Cán bộ Tòa án vùng biên thích ứng với chuyển đổi số

Vượt khó nơi vùng biên rộng lớn

Tòa án nhân dân khu vực 13 - Thanh Hóa được thành lập ngày 1/7/2025 trên cơ sở sáp nhập TAND huyện Quan Hóa và TAND huyện Mường Lát. Đơn vị có thẩm quyền xét xử trên địa bàn 16 xã thuộc hai huyện cũ, với địa hình phức tạp, giao thông đi lại khó khăn và điều kiện kinh tế - xã hội còn nhiều hạn chế.

Mường Lát có diện tích khoảng 812 km², dân số khoảng 43.000 người; Quan Hóa có diện tích khoảng 996 km², dân số khoảng 53.000 người. Đồng bào dân tộc Thái, Mông, Mường, Khơ Mú, Dao và Kinh cùng sinh sống trên địa bàn.

Đời sống của một bộ phận người dân còn khó khăn, khả năng sử dụng tiếng phổ thông và tiếp cận công nghệ chưa đồng đều. Nhiều người chưa có điều kiện sử dụng điện thoại thông minh, máy tính bảng hoặc các phương tiện hỗ trợ thực hiện thủ tục trực tuyến.

Đây là những thách thức không nhỏ trong bối cảnh ngành Tòa án đẩy mạnh chuyển đổi số, cải cách hành chính và nâng cao tính công khai, minh bạch trong hoạt động tư pháp.

Hiện đơn vị có 11 cán bộ, công chức, người lao động, gồm 7 biên chế và 4 lao động hợp đồng. Trong điều kiện nhân lực còn hạn chế, cán bộ vừa thực hiện nhiệm vụ chuyên môn, vừa kiêm nhiệm nhiều công việc khác. Tuy nhiên, với tinh thần trách nhiệm và sự đoàn kết, đơn vị từng bước ổn định tổ chức sau sáp nhập, bảo đảm hoạt động xét xử, giải quyết vụ việc không bị gián đoạn.

Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin

Chánh án TAND Khu vực 13, Phạm Văn Hùng cho biết, xác định chuyển đổi số là yêu cầu quan trọng trong đổi mới hoạt động tư pháp, TAND khu vực 13 chú trọng ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý, điều hành và giải quyết các loại vụ việc.

Đơn vị tăng cường quản lý dữ liệu, công khai bản án, quyết định trên Cổng thông tin điện tử, khai thác phần mềm Trợ lý ảo phục vụ nghiên cứu pháp luật và trao đổi nghiệp vụ.

Trong năm công tác 2026, cả 6 cán bộ có chức danh tư pháp đều tích cực sử dụng phần mềm Trợ lý ảo, tra cứu thông tin và đóng góp các tình huống pháp lý phục vụ công tác chuyên môn. Đơn vị tổ chức 15 phiên tòa trực tuyến, trong đó có 4 phiên tòa kết nối đến Tòa án nhân dân hai cấp; đồng thời tổ chức 10 phiên tòa rút kinh nghiệm nhằm nâng cao kỹ năng xét xử và chất lượng giải quyết án.

Công tác công khai bản án, quyết định được thực hiện nghiêm túc với 252/252 bản án, quyết định thuộc diện công bố được đăng tải, đạt tỷ lệ 100%. Việc ứng dụng công nghệ góp phần nâng cao hiệu quả quản lý, tạo điều kiện thuận lợi cho công tác chuyên môn và tăng cường tính minh bạch trong hoạt động của Tòa án.

Tuy nhiên, chuyển đổi số tại địa bàn miền núi không chỉ dừng lại ở việc sử dụng phần mềm hay trang bị thiết bị. Khó khăn về hạ tầng, điều kiện kinh tế và kỹ năng công nghệ của người dân đòi hỏi đơn vị phải kết hợp phương thức trực tuyến với hướng dẫn trực tiếp.

Đối với đồng bào chưa thành thạo tiếng phổ thông hoặc chưa có thiết bị phù hợp, việc giải thích thủ tục bằng ngôn ngữ dễ hiểu, hỗ trợ tiếp cận thông tin và phối hợp với chính quyền cơ sở vẫn có ý nghĩa đặc biệt quan trọng.

Nâng cao chất lượng xét xử, bảo vệ quyền lợi của người dân

Dù đối mặt với nhiều khó khăn, TAND khu vực 13 vẫn nỗ lực hoàn thành nhiệm vụ chuyên môn. Trong năm công tác 2026, đơn vị thụ lý 255 vụ việc các loại, giải quyết 250 vụ, đạt tỷ lệ 98%. Các vụ việc được giải quyết trong thời hạn luật định.

