Đại biểu đề nghị cân đối cơ cấu phân bổ nguồn vốn cho giáo dục

Tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ 10, chiều 2/12, Quốc hội thảo luận ở hội trường về Chủ trương đầu tư Chương trình mục tiêu quốc gia hiện đại hóa, nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo giai đoạn 2026 - 2035.

Việc phân bổ tỷ trọng nguồn vốn đầu tư cho nguồn lực giáo dục là vấn đề được nhiều đại biểu Quốc hội quan tâm thảo luận.

Theo dự thảo, tổng các nguồn lực huy động để thực hiện Chương trình giai đoạn 2026-2035 khoảng 580.133 tỷ đồng chia làm 2 giai đoạn. Trong đó, giai đoạn 2026-2030 tối thiểu 174.673 tỷ đồng; giai đoạn 2031-2035 khoảng 405.460 tỷ đồng.

Góp ý nội dung này, đại biểu Trần Hoàng Ngân (Đoàn ĐBQH TP.HCM) cho rằng, trong cấu trúc vốn của chương trình mục tiêu Quốc gia về giáo dục giai đoạn 2026–2030 chỉ được phân bổ 174.673 tỷ đồng, một con số quá thấp so với khối lượng việc phải hoàn thành. Theo đại biểu, giai đoạn đầu quyết định nền móng nhưng lại chưa được phân bổ tương xứng để tạo chuyển biến thực chất.

Chung quan điểm, đại biểu Chu Thị Hồng Thái (Đoàn ĐBQH tỉnh Lạng Sơn) cũng cho rằng trong dự thảo nêu hơn 400 tỷ tương đương 70% tổng vốn được dành cho giai đoạn 2031–2035, trong khi giai đoạn 2026–2030 chỉ có 30% sẽ tạo ra sự chênh lệch rất lớn.

Đại biểu Thái băn khoăn việc dồn 70% vốn sang giai đoạn sau dễ dẫn tới dồn việc, dồn chỉ tiêu. Trong khi đó, giai đoạn 2026–2030 được xác định hoàn thành hàng loạt mục tiêu nền tảng như kiên cố hóa phòng học, nhà công vụ giáo viên, song nguồn lực phân bổ lại không đủ để hoàn thành các mục tiêu.

Do đó, đại biểu đề nghị Chính phủ cần tính toán lại cơ cấu phân kỳ vốn theo hướng tăng tỷ trọng giai đoạn 2026–2030, bảo đảm đủ nguồn lực để hoàn thành các mục tiêu nền tảng, nhất là các vùng khó khăn.

Đồng thời, đề xuất cần quy định rõ thứ tự ưu tiên vốn là các vùng dân tộc thiểu số, miền núi, biên giới và các xã đặc biệt khó khăn phải được bố trí vốn trước, để tạo chuyển biến ngay từ giai đoạn đầu.

Đại biểu Lê Minh Nam, (Đoàn ĐBQH TP Cần Thơ) cũng chỉ "độ chênh" giữa hai nhóm giáo dục đại học và giáo dục nghề nghiệp. Cụ thể, theo dự thảo đầu tư cho giáo dục đại học là 277.000 tỷ đồng (47,8% tổng vốn chương trình), trong khi giáo dục nghề nghiệp là 59.000 tỷ đồng (10,3%). Thậm chí trong 5 năm đầu tỉ lệ còn lệch hơn khi giáo dục Đại học được đầu tư 36,8%, trong khi giáo dục nghề nghiệp chỉ được đầu tư 6,5% nguồn lực tài chính.

Cho rằng mục tiêu đào tạo nhân lực kỹ năng, đáp ứng thị trường lao động, chủ yếu nằm ở hệ thống giáo dục nghề nghiệp nhưng phân bổ vốn lại đi theo hướng ngược lại. Từ đó, đại biểu Nam đề nghị cơ quan soạn thảo cần tính toán lại việc phân bổ nguồn vốn để đáp ứng nhu cầu nhân lực thực sự.

Cuối phiên thảo luận, phát biểu tiếp thu, giải trình ý kiến đóng góp của các đại biểu Quốc hội, thay mặt Chính phủ, Phó Thủ tướng Lê Thành Long cho biết sẽ báo cáo Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo Bộ Giáo dục và Đào tạo, các bộ ngành có liên quan nghiên cứu tiếp thu giải trình cụ thể những vấn đề đại biểu nêu.

Thông tin về cơ cấu nguồn vốn, Phó Thủ tướng cho biết, tổng dự kiến cả hai giai đoạn đến 2035 khoảng 580 nghìn tỷ. “Nếu lấy con số này chia cho thực tế các cơ sở là 54 nghìn cơ sở giáo dục; 1,6 triệu giáo viên; 25 triệu người học thì con số này rất không đáng kể”, Phó Thủ tướng nói.

Về nguồn vốn chia theo giai đoạn, theo Phó Thủ tướng, trong số khoảng 580 nghìn tỷ, đầu tư vốn ngân sách trung ương khoảng 175 nghìn tỷ. Giai đoạn sau lớn hơn và hơi khác so với các chương trình khác bởi lẽ các nguồn chi cho giáo dục lớn.

Khẳng định việc cơ cấu nguồn như vậy là có cơ sở, Phó Thủ tướng Lê Thành Long cho hay, vốn ngân sách Trung ương, Bộ Tài chính đã thẩm định theo quy định của pháp luật đầu tư công. Đồng thời, Bộ Tài chính cũng đã tổng hợp trong tổng số các chương trình mục tiêu quốc gia giai đoạn này và đã báo cáo Quốc hội và các cơ quan có thẩm quyền.