Đặc sắc lễ hội tôn vinh những "mục đồng"

Lễ hội Mục đồng làng Phong Lệ từ lâu được xem là một trong những lễ hội dân gian độc đáo, mang đậm bản sắc văn hóa nông nghiệp của miền quê xứ Quảng. Điểm đặc biệt của lễ hội là tôn vinh những đứa trẻ chăn trâu – những “mục đồng” gắn bó với đồng ruộng, trâu bò và đời sống nhà nông từ bao đời nay. Đây cũng là nét văn hóa hiếm có còn được lưu giữ đến ngày nay.

Trong xã hội nông nghiệp xưa, trẻ chăn trâu gắn liền với cuộc sống đồng áng vất vả, nhưng trong lễ hội, các em lại được tôn vinh là nhân vật trung tâm của những nghi lễ truyền thống. Điều đó thể hiện tinh thần nhân văn, sự trân trọng lao động và tính cộng đồng của cư dân làng quê Việt Nam.

Theo các bậc cao niên, lễ hội gắn với đình Thần Nông và tín ngưỡng thờ Thần Nông của người dân làng Phong Lệ. Qua nhiều thế hệ, từ những câu chuyện dân gian về đàn trâu, đám trẻ mục đồng cùng đời sống lao động nơi thôn quê đã hình thành nên lễ hội truyền thống được tổ chức vào dịp cuối tháng 3 và mùng 1 tháng 4 âm lịch hằng năm.

Lễ hội không chỉ mang ý nghĩa cầu cho mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu, quốc thái dân an mà còn phản ánh đời sống văn hóa tinh thần phong phú của cư dân làng quê xưa.

Trong những ngày diễn ra lễ hội, người dân cùng hòa mình vào không gian sinh hoạt cộng đồng với nhiều hoạt động đậm chất dân gian như lễ rước Thần Nông dạo đồng, các nghi lễ truyền thống, hô hát bài chòi, hát mục đồng, trò chơi dân gian và tái hiện không gian làng quê Việt Nam.

Những tiếng trống rộn ràng, tiếng hò đối đáp cùng hình ảnh trẻ mục đồng, đàn trâu và cánh đồng quê đã tạo nên không gian văn hóa giàu bản sắc giữa nhịp sống đô thị hiện đại. Không chỉ người dân địa phương, lễ hội còn thu hút đông đảo du khách đến tham quan, tìm hiểu những giá trị văn hóa truyền thống đặc sắc của vùng đất Phong Lệ.

Trải qua nhiều biến động lịch sử, có giai đoạn lễ hội bị gián đoạn trong thời gian dài. Tuy nhiên, bằng tình yêu quê hương và ý thức gìn giữ di sản văn hóa dân tộc, nhiều thế hệ người dân Phong Lệ đã cùng nhau phục dựng và duy trì lễ hội cho đến ngày nay.

Phát biểu tại lễ khai mạc, đồng chí Lê Công Đông, Phó Chủ tịch UBND phường Hòa Xuân cho biết, năm 2026 là năm đầu tiên lễ hội được tổ chức sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp và sáp nhập đơn vị hành chính. Dù địa giới hành chính có thay đổi nhưng những giá trị văn hóa truyền thống của vùng đất Phong Nam – Phong Lệ vẫn tiếp tục được bảo tồn và phát huy.

Thông qua lễ hội, phường Hòa Xuân mong muốn góp phần gìn giữ các giá trị văn hóa phi vật thể, giáo dục thế hệ trẻ về truyền thống quê hương, đồng thời xây dựng không gian “làng trong phố, phố trong làng”, gắn bảo tồn văn hóa với phát triển du lịch cộng đồng.

“Đây không chỉ là dịp tưởng nhớ công đức Thần Nông mà còn là cơ hội để mỗi người thêm tự hào về truyền thống văn hóa của cha ông và cùng chung tay gìn giữ những giá trị quý báu cho thế hệ mai sau”, ông Lê Công Đông chia sẻ.

Theo Ban tổ chức, ngày 17/5 (mùng 1/4 âm lịch), từ 7h30 đến 10h30, Hội đồng chư phái tộc làng Phong Lệ sẽ điều hành các nghi thức lễ cúng tại Đình Thần Nông. Hoạt động dâng hương của đại biểu và nhân dân cùng các trò chơi dân gian diễn ra từ 8h00 đến 10h30. Lễ bế mạc và trao giải sẽ được tổ chức từ 10h00 đến 10h30 cùng ngày.