Chính phủ đề xuất cắt giảm thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh trong 4 luật

Chiều 20/10, tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ hai, Quốc hội nghe Tờ trình và Báo cáo thẩm tra dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thương mại, Luật Cạnh tranh, Luật Quản lý ngoại thương và Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.

Đề xuất sửa đổi 4 luật, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền

Thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ trình bày Tờ trình dự án Luật, Bộ trưởng Bộ Công Thương Lê Mạnh Hùng cho biết, dự án Luật được xây dựng nhằm thể chế hóa chủ trương, đường lối của Đảng; bảo đảm tính hợp hiến, hợp pháp, đồng bộ, thống nhất và khả thi của hệ thống pháp luật, phù hợp với các điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên.

Dự án Luật hướng đến cắt giảm tối đa thủ tục hành chính cho người dân, doanh nghiệp; đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh, phục vụ mục tiêu tăng trưởng hai con số.

Theo Tờ trình, Chính phủ đề xuất bãi bỏ, đơn giản hóa 20 thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh; phân cấp, phân quyền 10 nội dung và tháo gỡ 31 vướng mắc, nhất là những vấn đề phát sinh từ yêu cầu phát triển kinh tế số và hoạt động trên các nền tảng số.

Dự thảo Luật gồm 6 điều, trong đó 4 điều sửa đổi các luật, 1 điều quy định về hiệu lực thi hành và 1 điều quy định về chuyển tiếp.

Đối với Luật Thương mại, dự thảo đề xuất bãi bỏ 3 nhóm điều kiện kinh doanh, 4 thủ tục hành chính; phân cấp 1 thủ tục và sửa đổi 3 nội dung còn chồng chéo.

Đối với Luật Cạnh tranh, dự thảo đề xuất đơn giản hóa 2 thủ tục theo phương thức điện tử, đồng thời hoàn thiện 3 nội dung nhằm bảo đảm môi trường cạnh tranh lành mạnh, xử lý các hành vi phản cạnh tranh trong nền kinh tế số và các mô hình kinh doanh mới.

Đối với Luật Quản lý ngoại thương, dự thảo đề xuất bãi bỏ 2 thủ tục, đơn giản hóa 9 thủ tục, phân cấp 5 nội dung và hoàn thiện 4 nội dung. Các nội dung tập trung tháo gỡ bất cập liên quan đến tái nhập khẩu hàng hóa do doanh nghiệp sản xuất đã xuất khẩu; hoạt động ngoại thương tại khu hải quan riêng; chứng nhận, tự chứng nhận xuất xứ hàng hóa và một số quy định khác.

Đối với Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, dự thảo đề xuất phân cấp 4 nội dung và hoàn thiện 1 nội dung nhằm bảo đảm thống nhất với pháp luật về bảo vệ dữ liệu cá nhân.

Chính phủ khẳng định dự thảo Luật đáp ứng yêu cầu về quốc phòng, an ninh. Các điều kiện về nguồn nhân lực, khả năng tổ chức thi hành, cơ chế phân quyền và hậu kiểm đã được đánh giá. Các nội dung phân cấp, phân quyền cơ bản được kiểm chứng thực tế, bảo đảm tính khả thi và phù hợp với nguyên tắc của Luật Tổ chức Chính phủ, Luật Tổ chức chính quyền địa phương.

Hoàn thiện quy định pháp luật, bảo đảm tính đồng bộ và khả thi

Báo cáo thẩm tra dự án Luật, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi cho biết, cơ quan thẩm tra tán thành sự cần thiết sửa đổi, bổ sung 4 luật nhằm thể chế hóa chủ trương hoàn thiện thể chế, tháo gỡ điểm nghẽn, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, cải cách thủ tục hành chính, tạo môi trường đầu tư, kinh doanh cạnh tranh lành mạnh và đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế số.

