Chánh án Phạm Xuân Thủy: Đừng đánh đổi tương lai vì lợi nhuận trước mắt

PV: Thưa ông, vì sao trong dịp cận Tết, TAND khu vực 3 - Hà Nội lại đặc biệt quan tâm, chỉ đạo quyết liệt việc đưa ra xét xử các vụ án liên quan đến pháo nổ?

Chánh án Phạm Xuân Thủy: Thực tiễn nhiều năm cho thấy, thời điểm trước, trong và sau Tết Nguyên đán là lúc các hành vi vi phạm liên quan đến pháo nổ có xu hướng gia tăng. Một số đối tượng lợi dụng nhu cầu tâm lý muốn có không khí rộn ràng ngày Tết để sản xuất, buôn bán, vận chuyển, tàng trữ pháo nổ trái phép nhằm thu lợi bất chính.

Trước tình hình đó, với trách nhiệm của cơ quan xét xử, chúng tôi đã quán triệt tinh thần chỉ đạo của TAND thành phố Hà Nội, chủ động phối hợp với các cơ quan tiến hành tố tụng để đẩy nhanh tiến độ giải quyết, kịp thời đưa các vụ án ra xét xử công khai, đúng quy định pháp luật.

Việc xét xử kịp thời, nghiêm minh không chỉ nhằm xử lý trách nhiệm hình sự đối với các bị cáo cụ thể mà còn mang ý nghĩa phòng ngừa chung, góp phần giữ vững an ninh trật tự trên địa bàn, bảo đảm cho nhân dân đón Tết trong bình yên, an toàn. Quan điểm xuyên suốt của chúng tôi là mọi hành vi vi phạm pháp luật, đặc biệt là hành vi xâm phạm trật tự quản lý kinh tế và an toàn công cộng, đều phải được xử lý nghiêm, đúng người, đúng tội, đúng pháp luật.

PV: Qua thực tiễn xét xử, ông đánh giá như thế nào về tính chất và mức độ nguy hiểm của các hành vi “Sản xuất hàng cấm”, “Buôn bán hàng cấm”, “Tàng trữ hàng cấm” là pháo nổ?

Chánh án Phạm Xuân Thủy: Pháo nổ và pháo hoa nổ là mặt hàng Nhà nước cấm sản xuất, buôn bán, tàng trữ, sử dụng trái phép. Đây không chỉ là hành vi vi phạm quy định quản lý kinh tế mà còn tiềm ẩn nguy cơ rất lớn đối với an toàn xã hội.

Pháo nổ có thể gây cháy, nổ, thương tích nghiêm trọng, thậm chí tử vong. Nhiều vụ việc trên thực tế đã để lại hậu quả đau lòng. Ngoài ra, việc sử dụng pháo nổ trái phép còn gây mất an ninh trật tự, ảnh hưởng đến đời sống sinh hoạt của cộng đồng, đặc biệt trong khu dân cư đông đúc.

Điều đáng suy nghĩ là khi đứng trước Hội đồng xét xử, không ít bị cáo cho rằng mình “chỉ buôn bán nhỏ lẻ”, “chỉ tàng trữ hộ”, hoặc “nghĩ rằng dịp Tết thì không sao”. Tuy nhiên, pháp luật hình sự đã quy định rất rõ về trách nhiệm đối với hành vi sản xuất, buôn bán, tàng trữ hàng cấm với số lượng nhất định. Chỉ cần đủ yếu tố cấu thành tội phạm, người thực hiện hành vi phải chịu trách nhiệm trước pháp luật.

Có những vụ án, số lượng pháo thu giữ là rất lớn, nếu không được phát hiện kịp thời, nguy cơ cháy nổ là vô cùng cao. Vì vậy, việc xử lý nghiêm minh là cần thiết, không chỉ để răn đe mà còn để bảo vệ tính mạng, tài sản của người dân.

PV: Trong quá trình chỉ đạo xét xử các vụ án này, theo ông, làm thế nào để bảo đảm vừa nghiêm minh, vừa thể hiện tính nhân văn của pháp luật?

Chánh án Phạm Xuân Thủy: Nguyên tắc cao nhất của hoạt động xét xử là thượng tôn pháp luật, bảo đảm công bằng, khách quan, không làm oan người vô tội và không bỏ lọt tội phạm. Tôi luôn yêu cầu các Thẩm phán khi giải quyết các vụ án liên quan đến pháo nổ phải nghiên cứu kỹ hồ sơ, đánh giá toàn diện chứng cứ, xem xét đầy đủ các tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ trách nhiệm hình sự.

Pháp luật nghiêm minh nhưng không phải là không có sự khoan hồng. Đối với những bị cáo thành khẩn khai báo, ăn năn hối cải, phạm tội lần đầu, có nhân thân tốt, Tòa án sẽ cân nhắc áp dụng các tình tiết giảm nhẹ theo quy định. Tuy nhiên, sự khoan hồng đó phải đặt trong khuôn khổ pháp luật, không thể vì cảm tính hay vì hoàn cảnh mà bỏ qua tính răn đe cần thiết.

Điều quan trọng là mỗi bản án phải có sức thuyết phục, để người bị kết án nhận thức rõ hành vi sai trái của mình và xã hội thấy được sự công tâm của Tòa án. Một bản án đúng pháp luật không chỉ trừng trị mà còn giáo dục, giúp người vi phạm có cơ hội sửa chữa sai lầm.

PV: Từ những vụ án đã xét xử, ông muốn gửi gắm thông điệp gì tới người dân trong dịp Tết?

Chánh án Phạm Xuân Thủy: Tôi muốn nhấn mạnh một điều rất rõ ràng, đừng vì lợi nhuận trước mắt mà đánh đổi tương lai và sự bình yên của gia đình.

Lợi nhuận từ việc buôn bán pháo nổ có thể không lớn, nhưng hậu quả pháp lý thì rất nặng nề. Khi bị kết án, người vi phạm có thể phải chịu hình phạt tù, mang án tích, ảnh hưởng đến công việc, cơ hội nghề nghiệp, thậm chí tác động đến con cái trong tương lai. Đó là cái giá quá đắt cho một quyết định sai lầm.

Tại các phiên tòa, chúng tôi đã chứng kiến nhiều bị cáo rơi nước mắt, bày tỏ sự hối hận. Nhưng sự hối hận ấy đến khi đã quá muộn. Một bản án được tuyên không chỉ khép lại hành vi phạm tội mà còn mở ra chuỗi hệ lụy lâu dài cho cả gia đình.

Pháp luật không cấm người dân đón Tết vui tươi, nhưng niềm vui đó phải đặt trong khuôn khổ pháp luật. Một cái Tết bình yên, an toàn, không tiếng pháo nổ trái phép, không cháy nổ, không tai nạn mới là cái Tết trọn vẹn. Tôi mong mỗi người dân nâng cao ý thức chấp hành pháp luật, tuyệt đối không tham gia sản xuất, buôn bán, tàng trữ pháo nổ dưới bất kỳ hình thức nào.

Sự nghiêm minh của pháp luật là để bảo vệ trật tự xã hội, nhưng sâu xa hơn là để bảo vệ chính người dân. Khi mỗi người tự giác tuân thủ pháp luật, xã hội sẽ an toàn hơn và những phiên tòa như thế này sẽ ngày càng ít đi - đó mới là điều chúng tôi mong muốn.

PV: Xin cảm ơn Chánh án!