Cao tốc Nghi Sơn - Diễn Châu thông xe gần 3 năm, nhiều khoản bồi thường vẫn “treo”

Theo ghi nhận, tại xã Quỳnh Văn, hạng mục di dời đường dây điện 220kV phục vụ dự án đến nay vẫn chưa hoàn thành quyết toán. Trong khi đó, tại xã Quỳnh Tân (cũ), đầu năm 2026 vẫn còn 10 hộ dân ở thôn 6 và thôn 7 bị ảnh hưởng bởi việc thu hồi đất bổ sung phục vụ dự án.

Điều đáng nói, từ khoảng 3 năm trước, chính quyền địa phương đã vận động người dân bàn giao mặt bằng để phục vụ thi công, nhưng đến nay phương án bồi thường vẫn chưa được phê duyệt và người dân chưa nhận được tiền đền bù theo quy định.

Không chỉ riêng Quỳnh Tân, các xã Quỳnh Sơn, Quảng Châu và Hùng Châu cũng đang tồn tại nhiều vướng mắc liên quan đến công tác quyết toán và chi trả kinh phí của dự án thành phần cao tốc Nghi Sơn - Diễn Châu.

Tại khu tái định cư xã Quỳnh Vinh, huyện Quỳnh Lưu (cũ), nhiều hạng mục vẫn chưa hoàn thành quyết toán với tổng giá trị khoảng 48 tỷ đồng. Khu tái định cư xã Quỳnh Trang (cũ) còn khoảng 9 tỷ đồng chưa được xử lý.

Ngoài ra, chi phí di dời hệ thống đường dây điện phục vụ giải phóng mặt bằng tại các khu tái định cư và trên toàn tuyến hiện còn tồn đọng hơn 20 tỷ đồng.

Sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, các đơn vị hành chính này được sáp nhập thành phường Hoàng Mai. Theo thông tin từ địa phương, phường Hoàng Mai đã hoàn tất quyết toán đợt 1 với tổng kinh phí 313,5 tỷ đồng, tuy nhiên các khoản tồn đọng nêu trên vẫn chưa được đưa vào xử lý.

Được biết, một trong những điểm nghẽn lớn hiện nay là công tác bồi thường giải phóng mặt bằng tại các đường quay đầu xe quá tải thuộc hệ thống giám sát, điều hành giao thông ở các nút giao Quỳnh Vinh, Quỳnh Mỹ và Diễn Cát (nay thuộc các phường Hoàng Mai, xã Quỳnh Sơn và xã Minh Châu)

Mặc dù Ban Quản lý Dự án 6 (nay là Ban Quản lý Dự án đường sắt) đã phê duyệt từ cuối năm 2024 và bàn giao cọc giải phóng mặt bằng cho địa phương từ tháng 4/2025, nhưng đến nay việc chi trả và quyết toán vẫn chưa hoàn tất.

Nguyên nhân chủ yếu được xác định do sự chậm trễ của chính quyền địa phương trong công tác kiểm kê, kiểm đếm, áp giá bồi thường cũng như hoàn thiện các thủ tục trích đo, thẩm định và phê duyệt hồ sơ.

Ban Quản lý Dự án đường sắt đã có Văn bản số 700/BQLDAĐS-ĐHDA3 gửi UBND tỉnh Nghệ An cùng các sở, ngành và địa phương liên quan, đề nghị khẩn trương phê duyệt phương án bồi thường để giải ngân nguồn vốn đã được Bộ Xây dựng phân bổ.

Hiện xã Minh Châu đã phê duyệt phương án giải phóng mặt bằng theo Quyết định số 407/QĐ-UBND ngày 05/3/2026. Chủ đầu tư cũng đề nghị các địa phương đẩy nhanh tiến độ để kịp hoàn thành các đường quay đầu xe trước ngày 30/4/2026.

Theo Ban Quản lý Dự án đường sắt, trong năm 2025, các xã Quỳnh Văn, Quỳnh Sơn và Quỳnh Lưu được phân bổ khoảng 3,5 tỷ đồng để phục vụ công tác giải phóng mặt bằng. Tuy nhiên đến nay mới giải ngân được hơn 2,2 tỷ đồng, còn gần 1,3 tỷ đồng chưa rõ đơn vị tiếp nhận thực hiện sau sáp nhập hành chính.

Tại xã Minh Châu, Hội đồng giải phóng mặt bằng được giao hơn 2 tỷ đồng nhưng hiện vẫn còn gần 40 triệu đồng chưa được giải ngân.

Đáng chú ý, năm 2026 là năm cuối cùng dự án thành phần cao tốc Nghi Sơn – Diễn Châu được bố trí vốn. Tuy nhiên, đến nay Ban Quản lý Dự án đường sắt mới chỉ nhận được đề xuất nhu cầu vốn từ các địa phương gồm Quỳnh Sơn, Minh Châu và phường Hoàng Mai.

Các địa phương khác như Quỳnh Văn, Quỳnh Lưu, Đông Thành, Hùng Châu và Quảng Châu chưa gửi văn bản đề xuất nên chưa có cơ sở để Bộ Xây dựng phân bổ vốn phục vụ thanh quyết toán.

Tại cuộc họp đầu tháng 1/2026 với các địa phương có dự án đi qua, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nghệ An Hoàng Phú Hiền yêu cầu các xã, phường tập trung rà soát hồ sơ, hoàn thành quyết toán công tác bồi thường giải phóng mặt bằng trong quý I/2026.

Đối với các nút giao quay đầu xe, lãnh đạo tỉnh cũng yêu cầu hoàn tất thủ tục phê duyệt phương án bồi thường ngay trong đầu tháng 2/2026.

Tuy nhiên đến nay, nhiều tồn tại vẫn chưa được xử lý dứt điểm. Sự chậm trễ kéo dài không chỉ khiến người dân tại các khu vực bị ảnh hưởng bức xúc mà còn gây khó khăn lớn cho các đơn vị thi công và nhà thầu.

Nhiều doanh nghiệp cho biết họ đã bỏ ra lượng lớn nhân lực, thời gian và kinh phí để thi công dự án nhưng đến nay vẫn chưa được thanh toán đầy đủ, dẫn đến thiếu hụt nguồn vốn đối ứng cho các công trình khác.

Việc chậm quyết toán dự án còn ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ giải ngân vốn đầu tư công của tỉnh Nghệ An. Tại phiên họp thường kỳ tháng 4/2026, Chủ tịch UBND tỉnh Nghệ An Võ Trọng Hải đã bày tỏ sự lo ngại khi tiến độ giải ngân của tỉnh đang ở mức thấp, thậm chí có đơn vị chưa giải ngân được đồng nào, trong khi đây là nhiệm vụ trọng tâm được Chính phủ yêu cầu thực hiện quyết liệt.