Đăng ký thế chấp đất đai: Bỏ xác nhận trên Giấy chứng nhận từ 15/01/2026

Ngày 14/01/2026, Chính phủ ban hành Nghị định số 18/2026/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số nghị định nhằm cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh thuộc phạm vi quản lý của Bộ Tư pháp. Tại Chương III, Điều 11, Nghị định đã sửa đổi, bổ sung nhiều quy định quan trọng của Nghị định số 99/2022/NĐ-CP ngày 30/11/2022 về đăng ký biện pháp bảo đảm, qua đó tiếp tục thúc đẩy cải cách thủ tục hành chính, phù hợp với yêu cầu chuyển đổi số, xây dựng nền hành chính hiện đại, minh bạch và hiệu quả.

Cắt giảm giấy tờ, tái sử dụng dữ liệu trong giải quyết thủ tục

Một trong những điểm mới đáng chú ý của Nghị định số 18/2026/NĐ-CP là việc cắt giảm giấy tờ, tài liệu trong thành phần hồ sơ đăng ký và hồ sơ yêu cầu cung cấp thông tin về biện pháp bảo đảm. Theo đó, Nghị định đã sửa đổi khoản 8 Điều 8 Nghị định số 99/2022/NĐ-CP, quy định rõ trách nhiệm của cơ quan đăng ký trong việc tái sử dụng thông tin, dữ liệu đã có để giải quyết yêu cầu đăng ký, thay thế cho việc yêu cầu người dân, doanh nghiệp nộp lại giấy tờ, tài liệu.

Cụ thể, theo khoản 4 Điều 11 Nghị định số 18/2026/NĐ-CP, người yêu cầu đăng ký chỉ phải nộp một lần văn bản của pháp nhân giao nhiệm vụ cho chi nhánh thực hiện chức năng của pháp nhân, trừ trường hợp văn bản giao nhiệm vụ theo từng vụ việc. Đối với các lần đăng ký, yêu cầu cung cấp thông tin tiếp theo, cơ quan đăng ký có trách nhiệm số hóa, lưu giữ và chủ động sử dụng dữ liệu đã có, không yêu cầu người dân nộp lại giấy tờ, trừ trường hợp có văn bản mới thay đổi hoặc thay thế.

Quy định này nhằm thực thi phương án đơn giản hóa thủ tục hành chính trong đăng ký biện pháp bảo đảm theo Quyết định số 1819/QĐ-TTg ngày 25/8/2025 của Thủ tướng Chính phủ, góp phần cắt giảm chi phí tuân thủ và tạo thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp.

Trên cơ sở rà soát thực tiễn, Nghị định số 18/2026/NĐ-CP đã bãi bỏ thủ tục cấp bản sao văn bản chứng nhận đăng ký biện pháp bảo đảm bằng tàu bay do chưa phát sinh hồ sơ và nội dung này đã được bao quát trong thủ tục “Cung cấp thông tin trong Sổ đăng bạ tàu bay Việt Nam” theo quy định của pháp luật về hàng không.

Bên cạnh đó, Nghị định sửa đổi các quy định của Nghị định số 99/2022/NĐ-CP theo hướng thay thế giấy tờ thuộc thành phần hồ sơ bằng việc khai thác thông tin từ Cơ sở dữ liệu quốc gia, Cơ sở dữ liệu chuyên ngành, phù hợp với chủ trương cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính dựa trên dữ liệu tại Nghị quyết số 66.7/2025/NQ-CP ngày 15/11/2025 của Chính phủ.

Theo đó, trường hợp giấy tờ trong hồ sơ đăng ký đã được thay thế bằng việc khai thác thông tin từ các cơ sở dữ liệu do cơ quan có thẩm quyền công bố, người yêu cầu đăng ký không phải nộp giấy tờ này, cơ quan đăng ký không được yêu cầu bổ sung. Chỉ trong trường hợp không khai thác được hoặc dữ liệu không đầy đủ, không chính xác thì mới yêu cầu người dân nộp giấy tờ theo quy định.

Đối với hồ sơ đăng ký thế chấp quyền sử dụng đất, tài sản gắn liền với đất, khoản 9 Điều 18 Nghị định số 18/2026/NĐ-CP quy định bản gốc Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất được thay thế bằng việc khai thác thông tin từ Cơ sở dữ liệu đất đai, không phải nộp trong hồ sơ đăng ký.

Đổi mới quy trình đăng ký biện pháp bảo đảm đối với đất đai

Một nội dung cải cách đáng chú ý khác là việc đổi mới quy trình thực hiện thủ tục đăng ký biện pháp bảo đảm bằng quyền sử dụng đất, tài sản gắn liền với đất. Theo quy định mới, cơ quan đăng ký không thực hiện xác nhận đăng ký thế chấp trên Giấy chứng nhận đã cấp mà thực hiện cập nhật thông tin đăng ký thế chấp trực tiếp vào Cơ sở dữ liệu đất đai.

Quy định này phù hợp với Nghị quyết số 254/2025/QH15 ngày 11/12/2025 của Quốc hội, theo đó kể từ ngày 01/01/2026, nội dung đăng ký thế chấp quyền sử dụng đất, tài sản gắn liền với đất được cập nhật biến động vào Cơ sở dữ liệu đất đai, không bắt buộc ghi nhận trên Giấy chứng nhận. Trường hợp rút bớt tài sản thế chấp hoặc xóa đăng ký thế chấp đã được ghi trên Giấy chứng nhận trước đây, cơ quan đăng ký vừa cập nhật dữ liệu, vừa xác nhận nội dung xóa đăng ký trên Giấy chứng nhận theo quy định.

Với những sửa đổi, bổ sung nêu trên, Nghị định số 18/2026/NĐ-CP thể hiện quyết tâm mạnh mẽ của Chính phủ và Bộ Tư pháp trong cải cách thủ tục hành chính, lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm phục vụ. Việc đơn giản hóa thủ tục trong lĩnh vực đăng ký biện pháp bảo đảm sẽ góp phần giảm chi phí tuân thủ, rút ngắn thời gian giải quyết, tạo thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp trong tiếp cận vốn, phát triển sản xuất, kinh doanh.

Nghị định số 18/2026/NĐ-CP có hiệu lực thi hành kể từ ngày 15/01/2026.