Đại biểu đề nghị thiết lập cơ chế giám sát độc lập mua sắm trang thiết bị dạy học

“Nơi yếu vẫn thiếu, vẫn yếu”

Nêu ý kiến góp ý dự thảo, đại biểu Nguyễn Tâm Hùng (Đoàn ĐBQH TP.HCM) nhấn mạnh, chủ trương đầu tư Chương trình mục tiêu quốc gia hiện đại hóa, nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo giai đoạn 2026 – 2035 là quyết sách có ý nghĩa chiến lược lâu dài theo chủ trương, đường lối của Đảng, tạo nền tảng vững chắc để phát triển con người, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao để phục vụ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước trong bối cảnh chuyển đổi số và hội nhập quốc tế sâu rộng.

Thống nhất với định hướng chuẩn hóa và hiện đại hóa toàn diện hệ thống giáo dục và đào tạo về mục tiêu của chương trình tại (khoản 1, điều 1). Song, để bảo đảm tính công bằng và bền vững, đại biểu đề nghị Ban soạn thảo xem xét bổ sung rõ hơn mục tiêu thu hẹp chênh lệch về cơ sở vật chất, chất lượng giáo dục và cơ hội học tập giữa đô thị, nông thôn, miền núi, biên giới, hải đảo, vùng đồng bào dân tộc thiểu số.

“Thực tế thời gian qua cho thấy sự phân hóa lớn giữa các vùng miền, nếu không xác lập vào mục tiêu này ngay từ đầu thì nguồn lực dễ tập trung vào nơi đã tốt, trong khi nơi yếu vẫn thiếu, vẫn yếu”, đại biểu nêu lý do.

Liên quan đến vấn đề kinh phí thực hiện chương trình (khoản 4, điều 1), đại biểu đoàn TP.HCM cơ bản đồng tình với quy mô tổng vốn và cơ cấu nguồn vốn, tuy nhiên để bảo đảm phân bổ vốn được hiệu quả và trách nhiệm giải trình rõ ràng, đại biểu cũng đề nghị Ban soạn thảo xem xét bổ sung cơ chế phân bổ và giải ngân gắn với chỉ tiêu đầu ra có thể đo lường như: Số phòng học kiên cố đưa vào sử dụng, tỷ lệ giáo viên đạt chuẩn, số lượng người học được thụ hưởng các chương trình nâng cao năng lực, mức độ chuyển đổi số của cơ sở giáo dục.

“Việc phân bổ vốn theo đầu ra sẽ khắc phục cơ chế xin cho, thúc đẩy tiến bộ và nâng cao hiệu quả thu ngân sách đầu tư”, theo đại biểu Nguyễn Tâm Hùng.

Đối với dự án thành phần 4 phát triển đầu tư nhà giáo và người học (khoản 5, điều 1) đại biểu đề nghị xem xét bổ sung nội dung đào tạo, bồi dưỡng bắt buộc về năng lực chuyển đổi số trí tuệ nhân tạo, an toàn thông tin, phương pháp dạy học số và quản trị trường học số.

Lý do được đưa ra là chuyển đổi số là xu thế tất yếu, nếu không đầu tư mạnh cho yếu tố con người thì đầu tư cơ sở vật chất, thiết bị sẽ không phát huy được hiệu quả trong thực tiễn dạy và học.

Về nguyên tắc phân bổ vốn ngân sách Trung ương (khoản 6, điều 1). Tán thành với nguyên tắc ưu tiên địa phương khó khăn, song để bảo đảm hiệu quả và tránh thất thoát, đại biểu Nguyễn Tâm Hùng đề nghị xem xét thiết lập cơ chế giám sát độc lập đối với đầu tư cơ sở vật chất và mua sắm trang thiết bị dạy học

“Việc này nhằm chấm dứt tình trạng mua sắm lãng phí, sai nhu cầu hoặc thiết bị không sử dụng”, đại biểu nói.

