Cổ Loa hướng tới danh hiệu Di sản thế giới

Ngày 12/8, tại Khu di sản Hoàng thành Thăng Long, Trung tâm Bảo tồn di sản Thăng Long - Hà Nội phối hợp với Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam tổ chức Hội thảo khoa học “Nhận diện giá trị nổi bật toàn cầu của Khu di tích Cổ Loa”. Hội thảo tập trung làm rõ những giá trị lịch sử, văn hóa, khảo cổ, quân sự và cảnh quan của Cổ Loa, qua đó bổ sung cơ sở khoa học phục vụ việc hoàn thiện Báo cáo tóm tắt trình UNESCO.

Cổ Loa có vị trí đặc biệt trong lịch sử dựng nước và giữ nước của dân tộc, từng là kinh đô của Nhà nước Âu Lạc dưới thời An Dương Vương vào khoảng thế kỷ III trước Công nguyên và gắn với thời kỳ Ngô Quyền ở thế kỷ X. Qua hơn hai thiên niên kỷ, khu di tích vẫn lưu giữ hệ thống thành lũy quy mô lớn, mạng lưới hào nước, không gian cư trú, tín ngưỡng và đời sống cộng đồng, phản ánh quá trình hình thành nhà nước sơ khai và nền văn minh sông Hồng.

Theo các nghiên cứu được đưa ra tại hội thảo, giá trị của Cổ Loa không chỉ nằm ở cấu trúc ba vòng thành mà còn ở mối liên kết hữu cơ giữa thành, hào, sông Hoàng Giang và mạng lưới sông Hồng. Sự kết hợp giữa kỹ thuật xây dựng, thủy lợi, khai thác địa hình, tổ chức cư trú và sản xuất cho thấy một mô hình tổ chức không gian quyền lực quy mô lớn, thích ứng với điều kiện tự nhiên.

Từ góc nhìn di sản thế giới, Cổ Loa được đánh giá là bằng chứng vật chất quan trọng về quá trình hình thành nhà nước sơ kỳ trên nền tảng văn hóa Đông Sơn, phản ánh sự hội tụ của kỹ nghệ luyện kim, nông nghiệp lúa nước, giao thông đường thủy, kỹ thuật quân sự và tổ chức xã hội. Những giá trị này không chỉ có ý nghĩa đối với lịch sử Việt Nam mà còn góp phần làm rõ quá trình hình thành và phát triển của các nhà nước sơ kỳ ở Đông Nam Á.

Các nhà khoa học cho rằng việc xây dựng hồ sơ Cổ Loa cần chuyển từ việc khẳng định di tích quan trọng như thế nào đối với Việt Nam sang làm rõ những đóng góp của Cổ Loa đối với nhận thức chung của thế giới về quá trình hình thành các nhà nước sơ khai, tổ chức không gian quyền lực và sự thích ứng của con người với môi trường tự nhiên.

Tại hội thảo, các chuyên gia cũng trao đổi về những kết quả nghiên cứu khảo cổ học, điều kiện địa chất, địa mạo, thủy văn, quy hoạch, bảo tồn và tính liên tục của hệ thống di tích, di vật tại Cổ Loa. Đây được xem là cơ sở để tiếp tục hoàn thiện hệ thống luận cứ về giá trị nổi bật toàn cầu, tính xác thực và tính toàn vẹn của khu di tích theo yêu cầu của Công ước Di sản thế giới.

Thành phố Hà Nội xác định việc xây dựng hồ sơ đề cử Cổ Loa không chỉ nhằm hướng tới việc UNESCO ghi danh một di sản có giá trị lịch sử, văn hóa đặc biệt, mà còn gắn với yêu cầu bảo tồn, quy hoạch và phát huy giá trị di sản trong quá trình phát triển Thủ đô. Thành phố cũng định hướng tiếp tục nghiên cứu, số hóa tư liệu về Cổ Loa, làm rõ vai trò của sông Hoàng Giang, đồng thời xây dựng và phát huy hiệu quả Công viên di sản Cổ Loa.

Theo ban tổ chức, các kết quả nghiên cứu, trao đổi tại hội thảo sẽ được tiếp thu để bổ sung cơ sở khoa học, hoàn thiện Báo cáo tóm tắt trình UNESCO xem xét đưa Khu di tích Cổ Loa vào Danh sách đề cử dự kiến Di sản thế giới, đồng thời định hướng công tác bảo tồn và phát huy giá trị di sản gắn với phát triển bền vững.