Đối với Luật Thương mại, Ủy ban cơ bản tán thành nguyên tắc quy định về độc quyền nhà nước trong hoạt động thương mại phải có căn cứ tại luật quản lý ngành, lĩnh vực; đồng thời, danh mục hàng hóa, dịch vụ độc quyền phải được công khai.

Về hạn mức khuyến mại, mức giảm giá tối đa, Ủy ban đề nghị làm rõ nguyên tắc, tiêu chí và giới hạn điều chỉnh, bảo đảm tính ổn định, minh bạch và khả năng dự báo; bổ sung quy định phù hợp với giao dịch trên nền tảng số, đồng thời phân định rõ với hành vi lạm dụng vị trí thống lĩnh thị trường, cạnh tranh không lành mạnh để tránh xử lý trùng lặp.

Đối với Luật Cạnh tranh, Ủy ban đề nghị nghiên cứu, hoàn thiện quy định về xác định thị trường liên quan, thị phần, thị phần kết hợp và sức mạnh thị trường đáng kể, bảo đảm phù hợp với đặc thù của nền kinh tế số, rõ ràng, khả thi và khắc phục những bất cập do thể chế.

Cơ quan thẩm tra cũng đề nghị làm rõ nội hàm, tiêu chí phân biệt giữa “nhóm doanh nghiệp liên kết” và “nhóm doanh nghiệp có vị trí thống lĩnh thị trường”; đồng thời hoàn thiện dự thảo nghị định kèm theo.

Đối với các hành vi bị cấm và cạnh tranh không lành mạnh, Ủy ban đề nghị rà soát quy định về hành vi lạm dụng vị trí thống lĩnh, vị trí độc quyền trên thị trường truyền thống, thị trường đa diện và nền tảng số, bảo đảm không can thiệp sâu vào quyền tự do kinh doanh. Việc đánh giá hành vi cần gắn với hậu quả, chỉ xử lý khi hành vi gây ra hoặc có khả năng gây thiệt hại ở mức đáng kể; đồng thời, hoàn thiện quy định về cạnh tranh không lành mạnh theo hướng khái quát, chọn lọc các dấu hiệu đặc trưng.

Đối với Luật Quản lý ngoại thương, liên quan đến khu vực hải quan riêng và tái nhập khẩu, Ủy ban đề nghị quy định khái quát về cơ quan có thẩm quyền thành lập hoặc công nhận khu vực hải quan riêng. Đối với hàng hóa thuộc diện cấm xuất khẩu, cấm nhập khẩu được nhập khẩu trở lại Việt Nam, cần làm rõ khả năng tiêu thụ trong nước và cơ chế kiểm soát chất lượng.

Về phân quyền và các quy định kỹ thuật, cơ quan thẩm tra cơ bản tán thành việc phân quyền cho UBND cấp tỉnh cấp giấy phép trong một số trường hợp ngoại lệ, nhưng đề nghị đánh giá kỹ nguồn lực, năng lực chuyên môn của địa phương, đồng thời bảo đảm vai trò hướng dẫn, kiểm tra của Trung ương.

Ủy ban cũng đề nghị xác định rõ giới hạn tạm nhập hàng hóa “để sử dụng vì mục đích khác”; làm rõ quy định về thay đổi tuyến đường quá cảnh, trong đó xác định trường hợp chỉ cần thông báo và trường hợp phải được chấp thuận.

Đối với Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, cơ quan thẩm tra tán thành việc tăng quyền chủ động cho người tiêu dùng trong lựa chọn mục đích, phạm vi thu thập thông tin.

Tuy nhiên, cần bảo đảm thống nhất với pháp luật về bảo vệ dữ liệu cá nhân, trong đó phân biệt dữ liệu phục vụ thực hiện hợp đồng với dữ liệu phục vụ quảng cáo, cá nhân hóa; quy định quyền rút lại sự đồng ý và cơ chế xử lý dữ liệu của người chưa thành niên, người dễ bị tổn thương.