Cần Thơ: Đẩy mạnh trợ giúp pháp lý cho người yếu thế

Quán triệt, triển khai đồng bộ các nhiệm vụ

Theo đó, Sở Tư pháp TP Cần Thơ đã trực tiếp chỉ đạo Trung tâm Trợ giúp pháp lý TP Cần Thơ quán triệt, triển khai đồng bộ các nhiệm vụ theo tinh thần Nghị quyết số 27-NQ/TW, ngày 09/11/2022 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng về tiếp tục xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền XHCN Việt Nam trong giai đoạn mới và cụ thể hóa các mục tiêu của Quyết định số 678/QĐ-TTg ngày 10/5/2011 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt chiến lược trợ giúp pháp lý ở Việt Nam đến năm 2020, định hướng đến năm 2030, hướng tới mục tiêu cốt lõi: Bảo đảm quyền tiếp cận công lý kịp thời, chất lượng cho các nhóm đối tượng yếu thế để "không ai bị bỏ lại phía sau".

Đồng thời, Sở Tư pháp thành phố đã tham mưu UBND TP Cần Thơ ban hành Kế hoạch số 28/KH-UBND ngày 11/4/2012 tổng thể triển khai thực hiện Chiến lược phát triển trợ giúp pháp lý ở Việt Nam đến năm 2020, định hướng đến năm 2030; Kế hoạch số 29/KH-UBND ngày 11/4/2012 về việc thực hiện Chiến lược phát triển trợ giúp pháp lý trên địa bàn thành phố Cần Thơ năm 2012.

Triển khai đến toàn thể công chức, viên chức, người lao động thuộc Sở nắm vững các nội dung của Nghị quyết số 27-NQ/TW, ngày 09/11/2022 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng về tiếp tục xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền XHCN Việt Nam trong giai đoạn mới; Chương trình số 57-CTr/TU ngày 03/3/2023 của Thành ủy Cần Thơ thực hiện Nghị quyết số 27-NQ/TW ngày 09/11/2022 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII về tiếp tục xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam trong giai đoạn mới,…

Bên cạnh đó, đơn vị chủ động tham mưu, phối hợp với các đơn vị thực hiện các nội dung có liên quan đến lĩnh vực do đơn vị quản lý, đồng thời cụ thể hóa vào kế hoạch hoạt động hàng năm.

Tại các cuộc họp định kỳ hàng tháng, lãnh đạo Sở thường xuyên nhắc nhở các đơn vị, yêu cầu toàn thể cán bộ, đảng viên nâng cao nhận thức về xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, lấy người dân làm trung tâm trong cải cách hành chính và tư pháp, nâng cao chất lượng công tác văn bản pháp luật, quản lý, xử lý vi phạm hành chính, bổ trợ tư pháp và trợ giúp pháp lý,…

Hướng về người yếu thế

Đối với lĩnh vực trợ giúp pháp lý, Sở Tư pháp đã triển khai thực hiện chương trình phối hợp số 1603/CTPH-Bộ Tư pháp-TANDTC ngày 19/5/2022 giữa Bộ Tư pháp và Tòa án nhân dân tối cao về việc người thực hiện TGPL trực tại Tòa án; Chương trình phối hợp số 5789/CTPH-Bộ Tư pháp-Bộ Công an ngày 27/11/2023 giữa Bộ Tư pháp và Bộ Công an về trực trong điều tra hình sự.

Sở Tư pháp và Tòa án nhân dân thành phố Cần Thơ ký kết Chương trình phối hợp số 3684/STP-TAND ngày 04/11/2022 về người thực hiện trợ giúp pháp lý trực tại Tòa án và phối hợp với Công an thành phố Cần Thơ ký kết Kế hoạch phối hợp số 1072/KHPH-STP-CATP ngày 12/4/2024 về trực Trợ giúp pháp lý trong điều tra hình sự. Hình thức trực qua điện thoại.

Việc ký kết chương trình phối hợp trực trợ giúp pháp lý tại Tòa án nhân dân và trong điều tra hình sự có ý nghĩa rất quan trọng, giúp người dân tiếp cận sớm với trợ giúp pháp lý để có thể bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình góp phần đảm bảo sự bình đẳng trong tiếp cận pháp luật cho người được trợ giúp pháp lý, hạn chế bỏ sót đối tượng.

Hàng năm, đơn vị còn phân công Trợ giúp viên pháp lý trực qua điện thoại tại Tòa án nhân dân tiếp nhận và xử lý hàng trăm vụ việc.

Thực hiện theo tinh thần tinh thần Quyết định 678/QĐ-TTg và với phương châm “ Hướng về cơ sở”, Sở Tư pháp đã chỉ đạo Trung tâm trợ giúp pháp lý phối hợp với UBND cấp xã tổ chức 1.880 cuộc, 97.491 lượt người tham dự, cấp phát 80.888 tờ gấp pháp luật.

Tổ chức 99 cuộc trợ giúp pháp lý ngoài trụ sở, 3.371 lượt người dân tham dự nhằm kịp thời cung cấp các dịch vụ pháp lý miễn phí cho người thuộc diện được trợ giúp pháp lý nhưng điều kiện đi lại khó khăn, hiện đang sinh sống vùng sâu, vùng xa trên địa bàn.

