa bàn chưa đáp ứng yêu cầu về hạ tầng số.