Ngoài ra, đại biểu Hùng cũng đề nghị bổ sung cơ chế ưu đãi bảo đảm rủi ro pháp lý, bảo vệ quyền lợi nhà đầu tư khi doanh nghiệp tham gia đầu tư cơ sở vật chất, đào tạo nhân lực và chuyển đổi số giáo dục theo hình thức đối tác công tư.

Theo đại biểu, nguồn lực xã hội hóa, minh bạch sẽ giảm áp lực lên ngân sách nhà nước và tạo điều kiện thúc đẩy đổi mới sáng tạo trong giáo dục và đào tạo.

Cân nhắc cách đặt mục tiêu "cào bằng"

Cùng góp ý vào dự thảo, đại biểu Nguyễn Thị Lan Anh (Đoàn ĐBQH tỉnh Lào Cai) cho biết, dự thảo đặt mục tiêu đến năm 2030 có ít nhất 30% cơ sở giáo dục mầm non và phổ thông được trang bị thiết bị để triển khai dạy và học tiếng Anh. Từng bước đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ 2 trong trường học là hoàn toàn đúng đắn và cần thiết.

Tuy nhiên, đại biểu băn khoăn khi dự thảo quy định 30% áp dụng đồng loạt cho các tỉnh, thành phố trên cả nước mà không phân biệt điều kiện kinh tế xã hội, hạ tầng và nguồn lực giáo viên.

“Cách đặt mục tiêu cào bằng như vậy sẽ dẫn đến chưa công bằng đặc biệt đối với các tỉnh miền núi, vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và các địa phương còn khó khăn”, theo đại biểu.

Đại biểu cho rằng, thực tế hiện nay nhiều tỉnh miền núi vẫn còn thiếu giáo viên tiếng Anh trầm trọng. Thậm chí có trường rất khó thu hút giáo viên. Việc đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ 2 trong trường học đồng nghĩa với việc các giáo viên, các môn học khác cũng phải sử dụng được tiếng Anh để dạy các môn chuyên môn.

“Điều này gần như bất khả thi trong thời gian ngắn, đặc biệt ở vùng khó khăn”, đại biểu băn khoăn và cho biết giáo viên dạy tiếng Anh hiện nay không thiếu việc làm ở các thành phố lớn nên khó thu hút họ về các nơi vùng sâu, vùng xa, vùng khó khăn nếu không có chính sách đãi ngộ đặc biệt.

Trong khi ngân sách địa phương ở các tỉnh khó khăn, việc cân đối kinh phí để mua sắm các thiết bị hiện đại để duy trì cho hoạt động tiếng Anh cũng là một rào cản.

Vì vậy, đại biểu cho rằng, nếu giữ nguyên mục tiêu 30% áp dụng chung cho cả nước thì khả năng đạt được là rất thấp và làm giảm hiệu quả của chính sách.

Để đảm bảo tính khả thi, phù hợp với năng lực triển khai thực tế tránh áp đặt chỉ tiêu quá cao đối với những nơi hạ tầng, điều kiện kinh tế xã hội và đội ngũ còn hạn chế, đại biểu kiến nghị các tỉnh có điều kiện đặc biệt khó khăn 20%; các tỉnh có điều kiện khó khăn 25%; các tỉnh, thành phố còn lại đạt 30% trở lên tùy theo tình hình thực tế của địa phương.

Đồng thời, bà đề nghị cơ quan soạn thảo bổ sung vào dự thảo nghị quyết nội dung nhà nước ưu tiên nguồn lực hỗ trợ đào tạo, bồi dưỡng giáo viên tiếng Anh cho các tỉnh miền núi, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và các địa phương đặc biệt khó khăn.

Khuyến khích các doanh nghiệp, tổ chức xã hội, tổ chức quốc tế phối hợp với Bộ Giáo dục và Đào tạo hỗ trợ các trang thiết bị dạy học tiếng Anh cho các trường ở vùng khó khăn.

“Chỉ có sự phân cấp hợp lý và cơ chế phù hợp thì mục tiêu đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học mới thực sự khả thi, công bằng hiệu quả với mọi vùng miền trên đất nước”, đại biểu bày tỏ.