Chủ tịch Quốc hội: Phải làm thế nào để doanh nghiệp nhỏ và vừa có đất sống

Tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ hai, ngày 24/10, Quốc hội thảo luận tại Tổ về nhiều dự án luật quan trọng, trong đó có dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đầu tư.

Ưu đãi đầu tư phải gắn với kết quả thực hiện cam kết

Tại Tổ 2, các đại biểu Quốc hội đánh giá cao nỗ lực của cơ quan soạn thảo trong việc thể chế hóa các chủ trương, nghị quyết của Đảng nhằm thu hút dòng vốn đầu tư chất lượng cao, phát triển các ngành công nghiệp chiến lược như bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, trung tâm dữ liệu lớn và các trung tâm đổi mới sáng tạo.

Phát biểu tại tổ, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn cho rằng việc sửa đổi Luật Đầu tư lần này cần quán triệt ba yêu cầu: Tạo thuận lợi tối đa cho nhà đầu tư hợp pháp nhưng không nới lỏng kỷ cương pháp luật; tăng tính chủ động trong điều hành nhưng không làm mờ ranh giới thẩm quyền; tăng ưu đãi, hỗ trợ đầu tư có chọn lọc nhưng phải kiểm soát được nguồn lực và đo lường được hiệu quả.

Đề cập chính sách ưu đãi, hỗ trợ đầu tư đặc biệt, Chủ tịch Quốc hội đề nghị dự thảo Luật quy định rõ các nguyên tắc, tiêu chí cơ bản để xác định dự án được hưởng ưu đãi, hạn chế giao quá nhiều nội dung quan trọng cho văn bản dưới luật.

Theo Chủ tịch Quốc hội, chính sách ưu đãi đầu tư đặc biệt cần tập trung vào những dự án có tác động lan tỏa lớn, tạo động lực phát triển và đóng góp thiết thực vào việc nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.

Các tiêu chí đánh giá hiệu quả đầu tư cần làm rõ khả năng chuyển giao công nghệ, tỷ lệ nội địa hóa, mức độ liên kết với doanh nghiệp trong nước và đóng góp vào sự phát triển của các ngành công nghiệp chiến lược.

“Ưu đãi đầu tư phải gắn với kết quả thực hiện cam kết, không chỉ căn cứ vào những cam kết ban đầu của nhà đầu tư”, Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh.

Theo đó, các tiêu chí đầu ra cần được quy định cụ thể, có thể đo lường và kiểm chứng, như tỷ lệ nội địa hóa, việc hình thành các trung tâm nghiên cứu, chuyển giao công nghệ và mức độ tham gia của doanh nghiệp Việt Nam vào chuỗi cung ứng. Mức hưởng ưu đãi cần tương ứng với kết quả thực hiện cam kết của nhà đầu tư.

Cùng với đó, cần có cơ chế giám sát, hậu kiểm và thu hồi ưu đãi rõ ràng đối với những trường hợp không thực hiện đúng cam kết. Chính sách ưu đãi phải hướng tới hiệu quả thực chất, tạo ra giá trị gia tăng và sức lan tỏa cho nền kinh tế, thay vì chỉ thu hút vốn đầu tư đơn thuần.

Tăng liên kết giữa doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp trong nước

Chủ tịch Quốc hội yêu cầu chính sách thu hút đầu tư nước ngoài phải gắn với việc nâng cao năng lực của doanh nghiệp trong nước, nhất là doanh nghiệp nhỏ và vừa. Việc thu hút các tập đoàn lớn, các dự án công nghệ cao cần tạo điều kiện để doanh nghiệp Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi sản xuất, cung ứng và giá trị toàn cầu.

“Phải làm thế nào để doanh nghiệp nhỏ và vừa có đất sống. Không thể để doanh nghiệp nhỏ và vừa bị chèn ép, thiếu không gian phát triển ngay trên thị trường trong nước”, Chủ tịch Quốc hội lưu ý, đồng thời nhấn mạnh yêu cầu nâng cao khả năng liên kết và sức cạnh tranh của cộng đồng doanh nghiệp trong nước.

Chủ tịch Quốc hội cũng đề nghị tiếp tục hoàn thiện các quy định nhằm tăng cường liên kết giữa khu vực doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) với doanh nghiệp trong nước; ưu tiên thu hút các dự án công nghệ cao, có giá trị gia tăng lớn, thân thiện với môi trường và có khả năng tạo sức lan tỏa đối với nền kinh tế.

Liên quan đến các quy định về đơn giản hóa thủ tục đầu tư, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đề nghị tiếp tục rà soát kỹ tính thống nhất giữa Luật Đầu tư với các luật chuyên ngành có liên quan.

Trong đó, cần đặc biệt quan tâm đến quy định về lựa chọn nhà đầu tư đối với các dự án sử dụng khu vực biển; thủ tục đầu tư đặc biệt đối với các dự án thuộc lĩnh vực công nghệ chiến lược như bán dẫn, trí tuệ nhân tạo và trung tâm dữ liệu.

Theo Chủ tịch Quốc hội, việc đơn giản hóa thủ tục phải được thực hiện đồng bộ, bảo đảm tính khả thi trong quá trình triển khai dự án, tránh tình trạng thủ tục đầu tư được tháo gỡ nhưng lại phát sinh vướng mắc từ các quy định pháp luật chuyên ngành.

Đối với Cổng một cửa đầu tư quốc gia, Chủ tịch Quốc hội đề nghị làm rõ vai trò kết nối, tích hợp, cung cấp dịch vụ và giải quyết thủ tục hành chính cho nhà đầu tư.

Nhấn mạnh những nội dung cần tập trung hoàn thiện, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đề nghị cơ quan soạn thảo và cơ quan thẩm tra đặc biệt quan tâm bốn vấn đề: Bảo đảm đúng thẩm quyền trong việc nới lỏng điều kiện tiếp cận thị trường; quy định rõ tiêu chí và cơ chế ưu đãi đầu tư gắn với kết quả thực hiện cam kết; tăng cường giám sát, hậu kiểm và thu hồi ưu đãi; bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ của hệ thống pháp luật và phù hợp với các cam kết quốc tế.

Khẳng định phạm vi sửa đổi Luật lần này tuy không lớn nhưng có ý nghĩa quan trọng, Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh tinh thần phân cấp, phân quyền mạnh mẽ để tạo thuận lợi cho phát triển, đồng thời giữ vững kỷ cương pháp luật, bảo đảm đúng thẩm quyền và kiểm soát hiệu quả các chính sách ưu đãi, nguồn lực hỗ trợ đầu tư.