Về án hình sự, đơn vị thụ lý 52 vụ với 82 bị cáo, đưa ra xét xử 49 vụ với 74 bị cáo và trả hồ sơ điều tra bổ sung 3 vụ với 8 bị cáo. Công tác nghiên cứu hồ sơ, chuẩn bị phiên tòa được chú trọng, bảo đảm xét xử đúng người, đúng tội, đúng pháp luật. Đơn vị phối hợp với Cơ quan điều tra, Viện kiểm sát lựa chọn 3 vụ án điểm để đẩy nhanh tiến độ điều tra, truy tố, xét xử.

Đối với án dân sự, hôn nhân và gia đình, đơn vị thụ lý 198 vụ việc, giải quyết 193 vụ, đạt tỷ lệ 97,4%. Công tác hòa giải tiếp tục được quan tâm, với 131 vụ việc hòa giải thành theo số liệu tổng hợp. Qua đó, nhiều mâu thuẫn được tháo gỡ, góp phần tiết kiệm thời gian, chi phí và giữ gìn đoàn kết trong cộng đồng.

Trong công tác thi hành án hình sự, đơn vị ra quyết định thi hành án đối với 84/84 người có bản án đã có hiệu lực pháp luật; xem xét 16/16 hồ sơ đề nghị rút ngắn thời gian thử thách của án treo. Đối với các hồ sơ đề nghị áp dụng biện pháp xử lý hành chính đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc, đơn vị giải quyết 5/5 hồ sơ, đạt tỷ lệ 100%.

Những kết quả này góp phần bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân, nâng cao ý thức chấp hành pháp luật, giữ vững an ninh chính trị và trật tự, an toàn xã hội trên địa bàn.

Lấy người dân làm trung tâm của chuyển đổi số

Chánh án Phạm Văn Hùng cho biết thêm, bên cạnh nhiệm vụ xét xử, đơn vị duy trì công tác tiếp công dân, hướng dẫn thủ tục và giải đáp những vướng mắc pháp luật theo quy định. Hồ sơ, sổ sách được quản lý, lưu trữ đầy đủ; chế độ báo cáo và quản lý tài sản công được thực hiện nghiêm túc.

Với địa bàn có đông đồng bào dân tộc thiểu số, chuyển đổi số cần gắn liền với điều kiện thực tế của người dân. Việc mở rộng ứng dụng công nghệ phải đi đôi với tuyên truyền, phổ biến pháp luật, hướng dẫn trực tiếp và hỗ trợ những người còn hạn chế về ngôn ngữ, thiết bị hoặc kỹ năng số. Đây là cách để công nghệ thực sự trở thành công cụ phục vụ nhân dân, thay vì tạo thêm rào cản trong quá trình tiếp cận công lý.

Đơn vị cũng chú trọng xây dựng đội ngũ cán bộ có bản lĩnh chính trị, đạo đức nghề nghiệp và năng lực chuyên môn vững vàng. Chi bộ trực thuộc Đảng bộ TAND tỉnh Thanh Hóa có 10 đảng viên; các tổ chức đoàn thể tích cực tham gia phong trào thi đua, tuyên truyền pháp luật và chăm lo đời sống cán bộ, công chức.

Sự quan tâm chỉ đạo của lãnh đạo TAND tỉnh Thanh Hóa, cùng sự phối hợp của các cơ quan chức năng và tinh thần đoàn kết nội bộ, là những yếu tố quan trọng giúp đơn vị từng bước vượt qua khó khăn, ổn định tổ chức và nâng cao hiệu quả công tác.

Trong tiến trình cải cách tư pháp, chuyển đổi số không chỉ là đổi mới công cụ làm việc mà còn là quá trình nâng cao chất lượng phục vụ nhân dân. Với phương châm “Phụng công, thủ pháp, chí công vô tư” và “Gần dân, hiểu dân, giúp dân, học dân”, cán bộ, công chức TAND khu vực 13 - Thanh Hóa đang nỗ lực thích ứng với yêu cầu mới, đưa công nghệ vào hoạt động chuyên môn, đồng thời giữ vững tinh thần gần dân, tận tụy và trách nhiệm.

Những nỗ lực ấy góp phần đưa công lý đến gần hơn với đồng bào vùng biên, bảo đảm người dân được tiếp cận thông tin pháp luật và các hoạt động tư pháp thuận lợi, bình đẳng hơn trong điều kiện chuyển đổi số hiện nay.