Dấu ấn riêng của Tòa án vùng biên giới Quảng Ninh

Được thành lập theo mô hình TAND khu vực từ tháng 7/2025 trên cơ sở kế thừa nhiệm vụ của TAND TP Móng Cái và TAND huyện Hải Hà trước đây, TAND khu vực 6 - Quảng Ninh hiện có thẩm quyền đối với 10 xã, phường gồm Quảng Hà, Đường Hoa, Quảng Đức, Cái Chiên, Hải Sơn, Hải Ninh, Vĩnh Thực, Móng Cái 1, Móng Cái 2 và Móng Cái 3. Đây là một trong những địa bàn đặc thù nhất của tỉnh khi vừa có khu vực cửa khẩu, biên giới, vừa có xã đảo, miền núi, vùng sâu, vùng xa.

Khác với nhiều đơn vị khu vực chủ yếu giải quyết các vụ việc dân sự, hôn nhân thông thường, TAND khu vực 6 - Quảng Ninh thường xuyên phải xử lý các tranh chấp đất đai tồn đọng kéo dài, các vụ việc dân sự, kinh doanh thương mại có yếu tố nước ngoài, tranh chấp hành chính phát sinh tại địa bàn cửa khẩu, biên giới. Địa bàn rộng, nhiều xã đảo, miền núi xa trung tâm khiến quá trình xác minh, thu thập tài liệu, chứng cứ cho các vụ việc phức tạp hơn so với nhiều đơn vị khác trong tỉnh.

Theo báo cáo công tác 6 tháng đầu năm 2026, đơn vị đã thụ lý 556 vụ việc, tăng 203 vụ so với cùng kỳ; giải quyết 460 vụ việc, đạt tỷ lệ 82,7%. Riêng án hình sự đạt tỷ lệ giải quyết 91%, trong khi số lượng án dân sự, hôn nhân và gia đình tăng gần gấp đôi so với trước thời điểm sáp nhập.

Điểm nổi bật của TAND khu vực 6 - Quảng Ninh không chỉ nằm ở tỷ lệ giải quyết án mà còn ở cách xử lý áp lực công việc bằng hòa giải, đối thoại và chuyển đổi số. Trước áp lực gia tăng các tranh chấp phức tạp liên quan đất đai, hành chính, đơn vị vẫn duy trì tỷ lệ hòa giải, đối thoại thành theo quy định tố tụng đạt tới 93,2%, góp phần hạn chế phát sinh khiếu kiện kéo dài, giảm áp lực xét xử và tạo đồng thuận trong nhân dân.

Một trong những dấu ấn rõ nét nhất của đơn vị là việc đẩy mạnh chuyển đổi số ngay trong điều kiện còn thiếu biên chế công nghệ thông tin chuyên trách và hạ tầng chưa đồng bộ. Nếu nhiều Tòa án khu vực vẫn đang từng bước hoàn thiện quy trình số hóa thì tại TAND khu vực 6 - Quảng Ninh, các hoạt động ứng dụng công nghệ đã được triển khai tương đối đồng bộ trong quản lý, điều hành và giải quyết án.

Trong kỳ báo cáo, đơn vị đã tổ chức 16 phiên tòa trực tuyến, 17 phiên tòa rút kinh nghiệm; công khai 100% bản án, quyết định đủ điều kiện trên Cổng thông tin điện tử của TAND tối cao. Việc xét xử trực tuyến không chỉ phục vụ yêu cầu cải cách tư pháp mà còn đặc biệt phù hợp với địa bàn biên giới, hải đảo rộng, giúp tiết kiệm thời gian, chi phí đi lại cho đương sự và các cơ quan tiến hành tố tụng.

Đáng chú ý, toàn bộ Thẩm phán, Thư ký của đơn vị đều sử dụng phần mềm trợ lý ảo Tòa án phục vụ công tác chuyên môn với gần 9.000 lượt tra cứu nghiệp vụ, hàng chục tình huống pháp lý, trao đổi chuyên môn được cập nhật và tương tác trực tiếp trên hệ thống. Đây là mức độ ứng dụng công nghệ khá nổi bật ở cấp Tòa án khu vực hiện nay.

