ĐBQH: Cần chuẩn hóa bao bì thuốc lá, tăng diện tích cảnh báo sức khỏe lên 85%

Chiều 9/11, tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ hai, Quốc hội thảo luận tại hội trường về dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá. Trong đó, nhiều đại biểu đề nghị tăng diện tích cảnh báo sức khỏe trên bao bì thuốc lá, đồng thời tiến tới áp dụng bao bì trơn nhằm giảm sức hấp dẫn của sản phẩm, nhất là đối với giới trẻ.

Không để thương hiệu tạo sức hút trên bao thuốc lá

Góp ý về diện tích cảnh báo trên bao bì sản phẩm thuốc lá, đại biểu Nguyễn Quỳnh Liên (Đoàn ĐBQH tỉnh An Giang) đề nghị cơ quan soạn thảo nghiên cứu nâng diện tích cảnh báo sức khỏe trên bao bì. Theo đại biểu, cần quy định ngay trong Luật mục tiêu diện tích cảnh báo bằng hình ảnh tối thiểu 85% diện tích mỗi mặt chính trước và sau của bao thuốc lá; Chính phủ quyết định lộ trình và thời điểm bắt buộc thực hiện.

Đại biểu ủng hộ chủ trương tăng diện tích cảnh báo sức khỏe, tiến tới chuẩn hóa bao bì nhằm loại bỏ sức hấp dẫn của thương hiệu thuốc lá. Theo đại biểu, bao bì thuốc lá là phương tiện tiếp xúc thường xuyên với người tiêu dùng, do đó cảnh báo rõ ràng, dễ nhận biết có ý nghĩa trực tiếp trong việc nâng cao nhận thức và bảo vệ sức khỏe cộng đồng.

Dẫn khuyến nghị của Tổ chức Y tế thế giới, đại biểu cho biết diện tích cảnh báo sức khỏe nên chiếm từ 50% trở lên và lý tưởng nhất là 85% diện tích mỗi mặt chính của bao bì. Nhiều quốc gia đã áp dụng quy định tăng diện tích cảnh báo và chuẩn hóa bao bì thuốc lá.

Nếu chỉ giao Chính phủ quy định lộ trình mà không xác định mục tiêu cuối cùng trong Luật thì định hướng chính sách chưa đủ rõ. Vì vậy, cần xác lập mục tiêu cụ thể ngay trong Luật, đồng thời có quy định chuyển tiếp đối với bao bì sản phẩm đã được sản xuất hoặc nhập khẩu hợp pháp trước thời điểm áp dụng mức cảnh báo mới.

Cùng quan tâm đến nội dung này, đại biểu Lê Thanh Hoàn (Đoàn ĐBQH tỉnh Thanh Hóa) cho rằng, mặc dù quảng cáo thuốc lá đã bị cấm tương đối toàn diện, bao bì thuốc lá vẫn là một kênh quảng cáo tự thân tồn tại ổn định trong suốt 13 năm qua. Trong khi đó, diện tích dành cho cảnh báo sức khỏe bằng hình ảnh và chữ viết hiện chỉ được quy định ở mức tối thiểu 50% bề mặt bao thuốc lá.

Đại biểu dẫn chứng, nhiều quốc gia như Australia, Đan Mạch, Phần Lan và Thái Lan đã thực hiện khuyến nghị áp dụng bao bì trơn theo Công ước khung về kiểm soát thuốc lá. Từ đó, đại biểu đề nghị nghiên cứu sửa đổi Điều 15 theo hướng quy định sản phẩm thuốc lá phải sử dụng bao bì chuẩn hóa (bao bì trơn), có màu sắc thống nhất; toàn bộ bề mặt vỏ bao không được thể hiện logo, biểu tượng, hình ảnh, màu sắc trang trí, họa tiết hoặc các yếu tố định hình thương hiệu. Tên nhãn hiệu và tên sản phẩm chỉ được in theo kích thước, màu sắc thống nhất.