Thực hiện chuyên trang thông tin tuyên truyền chuyên đề “Công tác trợ giúp pháp lý miễn phí trong địa bàn thành phố Cần Thơ”. Số lượng 117 kỳ và xây dựng chuyên đề phát sóng “Trợ giúp pháp lý điểm tựa người dân”, với 37 kỳ phát sóng. Định kỳ phát chuyên trang, chuyên mục về trợ giúp pháp lý 02 kỳ/tháng, mỗi kỳ khoảng 15 phút tại các xã nghèo, xã có đông đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống.

Với sự chỉ đạo kịp thời của Sở Tư pháp và sự nỗ lực tập thể, Trung tâm trợ giúp pháp lý TP Cần Thơ luôn hoàn thành đạt và vượt chỉ tiêu về số lượng vụ việc. Hình thức tham gia tố tụng chiếm tỷ lệ lớn bên cạnh hoạt động tư vấn pháp luật. Thực hiện 11.211 vụ việc, trong đó tư vấn pháp luật 3.816 việc; Tham gia tố tụng 7.379 vụ việc; đại diện ngoài tố tụng 16 vụ việc.

Các vụ việc bào chữa cho người dưới 18 tuổi và bảo vệ quyền lợi cho trẻ em, người cao tuổi, người khuyết tật chiếm tỷ lệ cao. Nhiều vụ án nhờ có sự tham gia kịp thời của Trợ giúp viên pháp lý mà các tình tiết giảm nhẹ, hoàn cảnh đặc biệt của đối tượng yếu thế được Hội đồng xét xử xem xét toàn diện, bảo đảm tính nhân văn của pháp luật.

Chính sách trợ giúp pháp lý triển khai theo Luật TGPL năm 2017 tạo tác động tích cực đến đời sống xã hội, góp phần ổn định chính trị địa phương.

Cơ chế vận hành phối hợp liên ngành thông suốt (Sở Tư pháp - Trung tâm Trợ giúp pháp lý - Cơ quan tiến hành tố tụng) giúp phát hiện nhanh các đối tượng yếu thế ngay từ giai đoạn đầu.

Chất lượng tranh tụng được nâng cao nhờ tinh thần trách nhiệm và đạo đức nghề nghiệp của các Trợ giúp viên pháp lý; giúp nhiều đối tượng được hưởng án nhẹ hơn, án treo hoặc giảm khung hình phạt so với đề nghị của Viện kiểm sát (với 963 vụ việc tố tụng thành công hiệu quả giai đoạn 2018-2025).

Ngoài ra, công tác số hóa và chuyển đổi số đảm bảo 100% thủ tục hành chính trong lĩnh vực trợ giúp pháp lý được chuẩn hóa, số hóa trên Cổng Dịch vụ công Quốc gia.

Hồ sơ vụ việc được cập nhật lên Hệ thống quản lý để giám sát, đánh giá chất lượng trực tuyến. Hệ thống cũng đã kết nối, chia sẻ dữ liệu với Cơ sở dữ liệu Quốc gia về dân cư để tự động hóa việc xác minh đối tượng.

Ông Hồ Minh Hải, Phó Giám đốc Sở Tư pháp TP Cần Thơ cho biết, nhằm đẩy mạnh công tác trợ giúp pháp lý cho người yếu thế trên địa bàn thành phố, bảo vệ quyền và lợi ích cho các nhóm đối tượng được hỗ trợ, đơn vị sẽ tiếp tục tham mưu UBND thành phố ban hành Kế hoạch triển khai Luật Trợ giúp pháp lý (sửa đổi, bổ sung năm 2025, có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01/01/2027).

Bám sát định hướng đổi mới thể chế, tập trung triển khai quán triệt các điểm mới cốt lõi của Luật, đặc biệt là việc mở rộng diện đối tượng người yếu thế được trợ giúp mà không cần điều kiệnkhó khăn về tài chính.

Chuyển dịch phương thức hoạt động bám sát cơ sở, lấy người dân làm trung tâm, hiện đại hóa quy trình dựa trên nền tảng chuyển đổi số.

Sở Tư pháp TP Cần Thơ tiếp tục triển khai các kênh tiếp nhận yêu cầu trợ giúp pháp lý trực tuyến (qua Zalo, Trang thông tin điện tử của Sở Tư pháp). Từ đó, người thuộc diện được trợ giúp pháp lý có thể gửi hồ sơ, chụp ảnh giấy tờ chứng minh từ xa để giảm chi phí đi lại.

Đồng thời, đơn vị sẽ không ngừng nâng cao năng lực cho đội ngũ Trợ giúp viên pháp lý: Ứng dụng phần mềm quản lý vụ việc trợ giúp pháp lý để theo dõi tiến độ, giảm bớt các thủ tục hành chính, giấy tờ. Tổ chức bồi dưỡng kỹ năng tố tụng đặc thù hỗ trợ người dưới 18 tuổi (theo Luật Tư pháp người chưa thành niên) và nạn nhân bạo lực gia đình.

Tận dụng nguồn lực xã hội hóa chất lượng cao như mở rộng mạng lưới Cộng tác viên trợ giúp pháp lý theo quy định mới (Thẩm phán, Thẩm tra viên ngành Tòa án, Kiểm sát viên, Điều tra viên đã nghỉ hưu). Mở rộng hình thức để các Cộng tác viên tham gia đại diện ngoài tố tụng, giúp giải quyết các vụ hành chính, đất đai, hộ tịch cho người dân ngay từ cấp cơ sở, hạn chế phát sinh tranh chấp kéo dài.