Không dừng ở việc sử dụng các phần mềm nghiệp vụ của ngành, đơn vị còn chủ động xây dựng quy trình quản lý công việc trên nền tảng Office để theo dõi tiến độ xử lý hồ sơ, cập nhật tình trạng giải quyết đơn thư của từng Thẩm phán, từng vụ việc theo thời gian thực. Đặc biệt, TAND khu vực 6 - Quảng Ninh đã áp dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong phân công vụ việc nhằm bảo đảm khách quan, hạn chế chênh lệch khối lượng công việc giữa các Thẩm phán. Đây được xem là điểm mới rất riêng của đơn vị trong tiến trình xây dựng Tòa án điện tử.

Song song với đó, dữ liệu vụ án được cập nhật đồng bộ từ khi thụ lý đến khi bản án có hiệu lực, bảo đảm yêu cầu “đúng, đủ, sạch, sống”. Các thông tin về vụ án, quyết định, tình trạng kháng cáo, kháng nghị đều được cập nhật kịp thời lên hệ thống quản lý án và đồng bộ với cơ sở dữ liệu của ngành. Việc trao đổi tài liệu tố tụng, lưu trữ hồ sơ, thống kê nghiệp vụ từng bước được thực hiện trên môi trường điện tử, phục vụ hiệu quả cho công tác quản lý và tra cứu chuyên môn.

Không chỉ tập trung công tác xét xử, TAND khu vực 6 - Quảng Ninh còn chú trọng tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật phù hợp với đặc thù địa bàn biên giới. Đơn vị đã tổ chức phiên tòa giả định tuyên truyền phòng, chống bạo lực học đường cho học sinh; tham gia các hoạt động hiến máu nhân đạo, an sinh xã hội, đền ơn đáp nghĩa, hỗ trợ người có hoàn cảnh khó khăn.

Dù đạt nhiều kết quả tích cực, đơn vị vẫn còn không ít khó khăn khi biên chế chưa đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ, chưa có công chức công nghệ thông tin chuyên trách, trong khi địa bàn rộng, nhiều vụ việc có yếu tố nước ngoài, yêu cầu xác minh, thu thập tài liệu phức tạp.

Bà Vũ Thị Thanh Phương, Chánh án TAND khu vực 6 - Quảng Ninh cho biết, thời gian tới đơn vị sẽ tiếp tục tập trung nâng cao chất lượng xét xử, đẩy mạnh hòa giải, đối thoại, tăng cường tổ chức các phiên tòa trực tuyến, phiên tòa rút kinh nghiệm; đồng thời đẩy mạnh số hóa hồ sơ, ứng dụng công nghệ thông tin và xây dựng mô hình Tòa án điện tử phù hợp với đặc thù địa bàn cửa khẩu, biên giới, hải đảo.

“Đối với đơn vị Tòa án khu vực ở địa bàn biên giới như TAND khu vực 6 - Quảng Ninh, yêu cầu đặt ra không chỉ là giải quyết án đúng thời hạn, đúng quy định pháp luật mà còn phải thích ứng nhanh với yêu cầu cải cách tư pháp, chuyển đổi số và nâng cao chất lượng phục vụ nhân dân. Đơn vị sẽ tiếp tục lấy chuyển đổi số, kỷ cương công vụ và nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ làm nhiệm vụ trọng tâm trong thời gian tới”, bà Phương nhấn mạnh.

Từ một đơn vị mới được tổ chức lại sau sáp nhập, TAND khu vực 6 - Quảng Ninh đang từng bước khẳng định dấu ấn riêng của một Tòa án vùng cửa khẩu, biên giới: chủ động đổi mới phương thức hoạt động, thích ứng nhanh với chuyển đổi số và giữ vững chất lượng xét xử trong điều kiện đặc thù của địa bàn biên giới, hải đảo.