Đồng thời, diện tích in cảnh báo sức khỏe bằng hình ảnh phải chiếm ít nhất 80% diện tích mỗi mặt trước và sau của bao thuốc lá. Theo đại biểu, bao bì thuốc lá hiện là kênh tiếp thị cuối cùng còn sót lại; việc bắt buộc sử dụng bao bì trơn sẽ loại bỏ sức hấp dẫn về thị giác của sản phẩm, nhất là đối với thanh thiếu niên, qua đó góp phần giảm tỷ lệ sử dụng thuốc lá trong giới trẻ.

Ưu tiên giảm số người bắt đầu hút thuốc, nhất là thanh thiếu niên

Cũng cho ý kiến về diện tích cảnh báo sức khỏe trên bao bì thuốc lá, đại biểu Vũ Văn Tiến (Đoàn ĐBQH thành phố Hải Phòng) cho rằng, trọng tâm sửa đổi Luật lần này cần đặt phòng ngừa lên hàng đầu, trong đó ưu tiên giảm số người bắt đầu hút thuốc, nhất là thanh thiếu niên.

Theo đại biểu, khi đã lệ thuộc vào thuốc lá, việc cai thuốc thường rất khó khăn. Vì vậy, ngăn chặn hành vi hút thuốc ngay từ đầu là giải pháp bảo vệ sức khỏe hiệu quả, bền vững, góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và bảo vệ giống nòi.

Việc tăng diện tích, đổi mới hình ảnh cảnh báo trên bao bì sẽ góp phần nâng cao nhận thức về nguy cơ, giảm sức hấp dẫn của thuốc lá và ngăn ngừa hành vi bắt đầu hút thuốc, đặc biệt ở giới trẻ. Đây cũng là một trong những trụ cột quan trọng của công tác phòng, chống tác hại của thuốc lá. Tuy nhiên, dự thảo Luật vẫn chưa quy định cụ thể việc nâng diện tích cảnh báo sức khỏe trên bao bì thuốc lá từ mức tối thiểu 50% hiện nay lên ít nhất 85%.

Đại biểu Vũ Văn Tiến đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo cân nhắc quy định ngay tại Điều 15 của Luật mức cảnh báo sức khỏe bằng hình ảnh và chữ chiếm ít nhất 85% diện tích mỗi mặt chính trước và sau của bao thuốc lá, tiến tới áp dụng bao bì trơn.

Đại biểu cho rằng quy định này sẽ tạo cơ sở pháp lý vững chắc, xác lập trách nhiệm rõ ràng và bảo đảm tính bắt buộc trong thực thi; đồng thời thể hiện quyết tâm của Nhà nước trong việc thể chế hóa các quan điểm, nhiệm vụ, giải pháp bảo vệ sức khỏe Nhân dân tại Nghị quyết số 72-NQ/TW ngày 09/9/2025 của Bộ Chính trị.

Giải trình những vấn đề đại biểu Quốc hội quan tâm, Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan cho biết, Công ước khung về kiểm soát thuốc lá của Tổ chức Y tế thế giới (WHO) quy định diện tích cảnh báo tối thiểu là 30% ở mặt trước và mặt sau bao thuốc lá; khuyến nghị mức 50% trở lên và nguyên tắc diện tích cảnh báo càng lớn càng tốt.

Theo Bộ trưởng, nhiều quốc gia áp dụng diện tích cảnh báo từ 75% trở lên, ưu tiên hình ảnh trực quan và luân phiên. Thống kê năm 2025 cho thấy, có 77 quốc gia áp dụng diện tích cảnh báo trung bình từ 65% trở lên, 25 quốc gia quy định từ 75% trở lên và 11 quốc gia áp dụng từ 85% trở lên.

Trên cơ sở đó, cơ quan soạn thảo sẽ rà soát, đánh giá tác động và tham khảo thông lệ quốc tế để có mức điều chỉnh phù hợp.